Savunma Harcamaları Cari Açık ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği

Ekonomi literatüründe savunma harcamaları, cari açık ve ekonomik büyümeye etkisi ile ilgili amprik literatürde çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada Türkiye’nin savunma harcamalarının cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi araştırmak için 1990-2017 dönemi yıllık verileri kullanılarak amprik analizler yapılmıştır. Savunma harcamalarının ekonomik büyümeye etkisini Keynesyen, Neo-Klasik yaklaşım teorileri bağlamında izah edilmiş ve savunma harcamalarının ekonomik etkileri cari açık bağlamında ifade edilmiştir. Öncelikle birim kök testleri uygulanacak, GSMH ve savunma harcamalarının sırasıyla bağımlı değişken olarak alındığı iki farklı model kurularak (EG-J-Ba-Bo) eşbütünleşme analizleri sonrasında Hacker-Hatemi (2006) ve değişkenler arasındaki nedensellik dönemlerini belirleyebilmek için Hacker-Hatemi (2006)’nin Toda-Yamamoto (1995) testinden geliştirdiği Bootstrap Toda-Yamamoto nedensellik testi temelli zamanla değişen nedensellik analizleri uygulanmıştır. Hacker ve Hatemi (2006) nedensellik testine göre, silah ihracatı, silah ithalatı ve askeri personel sayısından savunma harcamalarına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunurken, savunma harcamaları ve büyüme ilişkisinde herhangi bir nedenselik ilişkisi bulunamamıştır. Türkiye’de savunma harcamaları ve ekonomik büyüme nedensellik ilişkisinde nötralite hipotezinin geçerli olduğu görülmektedir. Zamanla değişen nedensellik analizine göre Türkiye’de cari açıktan büyümeye doğru nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Türkiye’nin 1990-2004, 1991-2005, 1992-2006, 1993-2007, 1994-2008, 1995-2009, 1996-2010, 1997-2001, 1998-2012, 1999-2013, 2000-2014, 2001-2015, 2002-2016, 2003-2017 belirtilen alt dönem aralığında cari açık vererek büyüdüğü ifade edilebilmektedir. 1990-2017 arasındaki alt dönemler için cari açıktan büyümeye, 1993-2007 dönemi haricindeki diğer dönemlerde cari açıktan askeri harcamalara, 1995-2009 dönemi dışındaki alt dönemlerde askeri harcamalardan cari açığa ve 1994-2008, 1995-2009 dönemleri haricindeki diğer dönemlerde ekonomik büyümeden askeri harcamalara doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Savunma harcamalarından ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi 1994-2008 dönemi dışında diğer alt dönemlerde geçerli olduğu görülmektedir.

In the economic literature, there are not many empirical studies in the literature on defense spending, current account deficit and its effect to growth. In this study, 1990-2017 period to investigate the relationship between growth, current account deficit and defense spending for Turkey. Impact of defense spending on growth is explained in the context of Keynesian, Neo-Classical approach theories and the economic effects of defense spending are expressed in the context of the current account deficit. According to the Hacker-Hatemi (2006) causality test, there was a one-way causal relationship from arms exports, arms imports and military personnel to defense expenditures, while no causal relationship was found between defense spending and growth. defense spending and growth in Turkey to be valid causality hypothesis of neutrality. Firstly, unit root tests be applied, and two different models are established with (EG-J-Ba-Bo) cointegration analysis where GNP and defense expenditures are taken as dependent variables, and Hacker-Hatemi (2006) causality and Hacker-Hatemi (2006) time-varying causality analysis was applied. According to the time-varying causality analysis concluded that from growth to current account deficit has reached in 1990-2004, 1991-2005, 1992-2006, 1993-2007, 1994-2008, 1995-2009, 1996-2010, 1997-2001, 1998-2012, 1999-2013, 2000-2014, 2001-2015, 2002-2016, 2003-2017 sub-period can be stated that Turkey has grown by giving current account deficit in the specified period. From the current account deficit to growth in the sub-period between 1990-2017, from current account deficit to military spending in other sub-periods other than the period 1993-2007, from military spending to the current account deficit in the sub-periods other than the period 1995-2009, and from the growth in military sub-periods other than the periods of 1994-2008, 1995-2009. it was determined that there is a correct one-way causality relationship. It is seen that the one-way causality relationship from defense expenditures to economic growth is valid in other sub-periods except 1994-2008 period.