İnsanın Üç Yüzü; Homoeconomicus, Homoislamicus ve True Man: “Takva” Filmi Üzerinden Bir Değerlendirme

The developments in the methodology have brought economics to the level that can make predictions for the future of the economy. Because an individual whose behavior can be known has needed to be mentioned for the predictions to be made. Because of that, the orthodox economy created homoeconomicus typology and it build its analysis on to this individual. As stated in the literature, while the reality of the rational economic man has been questioned and the rational economic man of the neoliberal approach has been criticized. “homoislamicus” individual approach is proposed by Islamic econoonmists on the extension of these criticizes. But some of the Islamic economists claim that homoislamicus individual is utopian as well as homoeconomicus individual according to the economic man’s similarity to real man.

The aim of the current study, based on the approaches that economics is a multidisciplinary science, is; it is the evaluation of homoislamicus, homoeconomicus and true man individual typologies through ideological messages given over the constructed worlds. The interrogation made with our fictional character Muharrem, which has a high level of religiosity and devoted itself to Allah with “Takva” film analysis, brings us closer to “true man”, which is an alternative human approach put forward by Islamic economists rather than homoislamicus.

İktisat, bir sosyal bilim olmasının yanında; doğa bilimlerinin yöntemini kullandığından ötürü doğa bilimlerine en yakın sosyal bilim olmaktadır. Ancak bunun için, iktisadın insanı ve toplumu verili kabul etmesi gerekmiştir. Çünkü yapılacak olan tahminlere, davranışları önceden bilinebilecek bir bireyin konu olması ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu yüzden ortodoks iktisat, homoeconomicus tipolojisini oluşturmuş ve analizlerini bu birey üstüne inşa etmiştir. Literatür kısmında belirtildiği üzere, rasyonel ekonomik insanın gerçekliği sorgulanırken ve neoliberal yaklaşımın rasyonel ekonomik insanı eleştirilirken, bu eleştirilerin uzantısında islam iktisatçıları tarafından “homoislamicus” birey yaklaşımı ortaya atılmaktadır. Ancak islam iktisatçılarının bir kısmı gerçek insana benzerliği noktasında homoislamicus bireyin de, homoeconomicus birey kadar, ütopik olduğunu ortaya koymaktadır. İktisadın multidisipliner bir bilim olduğu yaklaşımlarından hareketle, halihazırdaki çalışmada amaçlanan; homoislamicus, homoeconomicus ve true man birey tipolojilerinin kurgulanan dünyalar üzerinden verilen ideolojik mesajlar aracılığıyla değerlendirilmesidir. Takva film analiziyle dindarlık düzeyi yüksek olan ve salt kendini Allah’a adamış kurgu karakterimiz Muharrem üzerinden gerçekleştirilen sorgulama bizi homoislamicus’tan öte İslam iktisatçılarının ortaya koyduğu alternatif bir insan yaklaşımı olan “true man”a yaklaştırmaktadır.