Vahyin Nüzûl Sürecinde Hitabın “Ötekisi” (Tanım- Tutum- Hukuk)
Öz
Bu makalede son zamanlarda politik, uluslararası ilişkiler, siyaset, kültür tarihi zemininde çokça konuşulan ‘öteki kimdir?’ sorusuna Vahy-i münzel içinde cevap aranmaya çalışılmıştır.
Öteki Kur'ân’ın içerdiği ve tüm peygamberlerin temsil ettiği tevhide ve nübüvvete iman etmeyip, inananları olan sahabeye ve Hz. Peygambere karşı mücadele edenlerdir. Nüzûl döneminde yaşanan olaylarda öteki olarak kabul ettiğimiz üç muhataptan ilki olan müşriklere, Kur’ân, tevhit merkezindeki iddialarına karşı akli istidlallerde bulunmuştur. Medine döneminde zorunluluk bağlamında silahlı mücadele edilmiştir. Ehl-i kitap Kur’ân’ın ikinci öteki muhatabı olarak karşımıza çıkmaktadır. Ehl-i kitaba olan hitapta ortak Kur’ân kıssaları, mutabık olunan inanç esasları işlenmiştir. Medineli münafıklar, Kur’ân'ın ötekisi bağlamındaki üçüncü muhatabıdır. Münafıkların -toplumsal anarşizme yol açmadığı sürece- bireysel tutumlarına karşı söndürme yoluna gidilmiş ve yok sayılmışlardır. Kur’ân’ın, ötekisiyle olan münasebeti salt karşıtlık esasına göre değil üst değerlerle ve ilkelerle olmuştur. Masum bir insanın öldürülmesinin tüm insanları öldürmüş gibi olması özel hayatın gizliliği/ tecessüsün haram olması, toplumsal düzenin bozulmaması, işi ehline vermek, adalet vb. ötekiyle olan ilişkinin üst tutumlarıdır.
Öteki Kur'ân’ın içerdiği ve tüm peygamberlerin temsil ettiği tevhide ve nübüvvete iman etmeyip, inananları olan sahabeye ve Hz. Peygambere karşı mücadele edenlerdir. Nüzûl döneminde yaşanan olaylarda öteki olarak kabul ettiğimiz üç muhataptan ilki olan müşriklere, Kur’ân, tevhit merkezindeki iddialarına karşı akli istidlallerde bulunmuştur. Medine döneminde zorunluluk bağlamında silahlı mücadele edilmiştir. Ehl-i kitap Kur’ân’ın ikinci öteki muhatabı olarak karşımıza çıkmaktadır. Ehl-i kitaba olan hitapta ortak Kur’ân kıssaları, mutabık olunan inanç esasları işlenmiştir. Medineli münafıklar, Kur’ân'ın ötekisi bağlamındaki üçüncü muhatabıdır. Münafıkların -toplumsal anarşizme yol açmadığı sürece- bireysel tutumlarına karşı söndürme yoluna gidilmiş ve yok sayılmışlardır. Kur’ân’ın, ötekisiyle olan münasebeti salt karşıtlık esasına göre değil üst değerlerle ve ilkelerle olmuştur. Masum bir insanın öldürülmesinin tüm insanları öldürmüş gibi olması özel hayatın gizliliği/ tecessüsün haram olması, toplumsal düzenin bozulmaması, işi ehline vermek, adalet vb. ötekiyle olan ilişkinin üst tutumlarıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- el-Begavî, Ebu Muhammed el-Hüseyin el-Mesut. (1997) Meâlimu’t-Tenzîl, Daru’t-Taybe, yy.
- Bilmen, Ömer Nasuhi. (ty.) Kur’anı Kerim’in Türkçe Meali Âlisi ve Tefsiri, Bilmen Yay., İst.
- Canan, İbrahim. (1977) “Hz. Peygamberin Münafıklara Karşı Takip Ettiği Siyaset”, Diyanet Dergisi, C:XVI S: 4 Temmuz- Ağustos.
- el-Cürcânî, Ali b. Muhammed b. Ali. (1405) et-Ta’rîfât, Daru’l-Kitabi’l-Arabî, Beyrut.
- Doğan, Hüseyin. (2017) “İslam Kelamcılarına Göre Cedel Yönteminin Uygulama Alanı ve Pratik Yansımaları”, Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, s.7, Kars.
- el-Elmaî, Zahir b. Avad. (1984) Kurân’da Tartışma Metotları, Pınar Yay., İst.
- Emiroğlu, İbrahim. (1994) Muğalata Nedir?, D.E.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı:8, İzmir.
- Gündüz, Şinasi. (2002) “Ehli Kitabın Kimliği Sorunu ve Ebu Hanife ile Çağdaşlarının “kitap” Merkezli Yaklaşımları”, İslami Araştırmalar Dergisi, C:15, S: 1-2, s. 241-245.
- Güner, Osman. (2006) “Cizye Tarihsel ve Kavramsal Bir Okuma” Eski Yeni, sayı:1, 88-97.
- Hacınebioğlu, İ. Latif ve Arkadaşları. (2013) “İslam Mantıkçılarına Göre Hulfi Kıyasın Bilgi Değeri ve Denetlenmesi”, Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi Güz, sayı, 16.