MasterChef’e Sosyolojik Bakış: Türkiye Örneği

The main motivation of this study is to examine the phenomenon of food, which is the ancient issue of humanity with sociological axiom. In this study, which was prepared within the boundaries of communication and food, it is focused on mass communication among the rather complex communication practices. The study was realized within the scope of television, which is the most frequently used mass communication tool. MasterChef experience of Turkey, which is quite a popular TV content, were examined. Van Dijk's analysis of ideological discourse constitutes the methodological design of the study. An important part of the conducted evaluations is that this content is non-conflict, egalitarian, affectionate and benign. However, the analysis result of this study is different from these evaluations. Program tended to be in line with the basic arguments of neo-liberal ideology. With the discourse produced in MasterChef Turkey kitchen, the viewers were removed from environmentalist, healthy, accessible food issues and invited to a fantasy of consumption culture. Our identities, words and deeds, class differences have been re-marked through food. 

İnsanlığın en kadim meselesi olan yemek olgusunu sosyolojik aksiyomla irdelemek bu çalışmanın temel motivasyonudur. İletişim ve yemek konusunun sınırları içinde hazırlanmış bu çalışmada, epey girift olan iletişim pratikleri içinden kitle iletişimine odaklanılmıştır. Çalışma, en sık başvurulan kitle iletişim aracı olan televizyonun kapsamı içinde gerçekleşmiştir. Oldukça popüler bir TV içeriği olan MasterChef’in Türkiye deneyimi irdelenmiştir. Araştırmanın metodolojik tasarımını van Dijk’in ideolojik söylem analizi oluşturmuştur. Global bir program olan MasterChef, değişik ülkelerde, farklı disiplinlerden araştırmacıların ilgisini çekmiştir. Yapılan değerlendirmelerin önemli bir kısmı bu içeriğin çatışmasız, eşitlikçi, sevecen ve iyicil olduğu yönündedir. Oysa bu çalışmanın çözümlemesinden çıkan sonuç, sözü edilen değerlendirmelerden farklıdır. Programın içine gömülü olan söylem neo-liberal ideolojinin temel savlarıyla uyumlu bir eğilim taşımıştır. Gerçektekinin televizyon ortamındaki simülasyonu olan MasterChef Türkiye mutfağında üretilen söylemle izleyenler; çevreci, sağlıklı, erişilebilir gıda meselelerinden uzaklaştırılarak tüketim kültürüne ait bir fantazyaya davet edilmiştir. Kimliklerimiz, söz ve edimlerimiz, sınıfsal farklılıklarımız ve iktidar odakları yemek üzerinden yeniden imlenmiştir.