Ateistlerde Olumsuz Tanrı Algısının Psiko-sosyal Açıdan Değerlendirilmesi
Öz
Bu makale, Tanrı algısının ateistik eğilimlerdeki rolünü anlamayı amaçlamaktadır. Nitel bir desene sahip olan bu çalışmada, yapılandırılmış (güdümlü) mülakat tekniği kullanılmıştır. Veriler, betimsel ve içerik analizi olmak üzere iki yol kullanılarak çözümlenmiş; anlayıcı geleneğe bağlı olarak yorumlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, merkezi İstanbul’da bulunan Ateizm derneği üyeleri arasından araştırmaya gönüllü katılan 18 kişiden oluşmaktadır. Bunların 16’sı erkek, 2’si kadındır. Araştırmanın bulguları, ateistlerin Tanrı’yı “cezalandıran”, “korkutan”, “acı çektiren” “gaddar” gibi sıfatlarla nitelendirdiklerini; Tanrı’yı cezalandırıcı güç ve otorite figürü olarak algıladıklarını ortaya koymuştur. Ateistlerin Tanrı’yı algılama biçimlerinin korku yönelimli ve kaçınmacı bir görünüme sahip oldukları saptanmış; Tanrı algısının ateistik eğilimlerde önemli rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgularda ateistlerin olumsuz Tanrı şemasında bilişsel faktörlerden ziyade dramatik/travmatik tecrübe, kötülük problemi ve sosyo-ekonomik şartlardan mülhem duygusal faktörlerin daha belirgin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albayrak, A. (2005). Dini Tecrübenin Dışa Vurum Problemi. Milel ve Nihal İnanç, Kültür ve Mitoloji Araştırma Dergisi 2 (2), 67-79.Allport, G. W. (2004). Birey ve Dini. (Çev: B.Sambur), Ankara: Elis Yayınları.Arık, İ. (2007). John Hıck’ te Kötülük Problemi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.Arıcı, İ. & Tokur, B. (2017). İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Tanrı Algıları Ve Hoşgörü Eğilim Düzeyleri Arasındaki İlişki. Turkish Studies 12 (10) 31-48.Armağan, M. (1997). Descartes Felsefenin Ufukları ve Sınırları. Üç aylık düşünce Dergisi Cogito 10, 105-119. Aslan, A. (2008). Kötülük Problemi: Spekülatif-Teorik Yaklaşıma Karşı Dinî-Pratik Yaklaşım. İslâm Araştırmaları Dergisi, 19, 87-114.
- Ashford, N. (2009). Özgür Toplumun İlkeleri (Çev. C. Madenci). İstanbul: Liberte Yayınları.
- Attas, S. N. (1995). İslam Sekülerizm ve Geleceğin Felsefesi (Çev. M. E. Kılıç). İstanbul: İnsan Yayınları.
- Aydın, A. R. (2010). Tanrı Algısına Jung’cu Bir Bakış. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28, 53-61
- Barrett, J. L. (2001). Do Children experience God as adults do? In Religion in mind, Ed. J. Andresen, Cambridge: Cambridge University Press.
- Bayraklı, B. (2016). Allah Tasavvuru. İstanbul: Düşün Yayıncılık.
- Bedir, F. N. (2017). Yetişkinlerin Çocukluk Anılarındaki Tanrı İmgesinin Analizi. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16 32, 717-740.
- Benson, P., Spilka, B., (1973). God Image as a Function of Self-Esteem and Locus of Control. Journal for the Scientific Study of Religion 12 (3), 297-310.Berger, P. L. (1993). Dinîn Sosyal Gerçekliği (Çev. A. Coşkun). İstanbul: İnsan Yayınları.Bergson, (1986). Ahlak ile Dinin İki Kaynağı. (Çev. Mehmet Karasan). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.Bor, İ. (2007). Kötülük Sorunu ve Kantçı “Negatif Teodise”. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi IX (1), 151-168.
- Bowlby, J. (1973). Attachment Loss. Separation: Anxiety and anger. London: Hogarth New York: Basic BooksBurger, J. M. (2006). Kişilik. (Çev. İ. D. Erguvan Sarıoğlu). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
- Cox, H. (1974). The Seculer City. Londra: Penguin Books.