Siyasi ve İdeolojik Kimliğiyle Mevlanzade Rıfat Bey

Makalede II. Meşrutiyet İhtilali’nden sonra devlet yönetimine perde arkasından hakim konuma gelen İttihat ve Terakki Partisi’ne karşı basın, partiler ve dernekler yoluyla mücadele eden Mevlanzade Rıfat’ın bir muhalif olarak siyasi kimlik tahlili yapılacaktır. Bunu gerçekleştirirken de İttihat ve Terakki, Jön Türkler, II. Meşrutiyet İhtilali ve 31 Mart Olayı ile ilgili döneme ait bazı anılar, telif ve tetkik eserler; özellikle de Mevlanzade Rıfat’ın eserleri ve imtiyaz sahibi olduğu Serbesti Gazetesi’nde bu bağlamda serdettiği görüşleri incelenecektir.

Esasta Meşrutiyet taraftarı olan ve fakat İttihatçıların politikalarına sert bir muhalefetle karşı duran Mevlanzade Rıfat, Osmanlıcılıkla başladığı fikir serüvenini I. Dünya Savaşı’ndan sonra Kürtçü kimliği ile sürdürmüştür. Mevlanzade Rıfat II. Meşrutiyet döneminde başta Ahrar Fırkası olmak üzere bazı İttihat ve Terakki karşıtı parti ve derneklerde ya doğrudan görev almış ya da bu yapılarla iş birliğine girmiştir. Milli Mücadele ve Mustafa Kemal karşıtlığı ile de bilinen Mevlanzade Rıfat, milli hareketin zaferi sonucunda yurt dışına çıkmış ve 1930’da Halep’te vefat etmiştir.

Mevlanzade Rifat opposed the Party of Union and Progress, which became a dominant power after 2^nd Constitutional Era, through media, political lobbying and NGO’s. Despite supporting the Constitution, he still stayed firm against the policies of Committee of Union and Progress adamantly, and after the World War I he abandoned Ottomanism and became a pro-Kurdish figure. He is known for his opposition to National Campaign and Mustafa Kemal thus he fled to abroad after the victory of Turkish National Movement. In the article, his political and ideological identity as an opponent is analyzed. Memories, researches and books related to Committee of Union and Progress, Young Turks, 2^nd Constitutional Era, and 31 March Incident and especially his own works and articles in his newspaper “Serbesti Gazetesi” are used.