Ekonomik Özgürlük Bileşenleri Arasındaki İlişkilerin Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi ile Değerlendirilmesi

Economic freedom plays a significant role in the development of a country's economic, technical and social dimensions. In this context, it is of great importance for countries to increase their economic freedom performance. There are various indices that measure the economic freedom performance of countries in the international arena. One of these indexes is the Heritage Foundation Economic Freedom Index, which is frequently used in researchs. The components of this index have a positive complementary feature to each other. In addition, the activities of the countries to link these components with each other can cause the countries to increase their economic freedom performance. In this context, the purpose of the research is to determine the relational structure of the components through the values of the Heritage Foundation Economic Freedom Index components of the first 100 countries with the highest economic freedom performance for 2020. According to the analysis, it has been determined that the tax burden and goverment spending components are too far from other components. Therefore, it has been determined that the tax burden and goverment spending components do not contribute to the relational structure. On the other hand, it has been observed that the components of property rights, judicial effectiveness, financial freedom and goverment integrity are the components that contribute the most to the relational structure, since their average proximity to other components is higher. Accordingly, it has been concluded that countries should primarily engage in activities that will concern the other components of the tax burden and public expenditure components and provide a positive relationship with them in order to increase their overall economic freedom performance.

Ekonomik özgürlük, bir ülkenin hem ekonomik hem de teknik ve sosyal boyutların gelişmesinde anlamlı bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda ülkelerin ekonomik özgürlük performanslarını artırmaları büyük önem arz etmektedir. Uluslararası alanda ülkelerin ekonomik özgürlük performanslarını ölçen çeşitli endeksler bulunmaktadır. Söz konusu endekslerden bir tanesi araştırmalarda çok sık olarak faydalanılan Heritage Kurumu Ekonomik Özgürlük Endeksi’dir. Bu endeksin bileşenlerinin birbirlerini pozitif yönde tamamlayıcı özelliği bulunmaktadır. Ayrıca ülkelerin söz konusu bileşenleri birbirlerini ilişkilendirecek faaliyetler yapması, ülkelerin kendi ekonomik özgürlük performanslarının artırmalarına neden olabilmektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, 2020 yılı için ekonomik özgürlük performansı en yüksek olan ilk 100 ülkenin Heritage Foundation Ekonomik Özgürlük Endeksi bileşenlerinin değerleri üzerinden bileşenlerin ilişkisel yapısını Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi ile tespit etmektir. Analize göre, vergi yükü ve kamu harcamaları bileşenlerinin diğer bileşenlere olan uzaklıkları çok fazla olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla vergi yükü ve kamu harcamaları bileşenleri ilişkisel yapıya katkı sağlamadığı belirlenmiştir. Buna karşın mülkiyet hakkı, yargı etkisi, finansal özgürlük ve devlet bütünlüğü bileşenleri diğer bileşenlere olan ortalama yakınlıkları fazla olduğu için ilişkisel yapıya en fazla katkı sağlayan bileşenler olduğu gözlenmiştir. Buna göre öncelikli olarak ülkelerin genel anlamda ekonomik özgürlük performanslarını artırmaları için vergi yükü ve kamu harcamaları bileşenlerinin diğer bileşenleri ilgilendirecek ve onlar ile pozitif yönde ilişki sağlayacak faaliyetler yapmaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.