Akaidden Fıkha: Hanefî Fıkıh Kitaplarında Elfâz-ı Küfür
Öz
İman ve küfür, kalbin amelleri olarak görüldüğünden, ilk olarak akaid ve kelam ilimlerinin inceleme alanına girer. Bununla beraber, bir insanın iman dairesinden çıkması, yani küfre düşmesi, özellikle dünyevi sonuçları açısından fıkıh ilmiyle de ilgilidir. Bu konular, fıkıh kitaplarında dinden dönme (irtidat) bölümü çerçevesinde detaylı bir şekilde işlenmiştir. Özellikle Hanefi mezhebi açısından baktığımızda, kurucu müçtehid imamlar devrinden sonra yazılan fetâvâ (nevâzil) eserlerinde ise, küfür ifade eden söz ve eylemler de gittikçe artan bir hacimle ele alınmış olup, kısmen de olsa mezhebin temel metinlerinde ve şerhlerinde bu meselelere yer verilmiştir. Bu çalışmada, Hanefi mezhebi literatürünün çeşitli türlerinde yer alan elfâz-ı küfür bahislerinin izi sürülmüş, bu konunun nasıl yer aldığına dair tespitler yapılmıştır. Makale metninin ekinde ise, bilinen ve elimize ulaşan ilk nevazil eseri olarak kabul edilen Semerkandî’nin Nevâzil adlı eserinin elfâz-ı küfür meselelerini ihtiva eden bölümü ve tercümesine yer verilerek, makalede işlenen konuya dair örnek bir metnin okuyucuya sunulması hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ali el-Kâri, Minehu’r-ravdi’l-ezher fi şerhi’l-Fıkhi’l-ekber, Beyrût: Dârü’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 1998.
- Ali el-Kâri, Şerhu Elfâzi’l-küfr nşr. Ebu Muaz Ahmed Şehâte el-Hasenî, Kâhire: Dâru’l-‘Ulâ, 2011.
- Âlim b. el-Alâ, el-Fetâva’t-Tatarhâniyye, nşr. Seccâd Hüseyn, Karaçi: İdaretü’l-Kur’an ve’l-ulumi’l-İslâmiyye, 1416 (hicrî).
- Bedir, Murteza, Buhara Hukuk Okulu, İstanbul: İsam Yayınları, 2014.
- Bedrü’r-Reşîd el-Hanefî, Elfâzü’l-Küfr, nşr. Ebu Muaz Ahmed Şehâte el-Hasenî, Kâhire: Dâru’l-‘Ulâ, 2011.
- Bezzâzî, Hâfizüddin Muhammed b. Muhammed, el-Fetâva’l-Bezzâziyye, Beyrût: Dâru İhyâi’t-türâsi’l-‘Arabî, 1986 (el-Fetâva’l-Hindiyye’nin kenarında).
- Buhârî, Burhânüddin Mahmud b. Ahmed, el-Muhîtü’l-Burhânî fî’l-fıkhi’n-Nu’mânî, nşr. Ahmed İzzu İnâye ed-Dımaşkî, Beyrût: Dâru İhyai’t-türâsi’l-‘Arabî, 2003.
- el-Fetâva’l-Hindiyye, Beyrût: Dâru İhyâi’t-türâsi’l-‘Arabî, 1986.
- Gazzâlî, Ebû Hâmid, Faysalü’t-tefrika beyne’l-İslâm ve’z-zendeka, nşr: Mahmûd Bîcû, y.y., 1993.
- Gümüşhanevî, Ahmed Ziyaüddin, Ehl-i Sünnet Akaidi, çev. Abdülkadir Kabakçı-Fuad Günel, İstanbul: Bedir Yayınları, 1996.