Understanding Food Prices in Turkey: An In-Depth Interview Approach

Gıda fiyatlarının yükselmesi yoksulluğu ve tüketici fiyat endeksini olumsuz etkilediği için dünyanın her yerinde memnuniyetsizliklere yol açmaktadır. Türkiye ise, özellikle 2018 yılında olmak üzere, son yıllarda gıda enflasyonundan olumsuz etkilenen ülkelerden biri oldu. Örneğin, 2018 yılının Ekim ayında gıda fiyatları bir önceki yılın aynı ayına göre yaklaşık yüzde 30 arttı. Bu çalışma, nitel bir analiz metodu olan derinlemesine mülakat tekniğini kullanarak Türkiye’deki gıda fiyatlarını etkileyen faktörleri belirlemeye çalışmaktadır. Bu anlamda çalışmada, tarım ve gıda sektörlerindeki uzmanlarla derinlemesine mülakatlar yapılmış ve elde edilen veriler NVivo 12 nitel veri analiz programı ile yorumlanmıştır. Çalışmanın bulguları Türkiye'de arz yönlü faktörlerin talep yönlü faktörlerden daha önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle, enerji, gübre, yem ve tarımsal ilaçlar gibi tarımsal girdilerin ithalata bağımlı yapısı nedeniyle Türk Lirası’nın değer kaybettiği dönemlerde girdi maliyetleri önemli rol oynamaktadır. Ayrıca, Türkiye’nin tarım sektörünün uzun yıllardır çözülemeyen yapısal sorunları gıda fiyatlarını olumsuz etkilemektedir. Bunlar; kırdan kente göç ve yaşlanan kırsal nüfus, düşük teknoloji ve verimlilik, parçalı ve terk edilmiş tarım arazileri, kırsal nüfusun eğitim seviyesi, küçük ölçekli işletme yapısı, modern olmayan seralar, finansman ve sulama sorunlarıdır. Türkiye ayrıca yeterli ve iyi sınıflandırılmış tarımsal verilerden yoksundur. Bu durum etkili tarım politikalarının uygulanabilmesinin önünde önemli engellerden biridir. Uygulanan ithalat kararlarının ise yurtiçi üretime zarar verdiği görülmektedir. Bunlara ilave olarak, gıda tedarik zinciri boyunca rekabete ilişkin sorunların ve mafya-benzeri yapıların olması sağlıklı fiyat oluşumuna engel olmaktadır. Diğer taraftan, ihracat, tüketici tercihlerindeki değişiklikler, nüfus artışı, gelir artışı, artan turist ve mülteci sayısı, gıda israfı gibi talep yönlü etkenler de Türkiye'deki gıda fiyatlarını önemli ölçüde etkilemektedir.    

Soaring domestic food prices, which negatively affect poverty and consumer price index, cause dissatisfaction all over the world. Turkey is one of the countries suffering from food price inflation in recent years, especially in 2018. For instance, in October 2018, food prices increased by approximately 30 percent compared to the same month of the previous year. The present study aims to determine the drivers of food prices in Turkey by using an in-depth interview approach as a qualitative method. Within the scope of this study, experts in agriculture and food sectors are interviewed, and the data obtained are interpreted with the NVivo 12 qualitative data analysis program. Based on our findings, supply-side drivers are more significant than demand-side factors in Turkey. In particular, input costs play a pivotal role in periods of depreciation of the Turkish Lira since agricultural inputs such as energy, fertilizers, animal feedingstaffs and pesticides are highly dependent on imports. Moreover, Turkey’s agricultural sector has structural problems that cannot be solved for many years. These are migration and ageing rural population, low technology and productivity, fragmented and abandoned agricultural areas, the level of education, small-scale farming, non-modern greenhouses, financing, and irrigation problems. Turkey also does not have complete and well-classified agricultural data. This is one of the main obstacles to achieving better policies for Turkish agriculture. Furthermore, it is seen that import decisions harm domestic production. Most strikingly, competition challenges and collusion-prone structures across the entire food supply chain prevent a healthy price formation. On the other hand, demand-side drivers such as export, changes in food preferences, population growth, income growth, increasing number of tourists and refugees, and food waste are also significant drivers affecting food prices in Turkey.