Erken Dönem Tarihî ve Edebî Kaynaklarda Kanije Müdafaası
Öz
Arapça “gazâ/gazve” kelimesi ile Farsça “nâme” kelimesinden meydana gelen gazavâtnâme kelimesi düşmanla yapılan savaşları konu alan eserlerin genel adıdır. Gazavât, gazâ kelimesinin çoğuludur. Bu tür eserler belli bir döneme ait olayları ayrıntılı bir şekilde anlattıklarından tarih araştırmacıları için de önemli bir kaynak teşkil eder. Gazavâtnâme geleneği Türk edebiyatında XV. yüzyılda başlar ve XVI. yüzyılda büyük gelişme gösterir.
Bu tür eserlerden biri de Osmanlı-Avusturya savaşları sırasında 10 Eylül 17 Kasım 1601 tarihleri arasında Kanije Kalesinin düşmana karşı savunulmasını ele alan gazavatnamelerdir. Bu eserlerde anlatılan savunma destanı günümüze kadar canlı bir biçimde gelmiş ve popülerliğini devam ettirmiştir. Bu yazıda, XVII. yüzyılın ilk yarısında kaleme alınan iki edebî metin çerçevesinde olayın kurgusal bir hale dönüşmesi tarihî kaynaklarla mukayese edilerek gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ak, Mahmut (2012). “Tiryâkî Hasan Paşa”, DİA, C.XLI, s. 205-207, İstanbul.
- Aycibin, Zeynep (2007). Kâtib Çelebi-Fezleke (Tahlil ve Metin), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Doktora Tezi, İstanbul.
- Aykut, Nezihi (1997). “Hasanbeyzâde Ahmed Paşa”, DİA, C.XVI, s. 363-364, İstanbul.
- Aykut, Nezihi (2004). Hasan Bey-zâde Tarihi, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
- Babinger, Franz (2000). Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri (Çev. Coşkun Üçok), Kültür Bakanlığı, Ankara.
- Baysun, M. Cavid (1950). Tiryaki Hasan Paşa ve Kanije Savaşı, Milli Eğitim Bakanlığı Köy Kitaplığı: 15, Milli Eğitim Bakanlığı Basımevi, İstanbul.
- Baysun, M. Cavid (1952). “Reisü’l-küttab Küçük Hasan Bey”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, C.II, S. 3-4, s. 97-102, İstanbul.
- Baysun, M. Cavid (1953). “Hasan-Beyzade Ahmed Paşa” İstanbul Üniversitesi Türkiyat Mecmuası, C. X, s. 321-340, İstanbul.
- Büyüker, Nilgün (2011). Kâfzâde Fâizî, Kitâb-ı Leylî vü Mecnûn, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
- Çabuk, Vahit (1978). Tiryaki Hasan Paşa’nın Gazaları ve Kanije Savunması, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul.