Klâsik Türk Şiirinde Bir Sembol Dili Olarak “Kına”
Öz
Kültürümüzde renk verici özelliğinden dolayı elleri, ayakları, saç ve sakalları renklendirip süslemek, aynı zamanda tedavi etmek maksadıyla kullanılan kınanın, kötülüklerden korunmak üzere mutluluk, şans ve bereket tılsımı olarak kullanıldığı bilinmektedir. Kınanın, dinimizce de kabul gören yönü, onu zihinlerde koruyucu bir maddi kültür öğesi, şans getiren bir unsur olarak şekillendirirken, ona girişilen işin hayırla sonuçlanması adına uygulanan koruyucu bir tılsım misyonu da yüklemiştir. Kınanın kültürümüzdeki önemi, büyük ölçüde “adanmışlığı” ifade eden sembolik bir vasıf kazanmasından ileri gelmektedir Bu çalışmada, klâsik şiirimizde toz halindeki şekliyle yeşil, yakıldıktan sonraki kızıl rengi dolayısıyla çeşitli benzetme unsurlarıyla birlikte sunulan kınanın, öncelikle süslenme ve tedavideki rolü ele alınacaktır. İlerleyen bölümde ise özel gün ve merasimlerdeki bereket, uğur ve sevinci ifade eden sembolik değeri sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aynacı, Mihrican (hzl), Şirvânî Muhammed Bin Mahmûd, Sultâniyye (İnceleme-Metin-Dizin), Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, 2014.
- Bareılles, Bertnart, Eski İstanbul’da Frenk ve Levanten Mahalleleri, İstanbul, Güncel Yayıncılık, 2003.
- Bayat, Fuzuli, Türk Mitolojik Sistemi, İstanbul, Ötüken Neşriyat, 2007.
- Çakır, Zehra Vildan (hzl), Hevâyî (Abdurrahman Kubûrîzâde) Dîvânının Tenkildi Metni ve Incelenmesi, Yayımlanmamıs Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1998.
- Çavuşoğlu, Mehmet, Tanyeri, M. Ali (hzl), Üsküplü İshak Çelebi Dîvânı, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1989.
- Çelebioğlu, Amil, Türk Ninniler Hazinesi, İstanbul, Kitabevi, 1995.
- Ekici, Savaş, “Gaziantep’te Kına Yakma Geleneği ve Kına Türküleri Üzerine Bir Araştırma”, V. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Halk Müziği, Oyun, Tiyatro, Eğlence Seksiyon Bildirileri, Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1997.
- Ergin, Muharrem, Dede Korkut Kitabı, İstanbul, TDK, 2009.
- Erünsal, İsmail (hzl), T. Cafer Çelebi Dîvânı, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1983.
- Genç, Reşat, Türk İnanışları ile Milli Geleneklerinde Renkler ve Sarı Kırmızı Yeşil, Ankara, AKMB, 2009.