Cumhuriyet Modernleşmesinde Bir Halkevi Dergisi: Batı Yolu

People’s Houses were among the most important agents of the modernization movements in Turkish Republican Period between 1930-1950 The people’s houses were affiliated to Republican People’s Party which was the only political party of that period and the activities carried out by the people’s houses provide important information about the modernization process of that era. Magazine publishing constitutes a significant place among these activities. The milestones of the aim of achieving ideological and cultural transformation of the nation as a whole were blended with local elements in people’s house magazines and were conveyed to the public. The dominant ideology of the period was the modernization which went hand in hand with westernization. It was aimed to ensure that all segments of the society participate in this modernization process through education. People’s houses focused on adult education and it was aimed to build the ideal person desired by the new regime in each and every segment. Magazine publishing of the people’s houses is very important in terms of showing the way how the central policy is transferred to lay public and is harmonized with the local factors. In this context, this study aims to analyze Batı Yolu magazine published by Kırklareli People’s House within the scope of Republican modernization in Turkey. It is noteworthy to mention that the name of the magazine reflects the general policy of the period, as well as indicating the importance given to Thrace region during the modernization process. Via the eight issues published, the magazine undertook the mission of spreading the central policies of the implementation period of Republican ideals. This type of publication policy is in line with the top-down modernization policy which was chosen by the decision makers of Turkey during that period.

Halkevleri, Cumhuriyet Dönemi modernleşme hareketlerinin, 1930-1950 tarihleri arasında, en önemli araçlarından birisidir. Kuruluş biçimi ve örgütlenmesi ile merkezi bir yapıya sahip olan ve dönemin tek partisi olan Cumhuriyet Halk Fırkası’na bağlı bir kuruluş olarak halkevlerinin yürüttüğü faaliyetler, modernleşme sürecine ilişkin önemli bilgiler içermektedir. Dil ve edebiyat şubesi, güzel sanatlar şubesi, temsil şubesi, spor şubesi, içtimai yardım şubesi, halk dershaneleri ve kurslar şubesi, kütüphane ve neşriyat şubesi, köycüler şubesi, müze ve neşriyat şubesi olarak dokuz alanda faaliyet gösteren halkevleri okuma yazamadan tiyatroya, yayıncılıktan sinemaya, yardım çalışmalarında köye kadar geniş bir alanda etkinlik içerisinde olmuştur. Halkevlerinin önemli faaliyetlerinden birisi dergi yayıncılığıdır. Genel politikalar, ideolojik ve kültürel dönüşümü sağlamaya dönük çabalar halkevi dergileri aracılığıyla yerel unsurlarla harmanlanarak taşraya aktarılmaktadır. Bu dergiler aynı zamanda halkevi faaliyetlerinde görev alanlar için bir rehber taşımaktadır. Dönemin hâkim ideolojisi batılılaşma yoluyla toplumun tamamının modernleşmesidir. Bu modernleşme sürecine toplumun tüm kesimlerinin katılması eğitim yoluyla sağlanmaya çalışılmaktadır. Örgün eğitim ile gelecek nesillerin istendik biçimde yetiştirilmesi sağlanırken halkevleri yetişkin eğitimini hedeflemekte ve bu yol ile her alanda ve her kesimde yeni rejimin istediği insan tipine en kısa sürede ulaşma amacı güdülmektedir. Merkezi politikanın yerele aktarılma ve yerel unsurlarla uyumunu sağlama biçimini göstermesi açısından halkevlerinin dergi yayıncılığı oldukça önemlidir. Bu çalışma bu kapsamda Kırklareli Halkevi tarafından yayınlanan Batı Yolu dergisini Cumhuriyet modernleşmesi kapsamında inceleme amacı taşımaktadır. Modernleşme sürecinde Trakya Bölgesi’ne verilen önemin yanı sıra derginin isminin dönemin genel politikasını yansıtması dikkat çekicidir. Sekiz sayı yayınlanan dergi, yayın içeriği ile uygulanan merkezi politikaları halka yayma işlevini üstlenmiştir. Bu tür bir yayın politikası dönemin yukarıdan aşağıya modernleşme politikasıyla uyumludur. Batı Yolu Dergisi bu anlamda halkevi dergilerinin tamamında görülebilecek özellikleri yansıtmaktadır.