Zendig-Dehr İlişkisi: Kureyşli Zındıkların Zaman ve Ahiret Algısı
Öz
Bu çalışma, Kuran-ı Kerim’de dehr/zaman kavramı bağlamında ahiretin olmadığını iddia eden kimi müşriklerin zending/zındık olarak tanımlanmaları arasında bir ilişkinin varlığını tartışmaya açmayı hedeflemektedir. Bu dünya hayatından başka bir hayatın olmadığın ileri süren müşriklere göre, her şeyin dehr/zaman içinde yok olmaya mahkumdur ve ikinci bir hayat söz konusu değildir. Bu anlayışa sahip Kureyşli müşriklerin zındık olarak tanımlanması, kökeni İslam öncesi İran’ın dinî geleneklerine dayanan zendig kavramı önem kazanmaktadır. Bu çalışma zendig-dehr ilişkisinin imkanını sorgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Zendiq/g, Zındık, Dehr, Zaman, Kur’an-ı Kerim, Ahiret, Müşrik, Kureyş, Mecûsîlik, Maniheizm
Kaynakça
- Alıcı, Mehmet, “Şehristâni’nin “el-Mecûs” Tasnifinin Mecûsî Kutsal Metinlerinden Hareketle Tahkiki”, İslâm Araştırmaları Dergisi, 31, (2014), 80-87.
- Aturpet-i Emetan, Denkard VI: The Wisdom of Sasanian Sages, çev. S. Shaked, Colorado: Westview Press, 1979.
- Azer Fernbeğ Zādān, Mātīkān-i Gucestek Abālīş, çev. İ. M. Nāzır, Tahran: İntişārāt-ı Hīrmend, 1375/1997.
- Behrami, E., Ferheng-i Vajehayi Avesta, ed. Feridun Cüneydi, Tahran: Neşr-i Belh 1369/1991.
- Belāẑurī, Aḥmed b. Yaḥyā b. Cābir b. Dāvūd el-Belāẑurī (ö.279/893), Ensābu'l-Eşrāf, thk. Suheyl Zekkār, Riyāḍ ez-Zerkelī, Beyrūt, 1417/1996.
- Berresi Dinkerd-i Şeşom, çev. Mehşid MihrFehreyi, Pejuheşgāh-i Ulūm-i İnsāni ve Müṭāleāt-ı Ferhengi, 1392/2013.
- Blois, F. C. De, “Zindik”, Encyclopedia Islam (Second Edition), ed. P. J. Bearman, C. E. Bosworth vd., Leiden: Brill, 2002., c. 11, s. 510-513.
- Boyce, Mary, A History of Zoroastrianism, Leiden: Brill, 1982.
- Browne, Edward, Literary History of Persia, Cambridge: 1956.
- Cereti, C.; Mackenzie, Donald, “Except by Battle: Zoroastrian Cosmogony in the 1st Chapter of the Greater Bundahişn”, Religious Themes and Texts of Pre-Islamic Iran and Central Asia, ed. C. Cereti, M. Maggi, E. Provasi, Wiesbaden: L.R. Verlag, 2003.