Cemalüddîn Hasan İbn Ahmed'in Kitâbü Ravzati'l-Müstehâm Fî İlmi'l-Engâm İsimli Eseri (İnceleme Ve Çeviri)
Öz
Müzik teorisine dair yazılmış edvar ve risâleler müzikolojik çalışmalara önemli kaynaklık teşkil etmektedir. Bu çalışma müzikolojik ilmi kaidelere göre ele alınarak incelemeye tabi tutulmuştur. Cemâlüddîn Hasan İbn Ahmed tarafından kaleme alınan bu risâle, tespit edilebildiği kadarıyla çalışılmamıştır. Makalede giriş, yöntem ve metodoloji belirlenmesinin ardından eserin iç ve dış tanıtımı, müellifin hayatı, eserin yazıldığı dönem, risalenin kaynakları, mûsikî felsefesi, mûsikî nazariyesine dair bilgiler sistematik şekilde sunulmuştur. XV. yüzyıl kaynakları ile benzerlik ve farklılıkları hususunda tablolardan istifade edilmiştir. Daha sonra mûsikînin kökeni, önemi ve tesirine dair konular ele alındıktan sonra sonuç ve risalenin Türkçe çevirisi ile makale sonlandırılmıştır. Makalede izah edildiği gibi XIV. yüzyılın ikinci yarısından sonra ele alındığı tahmin edilen bu eser, kendi döneminin mûsikî düşüncesine katkı sağlayan mûsikî tarihi kaynaklarından birisidir.
Anahtar Kelimeler
Edvar,risale,müzik,müzikoloji,müzik tarihi,müzik teorisi Cemalüddîn Hasan İbn Ahmed.
Kaynakça
- Ak, A. Ş. (1997). Avrupa ve Türk İslam Medeniyetinde Müzikle Tedavi Tarihi Gelişim ve Uygulamaları. Konya: Öz Eğitim Yayınevi.Akdoğan, B. (2009). Fethullah Şirvânî ve Mûsikî Risalesi. Ankara: Offset Yayınları.Akpınar, H. (2005). İlimler Tasnifinde Mûsikînin Yeri, İstem, 5, 191-201.Aslan, F. (2007). Ahmet el-Müsellem el-Mevsilî ve ed-Dürrü’n-Nâkî ilmi’l-Musika adlı eseri. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2, 101-115.Çelik, B. B. (2001), Hızır b. Abdullah'ın Kitâbü'l-Edvâr'ında Makamlar. (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.Çetinkaya, Yalçın. Gezegenlerin Hareketinden Mûsikî Nağmelerine. Rast Müzikoloji Dergisi, 2018, 6 (1) : 1778- 1779.Devellioğlu, F. (2007) Osmanlıca Türkçe lügat. İstanbul: Aydın Kitapevi. Farmer, H. G. (1965). The Sources of Arabian Music. Leiden: E. J. Brill. Fârukî, L. I. (1981). An Annotated Glossary of Arabic Musical Terms. Amerika: Greenwood Press.Güray, C. (2012). Bin yılın mirası makamı var eden döngü edvar. İstanbul: Pan Yayıncılık.Güvenç, R. O. (1993). Türklerde ve Dünyada Müzikle Ruhi Tedavinin Tarihçesi, İstanbul: Metiner Matbaacılık.Hallikân, E. B. (1977). Vefeyâtü'l-A'yân ve Enbâu Ebnâi'z-Zamân 3. el-Müraşî, M. A. (Thk). Beyrut: Dâru İhyâi't-Turâsi'l-Arabî.İbn Ahmed, C. H. Kitâbü Ravzatü'l-Müstehâm Fî İlmi'l-Engâm. İstanbul: Topkapı Sarayı Müzesi III. Ahmed Kütüphanesi Arapça Yazmalar Bölümü A. 2130.Kalender, R. (1989). Ruh hastalıklarının tedavisinde mûsikî. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. XI, 271-281.Karatay, E. F. (1966). Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Arapça Yazmalar Kataloğu 3. İstanbul: Topkapı Sarayı Müzesi Yayınları. Mutçalı, S. (1995). Arapça Türkçe Sözlük, İstanbul: Dağarcık Yayınları. Neşve, D. (2005). Eyüp’te medfun bir hekimbaşının müzikle tedavi risâlesi. Tarihi Kültürü ve Sanatıyla Eyüp Sultan Sempozyumu IX Tebliğler. İstanbul: Eyüp Belediyesi Kültür Yayınları, 304-313.Öncel, M. (2017). Hasan b. Ahmed b. Ali el-Kâtib’in Kemâlü Edebi’l-Ğına adlı eseri (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.Özalp, M. N. (2000). Türk Mûsikîsi tarihi I. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.Özçevik, A. (2007). Müzikle Tedavi ve Öğrenciler Üzerindeki Terapik Etkileri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İTÜ SBE, İstanbul.Öztürk, O. M. (2014). Makam, Âvâze, Şube ve Terkib: Osmanlı Musiki Nazariyatında Pisagorcu "Kürelerin Uyumu/ Musikisi" Anlayışının Temsili. Rast Müzikoloji Dergisi, 1 (2), 1-49.Shiloah, A. (1975). The Theory of Music in Arabic Writings (c. 900-1900). München: G. Henle Verlag München. Somakçı, P. (2003). Türklerde Müzikle Tedavi. Erciyes Üniversitesi SBE Dergisi. 15, 131-140.Tıraşcı, M. (2013). Kitâbü Keşfü’l-Hümûm ve’l-Kürab fî Şerhi Âleti’t-Tarab isimli anonim mûsikî eseri, (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Tura, Y. (2017). Türk Mûsikîsinin meseleleri, İstanbul: İz Yayıncılık. Turabi, A. H. (1996). el-Kindî’nin Mûsikî Risâleleri, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Turabi, A. H. (2005). Gevrekzâde Hafız Hasan Efendi ve Mûsikî Risâlesi. İstanbul: Rağbet Yayınları. Uygun, M. N. (1999). Safiyyüddîn Abdülmü'min Urmevî ve Kitâbü'l-Edvârı, İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı. Yiğitbaş, S. (1972). Mûsikî ile Tedavi. İstanbul: Yelken Matbaa.