Türk Din Mûsikisinde Ezan Formu “Mustafa Başkan’ın Saba Ezanı Örneği”

Turkish Religious Music is separated into two main branches for its nature as mosque music and lodge music. One of the most used forms among the mosque music is Adhan. Adhan, which is recited five times in a day, is one of the most symbols of Islam. In this article, alongside with information about the Adhan form, the life, musical aspect, the notation of the Adhan he recited in saba mode and tune analysis of the retired muezzin of Suleymaniye Mosque, hafiz Mustafa Başkan who is shown as one of the most last representatives of Istanbul manner today are included. This study is conducted by interview technique, which is of qualitative research methods, the data are collected with document scanning and handled with content analysis and observation technique. Maqam analysis is discussed according to the Arel-Ezgi system. The recited Adhan is transferred to the electronic environment with Finale notation software. The purpose of this article is to introduce the life, the musical aspect and the Adhan style of Hafiz Mustafa Başkan, as far as it can be identified, about whom not enough academic study is made. The result of that work is that the accomplishment of Hafiz Mustafa Başkan about the Adhan will be a very significant contribution to those who want to serve in the religious music field. It will be a good example to those who want to recite Adhan in saba maqam.

Türk Din Mûsikîsi mahiyeti itibariyle cami mûsikîsi ve tekke mûsikîsi olarak iki ana kola ayrılmaktadır. Cami mûsikîsi formları arasında en fazla kullanılan formlardan birisi de ezandır. Günde 5 defa okunan ezan İslam’ın en mühim sembollerinden birisidir. Bu makalede ezan formuna dair bilgilere ilaveten bugün İstanbul tavrının son temsilcileri arasında gösterilen hem cami hem de tekke mûsikîsi üstadlarından Süleymaniye Camii emekli müezzini hafız Mustafa Başkan’ın hayatı, mûsikî yönü, okumuş olduğu saba makamındaki ezanın notasyonu ve makam tahliline yer verilmiştir. Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği ile ele alınmış, verileri doküman taramasıyla toplanıp içerik analizi ve gözlem tekniği yoluyla işlenmiştir. Makam tahlili Arel-Ezgi sistemine göre ele alınmıştır. Okunan ezan Finale nota yazılım programı ile elektronik ortama aktarılmıştır. Bu makalenin amacı ezan formuna ilaveten tespit edilebildiği kadarıyla kendisi hakkında yeteri kadar akademik çalışma yapılmamış Hafız Mustafa Başkan’ın hayatı, mûsikî yönü ve okumuş olduğu ezanın tanıtılmasıdır. Yapılan bu çalışmada elde edilen sonuç Hafız Mustafa Başkan’ın ezana dair yapmış olduğu bu icra dini mûsikî sahasında hizmet etmek isteyenlere mühim katkı sağlayacağı noktasındadır. Özellikle saba makamında ezan okumak isteyenler için iyi bir örneklik teşkil etmektedir.