Kayırmacılık Kavramının İslam Ekonomisi Bağlamında İncelenmesi

Kayırmacılık iktisat literatüründe genelde olumsuz yönleri ile ele alınan bir kavramdır. Kayırmacılık; kamu harcamalarının gereksiz yere artması, yolsuzluk, liyakatsiz kişilerin göreve getirilmesi, örgütsel bağlılıkta düşüş ve verimsizlik sonuçlarına neden olmakta; bazı çalışanların da işyerinden ayrılmasını sağlamaktadır. Firmalar mikro bazda, ülkeler de makro bazda hedeflerine ulaşamamaktadır Günümüzde çeşitli ülkelerde de kayırmacılığı önlemek amacıyla çeşitli yasal önlemler alınmaktadır. Firmalar da verimliliği artırmak ve değerli çalışanlarını kaybetmemek için kayırmacılığı engellemeye çalışmaktadır. Öte yandan İslam dininde de kayırmacılığa iyi gözle bakılmamaktadır. Diğer bir ifadeyle kayırmacılığın olumsuzluğu hakkında İktisat ve yönetim literatürü ile İslam dini arasında bir uzlaşı söz konusudur. Bu çalışma kayırmacılığa İslam dini ve geleneksel iktisat teorilerinin bakış açılarını incelemiş ve karşılaştırmıştır. Ayrıca kayırmacılığın maliyetleri, kayırmacılığı önlemenin yolları da araştırılmıştır. Tarihte İslam ve Kuran-ı Kerim’in emirlerini başarı ile uygulamış toplumlarda da kayırmacılıktan mümkün mertebe kaçınılmıştır. Kuran-ı Kerim ve sünnet, kayırmacılığı reddetmektedir. Fakat günümüzde bazı ülkelerde ve firmalarda kayırmacılık örneklerine rastlanmaktadır. 

Favouritism is a concept which is dealt with negatively in economic literature. Favouritism causes unnecessary increase in public expenditures, corruption, employment of unqualified employees, decrease in organizational commitment and inefficiency, leaving of some employees. Firms in micro base and also states in macro base can’t reach their targets. Today some legal measures are taken to prevent nepotism in many countries. Also firms try to prevent nepotism in order to increase efficiency and not to lose valuable employees. On the other hand favouritism is not approved in the religion of Islam. In other words, both economic management literature and Islam religion has consensus about the investigation of negative sides of favouritism.  This research investigates and benchmarks the viewpoints of Islam religion and traditional economic theory. Also this paper searches the costs of favouritism and ways to prevent it. In the societies that have successfully implemented the orders of Islam and Quran in history, favouritism was avoided as much as possible. Both Holy Quran and Sunnah refuse nepotism. However, today in some countries and firms, examples of favouritism were seen in some periods.