Kudret Ayşe Yılmaz’ın Orobanhiyye Romanının Söz Varlığında İkilemeler
Öz
Bir dili oluşturan aslî unsurlar sadece isimler, fiiller ve bunlara yardımcı olan öğeler değildir. Bir romanda, okuyucuyu cezbeden bir dil oluşturabilmek için en sık başvurulan yöntemlerden biri, ikilemeleri yani tekrar gruplarını kullanmaktır.
Amacı bir cümlede aynı türden kelimeleri arka arkaya getirerek anlamı kuvvetlendirmek ve zenginleştirmek olan ikilemeler, Türk dilinin ifadesinde önemli rol oynamaktadır. Edebiyatımıza birçok eser kazandıran yazar Kudret Ayşe Yılmaz’ın ilk romanı olan Orobanhiyye’de ikilemeler sıkça kullanılmıştır. Yazarın dilini kuvvetlendiren, okuyucu ile sıcak bir bağ kurmasını sağlayan unsurlardan biri, romanda tekrar gruplarının çokça kullanılmasıdır.
Türk dilinin
anlatımına güç ve canlılık katan ikilemelerin, çalışmamızda incelediğimiz
Kudret Ayşe Yılmaz’ın ilk romanı olan Orobanhiyye’deki sayısı 209’dur. Bu ikilemeler
tekrarlarıyla birlikte 287 farklı yerde kullanılmıştır. Anlam ve yapısal olarak
iki ana başlık altında incelediğimiz bu ikilemelerin romanın anlatımına kattığı
zenginlik, yaptığımız bu çalışmada ikilemelerin cümleye kattığı anlamları da
verilerek gösterilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kudret Ayşe Yılmaz,Orobanhiyye,söz varlığı,ikilemeler,tekrar grupları
Kaynakça
- Aksan, Doğan, “Göktürk Yazıtlarında Söz Sanatları-Güçlü Anlatım Yolları”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, (1994): 1-12.
- Ergin, Muharrem, Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yayınları, 2002.
- Sev, Gülsel, “Dîvânu Lügâti’t-Türk’te İkilemeler” Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi 634, (2004): 497-510.
- Tokay, Yaşar, “Evliyâ Çelebi Seyahat-nâmesi’nde İkilemeler”, Turkish Studies Dergisi 8/9, (2013): 2401-2416.
- Üstünova, Kerime, “Dede Korkut Destanlarında Aralıklı İkilemeler”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi 557, (1998): 464-470.
- Yılmaz, Kudret Ayşe, Orobanhiyye, İstanbul: Ötüken Yayınları, 2012.