Seramik-Sofra Adabı Etkileşimi ve Politik Söylem Aracı Olarak 18.yy Porselen Yemek Takımları
Öz
Tang Hanedanlığı (M.S. 618-907) dönemine Çin’de icat edilen porselen, ayırt edici dört özelliği beyazlığı, saydamlığı, sertliği ve kendine has çınlaması olan, en mükemmel seramik türüdür. 9.yy.dan itibaren İslam coğrafyasına 16.yy.dan sonra da Avrupa’ya ithal edilen porselen, hem aristokratik beğeni hem de yerel seramik gelenekleri üzerinde önemli etkiler yapar. Zanaatkârlar, yüzyıllar boyunca hem porselenin üretim sırrını çözmeye hem de onu taklit eden seramikler üretmeye çalışırlar. Avrupa özelinde bu sürece 16.yy.dan başlayarak sofra adabındaki git gide artan bir incelme eşlik eder. Porselenin sırrı 1710’da Saksonya’da çözülür ve kıta, Meissen, Viyana ve Sevres gibi Avrupa menşeli porselenle tanışır. Bu dönemde ayrıca Fransız tarzı denilen yemek servisi evrensel ölçekte yegâne medenî tarz olarak yerleşir. Eşleşen motif ve formlarıyla böylesi bir bağlamın meyvesi olarak beliren porselen yemek/tatlı takımları, bir güç, itibar ve politik söylem aracına dönüşür. 18.yy., merkezinde gösterişli hatta abartılı böylesi takımların yer aldığı bir porselen diplomasisine tanıklık eder.
Anahtar Kelimeler
Seramik,Porselen,Sofra Adabı,Fransız Tarzı Servis,Diplomasi.
Kaynakça
- Abramson, J. L. (2007). Food culture in France. Westport, CT: Greenwood Press.
- Adams, S. (2007). Sevres Porcelain and the Articulation of Imperial Identity in Napoleonic France. Journal of Design History, 20(3), 183-204. doi:10.1093/jdh/epm024
- Adamson, G. (2017). Rethinking the Arcanum: Porcelain, secrecy, and the eighteen century culture of invention. A. Cavanagh ve M. E. Yonan (Ed.). The cultural aesthetics of eighteenth-century porcelain içinde (s.19-39). New York: Routledge.
- Adler, B. (2005). Early stoneware steins from the Les Paul Collection: A survey of all German stoneware centers from 1500 to 1850. Dillingen: Krüger.
- Anne V. L. (2011). The ceremony of dining at Napoleon III’s Court between 1852 and 1870. D. De Vooght (Ed.). Royal taste: Food, power and status at the European courts after 1789 içinde (s.143-170). Farnham: Ashgate.
- Artan, T. (2011). 18th century Ottoman princesses as collectors: Chinese and European porcelains in the Topkapı Palace Museum. Ars Orientalis (Globalizing Cultures: Art and Mobility in the Eighteenth Century), Vol.39, 113-146.
- Bandurski, D. (2018, 17 Ekim). China’s new diplomacy in Europe has a name: broken porcelain. The Guardian. https://www.theguardian.com adresinden alındı.
- Berg, M. ve Clifford, H. (2015). Global object. Victoria Avery, Melissa Calaresu ve Mary Laven (Ed.) In treasured possessions: From the Renaissance to the Enlightenment içinde (s. 102-111). University of Cambridge.
- Blaszczyk, R. L. (2006, Mart). Porcelain for everyone: The chinaware aesthetic in the early modern era. Global Histories of Economic Development: Cotton Textiles and Other Global Industries in the Early Modern Period, Fondation Les Treilles, konferansında sunuldu. http://www.lse.ac.uk/collections/economicHistory/GEHN/GEHNPDF/TREILLES BlaszczykPaper.pdf
- Broomhall, S. ve Gent, J. V. (2016a). Dynastic Colonialism Gender, Materiality and the Early Modern House of Orange-Nassau. Londra: Routledge. Broomhall, S. ve Gent, J. V. (2016b). The gendered power of porcelain among early modern European dynasties. J. Daybell ve S. Norrhem (Ed.). Gender and Political Culture in Early Modern Europe, 1400─1800 içinde (s.49-68). Londra: Routledge.