Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Dinleme/İzleme Becerisini Ölçmeye Yönelik Soruların Yenilenmiş Bloom Taksonomisine Göre İncelenmesi

Bireyin edindiği ilk beceri olan dinleme/izleme, diğer dil becerilerin kazanılmasında ve gelişmesinde büyük bir öneme sahiptir. Ancak bu beceriye gereken önem verilmemekte, bu da dinleme/izlemenin ihmal edilen bir beceri olarak tanımlanmasına sebep olmaktadır. Bu bağlamda nitelikli bir dil öğretiminin yapılabilmesi açısından dinleme/izleme becerisine yönelik araştırma sonuçlarının dil öğretim sürecine yansıtılması son derece önemlidir. Bu araştırmanın temel amacı; ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan dinleme/izleme becerisini ölçmeye yönelik soruların Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre 5. sınıftan 8. sınıf düzeyine doğru boylamsal olarak ve karşılaştırmalı bir şekilde incelenmesidir. Alan yazında bilişsel beceri düzeylerinin belirlenmesinde ve değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılan ve kabul gören bir sınıflama oluşuna bağlı olarak araştırmada, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi ölçüt olarak belirlenmiştir. Nitel bir durum çalışması olarak tasarlanan bu araştırmada doküman incelemesi yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; Türkçe ders kitaplarında yer alan dineleme/izleme metinlerine anlamaya yönelik metinler içinde 1/4 oranında yer verildiği, buradan hareketle beceriler arasında eşit bir dağılım olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca dinleme/izleme becerisine yönelik soruların bilişsel basamaklara göre dengeli bir dağılım göstermediği, incelenen metinlerde alt bilişsel becerileri ölçmeye yönelik daha çok soruya yer verildiği ve sınıf düzeyleri ile bilişsel beceri basamakları arasında hiyerarşik bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgularından hareketle şunlar önerilmiştir: Türkçe ders kitaplarında, dinleme/izlemeye yönelik metinlere okuma becerisiyle eşit olacak şekilde verilmesi gerekmektedir. Öğretim programının amaçlarından birinin öğrencilerin üst bilişsel becerilerini kullanmaya yönlendirilmeleri olduğu düşünüldüğünde, Türkçe ders kitaplarında üst bilişsel becerilere yönelik dinleme/izleme sorularına daha çok yer verilmesi gerekmektedir. Ayrıca alt sınıflardan üst sınıflara doğru gidildikçe alt bilişsel becerileri ölçmeye yönelik sorulardan üst bilişsel becerileri ölçmeye doğru bir eğilimin benimsenmesi gerekmektedir. 

Listening/watching, which is the first skill acquired by an individual, has a great importance in the acquisition and development of other language skills. However, listening/watching is defined as a neglected skill because it is not given enough attention. In this context, it is very important to reflect the listening/watching skills research to the language teaching process for a qualified language teaching. The main purpose of this research is; it is the longitudinal and comparative examination of the questions to measure the listening/watching skill in secondary school Turkish textbooks from 5th grade to 8th grade according to the Revised Bloom's Taxonomy. Revised Bloom's Taxonomy has been determined as a criterion in the study because it is frequently used and accepted in the literature in determining and evaluating cognitive skill levels. In this study, which was designed as a qualitative case study, document analysis was used. According to the research findings; listening / watching texts in Turkish textbooks are included in the texts for comprehension at the rate of 1/4, there is no equal distribution between skills. In addition, there is no balanced distribution of questions related to listening skill according to cognitive levels, texts contain more questions to measure sub-cognitive skills, and there is no hierarchical relationship between grade levels and cognitive skill levels. Based on the research findings, the following have been suggested: In Turkish textbooks, texts intended for listening/watching should be given equal to reading skills. Considering that one of the aims of the curriculum is to direct students to use metacognitive skills, more listening/watching questions should be included in Turkish textbooks for metacognitive skills. In addition, as one moves from the lower classes to the upper classes, a tendency should be adopted from questions about measuring lower cognitive skills to measuring metacognitive skills.