Modernleşme Sürecinde Yaşlılık Sorunlarına İlişkin Sosyolojik Bir Değerlendirme

Batı özelinde ortaya çıkan modernleşme önemli bir toplumsal değişim sürecidir. Bu değişim süreci, toplumsal yaşamın farklı alanlarında çok boyutlu ve köklü değişimleri başlatmıştır. Bu değişim sürecinde yaşlılık olgusu, aile ile birlikte değişimin merkezinde yer almıştır. Özellikle sanayileşme ve kentleşme gibi toplumsal değişim unsurlarının birbiriyle olan ilişkisi ve artan yoğunluğu modernleşme sürecinde geleneksel aile yaşamı üzerinde derin etkiler bırakmıştır. Bu etkiler, ailelerin yeni yaşam biçimlerini benimsemelerine yol açmıştır. Toplumsal değişimler, yaşamın her alanında birçok sorunu ortaya çıkarsa da genellikle görünür olduğu yer ailedir. Modernleşmeyle birlikte geleneksel aile bağlarının çözülmesi ve bireyselliğin öne çıkması, yaşlılıkla ilgili birçok değeri değiştirmiştir. Yaşlı bireylerin geleneksel toplumda ailesi ve çevresi ile kurduğu ilişkilerinin boyutu modern döneme geçişle birlikte değişmiş, geleneksel dönemdeki etkin rollerinin bir kısmını kaybetmişlerdir. Dolayısıyla geleneksel dönemde yaşlı bireylerin yaşam tarzı, modern döneme geçişle birlikte zaafa uğramıştır. Bu durum, yaşlıların aileleri ve sosyal çevreleri ile ilgili yaşadıkları birtakım sıkıntıları gündeme taşımıştır. Modern dönem; bireyselliğin radikalleştiği, geleneksel dayanışma bağlarının çözüldüğü, aidiyet ve kimlik krizlerinin insan yaşamında sosyo-psikolojik gerilimleri tırmandırdığı bir sürece işaret etse de etkilerinin bundan daha yoğun olduğu bir gerçektir. Yaşlı bireylerin bu yoğun etkiler karşısındaki savunmasızlığı neredeyse toplumun diğer üyelerinin önüne geçmiştir. Bu makalede geleneksel dönem ile modern dönemde yaşlı bireylerin, aileleri ve çevreleri üzerinden içinde bulunduğu sosyokültürel durumun bir karşılaştırılması yapılmış ve modern dönemde yaşlıları, geleneksel toplumdan farklı kılan unsurlar konu edilmiştir. Öncelikle araştırmada geleneksel toplumda yaşlıya verilen önemin üzerinde durulmuş, daha sonra ise modernleşmenin etkisiyle yaşlılığı bir sorun haline getiren süreçler tartışılmaya açılmıştır. Araştırmada yaşlılık olgusu ele alınırken literatür kaynaklarından elde ettiğimiz verilerin bir derlemesi yapılmıştır.

The modernization that emerged in the West is an important process of social change. This process of change has initiated multidimensional and radical changes in different areas of social life. In this process of change, the phenomenon of elderliness has been at the center of change with the family. In particular, the interrelationship and increasing intensity of social change elements such as industrialization and urbanization have left deep effects on traditional family life in the modernization process. These effects have led families to adopt new lifestyles. Although social changes reveal many problems in all areas of life, it is usually the family where they are visible. With modernization, the dissolution of traditional family ties and the prominence of individuality have changed many values related to elderliness. The dimension of the relationships established by the elderly individuals with their families and surroundings in the traditional society has changed with the transition to the modern period, and they have lost some of their active roles in the traditional period. Therefore, the lifestyle of elderly individuals in the traditional period has weakened with the transition to the modern period. This situation brought up some of the problems experienced by the elderly regarding their families and their social environments. Although the modern period points to a process in which individuality is radicalized, traditional bonds of solidarity are dissolved, and crises of belonging and identity escalate socio-psychological tensions in human life, it is a fact that its effects are more intense than this. The vulnerability of elderly individuals to these intense effects has almost surpassed other members of the society. In this article, a comparison of the sociocultural situation of elderly individuals in the traditional period and the modern period through their family and their surroundings has been made, and the factors that make elderly individuals different from the traditional society in the modernization period have been discussed. First of all, the importance given to the elderly in the traditional society was emphasized in the research, and then the processes that made elderliness a problem with the effect of modernization were opened to discussion. While dealing with the phenomenon of elderliness in the study, a compilation of the data we obtained from the literature sources was made.