Bilim–Politika Uçurumunu Aşmak: Küresel ve Ulusal İklim Politikalarının Bilimsel Bulgular ve Siyasi Eylemler Bağlamında Eleştirel İncelemesi
Öz
İklim değişikliği, yirmi birinci yüzyılın en kapsamlı ve çok boyutlu küresel krizlerinden biridir. Bu çalışma, yaşanan iklim değişikliğinin etkileri ile bu etkiler karşısında geliştirilen politik eylemler arasındaki yapısal ve kurumsal uyumsuzluğu, ulusal ve küresel ölçeklerde eleştirel bir analiz çerçevesinde incelemektedir. Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)’nin Birinci Değerlendirme Raporu’ndan (1990) Altıncı Değerlendirme Raporu’na (2023) uzanan süreçte yaşanan epistemolojik dönüşüm, iklim değişikliğinin olasılıksal belirsizlikten bilimsel kesinliğe doğru evrildiğini ortaya koymasına rağmen, bu bilimsel bilginin etkili ve bağlayıcı politik eylemlere dönüştürülemediği görülmektedir. Paris Anlaşması kapsamında uygulanan gönüllülük esaslı Ulusal Katkı Beyanları (NDC) sistemi, küresel katılımı artırmış olmakla birlikte, hukuki bağlayıcılığının sınırlı kalması nedeniyle emisyon azaltımında beklenen dönüşümü sağlayamamıştır. Türkiye örneği bu küresel dinamikleri çarpıcı biçimde yansıtmaktadır. Türkiye’de 1990’dan bu yana sera gazı emisyonlarının yaklaşık %160 oranında artmış olması, 2053 net sıfır emisyon hedefi ve 2025 İklim Kanunu’na rağmen kömürden çıkışa yönelik açık ve zamanlandırılmış bir stratejinin hâlen bulunmadığını göstermektedir. Bununla birlikte, atılan bu adımların, Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek olan COP31 sürecinde, bilimsel kanıtlarla daha uyumlu ve politika araçlarıyla desteklenen kararların alınabileceğine dair sınırlı ancak önemli bir beklenti alanı oluşturduğu değerlendirilmektedir. Çalışma ayrıca, gıda sistemleri ve gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %26'sını oluşturmasına rağmen, çoğunlukla teknolojik iyileştirme ve verimlilik temelli çözümlere odaklandığı, buna karşın fosil yakıt bağımlılığı gibi derin yapısal sorunları yeterince sorgulamadığı vurgulanmaktadır. Bu çalışmanın temel katkıları: (1) iklim değişikliğine ilişkin bilimsel bulgular ile politik karar alma süreçleri arasındaki asimetrinin tarihsel ve yapısal dinamikler çerçevesinde eleştirel biçimde ortaya konulması, (2) sürdürülebilir kalkınma, ekolojik modernleşme ve adil geçiş yaklaşımları arasındaki kuramsal uyum ve gerilimleri eleştirel biçimde değerlendirmesi, (3) iklim politikalarında sıklıkla göz ardı edilen ancak emisyon azaltımı açısından yüksek potansiyele sahip gıda atığı meselesini analizin merkezine yerleştirmesi şeklinde özetlenebilir. Sonuç olarak, bilim–politika uçurumunun aşılabilmesi; bağlayıcı hukuki mekanizmaların güçlendirilmesi, yeterli ve öngörülebilir iklim finansmanının sağlanması ve sosyal adalet ilkelerinin politika tasarımına bütüncül biçimde entegre edilmesi ile mümkün görünmektedir.
Anahtar Kelimeler
İklim değişikliği politikaları bilim-politika arayüzü iklim yönetişimi Türkiye bağlamı sürdürülebilir kalkınma paradigmaları
Kaynakça
- Allan, J. I. (2019). Dangerous incrementalism of the Paris Agreement. Glob. Environ. Politics, 19(1), 4-11. https://doi.org/10.1162/glep_a_00488.
- Balsalobre-Lorente, D., Nur, T., & Topaloglu, E. E. (2025). Examining the sustainable development process through the economic complexity, technology, urbanization, and renewable energy in D-8 countries. Qual. Quant. https://doi.org/10.1007/s11135-025-02161-3.
- Barrera, E. L., & Vieira, D. (2025). The global convergence of food waste: A growing sustainability challenge. Cell Reports Sustainability, 2(9). https://doi.org/10.1016/j.crsus.2025.100496. Beck, S., & Mahony, M. (2018). The politics of anticipation: The IPCC and the negative emissions technologies experience. Glob. Sustain., 1, e8. https://doi.org/10.1017/sus.2018.7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qual. Res. J., 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027.
- Çağlar, İ., Arı, İ., & Kıral, H. (2025). İklim risk yönetimi: Yerel iklim değişikliği eylem planları üzerinden inceleme. Denetişim Derg., 33, 197–212. https://doi.org/10.58348/denetisim.1712623. Carbon Brief. (2021). In-depth Q&A: The UK’s Glasgow Climate Pact. Carbon Brief. https://www.carbonbrief.org.
- Çevre ve Sehircilik Bakanlığı (ÇŞB). (2012). İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı 2011-2023. Ankara. https://webdosya.csb.gov.tr/db/iklim/banner/banner591.pdf Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2024a). İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030). https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/%C4%B0klim%20De%C4%9Fi%C5%9Fikli%C4%9Fi%20Azalt%C4%B1m%20Stratejisi%20ve%20Eylem%20Plan%C4%B1%20(2024-2030).pdf
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2024b). İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi Ve Eylem Plani (2024-2030). https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/Iklim%20Degisikligine%20Uyum%20Stratejisi%20ve%20Eylem%20Plan%C4%B1.pdf
- Çiftçi, S., & Kayaer, M. (2024). Türkiye’s contribution to the process in fighting climate change within the framework of Turkish environmental legislation. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Derg., https://doi.org/10.11611/yead.1258752
- Clement, J., Alenčikienė, G., Riipi, I., Starkutė, U., Čepytė, K., Buraitytė, A., ... & Šalaševičienė, A. (2023). Exploring causes and potential solutions for food waste among young consumers. Foods, 12(13), 2570. https://doi.org/10.3390/foods12132570
- Climate Action Tracker. (2024). Turkey country assessment. Climate Action Tracker. https://climateactiontracker.org
- Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (SBB) (2023).Gıda Güvenliği ve Güvenilirliği Özel İhtisas Komisyonu Raporu (On İkinci Kalkınma Planı 2024–2028). Ankara. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/08/Gida-Guvenligi-ve-Guvenilirligi-Ozel-Ihtisas-Komisyonu-Raporu_01082025.pdf
- Demir, E. (2025). Uluslararası sistemde iklim değişikliği: Krizler ve yeni arayışlar. Int. J. Econ., Polit., Humanit. Soc. Sci., 8(1), 81–94. https://doi.org/10.59445/ijephss.1597197
- Duran, A. (2025). İklim Değişikliğiyle Mücadelede Türkiye’nin Enerji Politikalarındaki Dönüşümün ve Yenilenebilir Enerji Stratejilerinin Analizi. Akademik İzdüşüm Dergisi, 10(1), 132-167. https://izlik.org/JA48AS25HX Erol, İ. ve Sırıken, B. (2024). Gıda Kayıp ve İsrafının Küresel Boyutları ve Etkileri. K. Şahin ve İ. Erol (Eds.), Gıda, Su Kaybı ve İsrafı (s. 15-38) içinde. Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları https://doi.org/10.53478/TUBA.978-625-6110-08-3 Europe, T. (2024). COP29: incremental but insufficient progress on climate finance. The Lancet Regional Health - Europe, 47. https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2024.101169
- Falkner, R. (2016). The Paris Agreement and the new logic of international climate politics. Int. Aff., 92(5), 1107–1125. https://doi.org/10.1111/1468-2346.12708 FAO. (2013). Food wastage footprint: Impacts on natural resources. FAO. https://www.fao.org/4/i3347e/i3347e.pdf
- FAO. (2022). The state of food and agriculture 2022. FAO. https://www.fao.org
- FAO. (2023). Emirates Declaration on Sustainable Agriculture, Resilient Food Systems and Climate Action. FAO. https://sdg2advocacyhub.org/wp-content/uploads/2023/12/COP28-UAE-Declaration-on-Sustainable-Agriculture-Resilient-Food-Systems-and-Climate-Action.pdf
- Haraway, D. (2018). Staying with the trouble for multispecies environmental justice. Dialog. Hum. Geogr., 8(1), 102–105. https://doi.org/10.1177/2043820617739208 IPCC. (1990). Climate change: The IPCC scientific assessment (J. T. Houghton, G. J. Jenkins, & J. J. Ephraums, Eds.). Cambridge University Press. https://archive.ipcc.ch/ipccreports/far/wg_I/ipcc_far_wg_I_full_report.pdf
- IPCC. (2018). Global warming of 1.5°C: Special report. IPCC. https://www.ipcc.ch/sr15/
- IPCC. (2021). AR6 Climate Change 2021: The physical science basis. IPCC. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/
- IPCC. (2022a). Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of WG II to the Sixth Assessment Report. Cambridge Univ. Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844 IPCC. (2022b). Climate change 2022: Mitigation of climate change. Contribution of WG III to the Sixth Assessment Report. Cambridge Univ. Press. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg3/
- IPCC. (2023). Climate change 2023: Synthesis report. Contribution of WGs I, II and III to the Sixth Assessment Report. IPCC. https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/
- Kavut, S. (2025). İklim Değişikliğinin Türkiye’de Belediyelerin Kurumsal Yapıları Üzerindeki Etkileri. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 27(48), 251-265. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1494109
- Keeling, C. D. (1998). Rewards and penalties of monitoring the earth. Annual Review of Energy and the Environment, 23, 25-82. https://doi.org/10.1146/annurev.energy.23.1.25
- Knopf, J. W. (2006). Doing a literature review. PS: Political Science & Politics, 39(1), 127-132. https://doi.org/10.1017/S1049096506060264
- Lapinskienė, G. (2025). Theory and practice of sustainable economic development. Sustainability, 17(10), 4670. https://doi.org/10.3390/su17104670 Latour, B. (2017). Facing Gaia: Eight lectures on the new climatic regime. John Wiley & Sons. ISBN-13: 978-0-7456-8433-8
- Maçin, K. E. (2024). Circular food waste management in Türkiye to stay within planetary boundaries. E3S Web Conf., 558, 01034. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202455801034
- Malm, A. (2016). Fossil capital: The rise of steam power and the roots of global warming. Verso Books. ISBN: 9781784781293
- Mengi Çelik, Ö., Akçakaya, S. D., & Ekici, E. M. (2025). Relationship between sustainable food literacy, organic food consumption and climate change awareness and worry in Türkiye. BMC Public Health, 25, 2491. https://doi.org/10.1186/s12889-025-22482-0
- MoEUCC. (2025). Türkiye İklim Kanunu ve gerekçesi. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://csb.gov.tr/haberler/turkiyenin-ilk-iklim-kanunu-tbmm-de-kabul-edildi-302036#:~:text=20%20madde%2C%202%20ge%C3%A7ici%20madde%20ve%203,T%C3%BCrkiye'nin%20ilk%20%C4%B0klim%20Kanunu%2C%20TBMM'de%20kabul%20edildi.
- Mol, A. P. J., & Spaargaren, G. (2000). Ecological modernization theory in debate: A review. Environ. Politics, 9(1), 17–49. https://doi.org/10.1080/09644010008414511
- Montfort, S., Fesenfeld, L., Ingold, K., Lamb, W. F., & Andrijevic, M. (2025). Political enablers of ambitious climate policies: a framework and thematic review. npj Climate Action, 4(1), 14. https://doi.org/10.1038/s44168-024-00206-1
- Morrison, O. (2024). Climate funds fail to get finance to family farmers, COP29 told. AgTech Navigator. https://www.agtechnavigator.com/Article/2024/11/19/Climate-funds-fail-to-get-finance-to-family-farmers-COP29-told/
- Morton, T. (2010). The ecological thought. Harvard University Press. ISBN: 9780674064225. Murphy, D. (2024). COP29: Deal to raise $300bn a year by 2035 for poorer countries is hailed and slated. BMJ, 387. https://doi.org/10.1136/bmj.q2651
- Newell, P., & Mulvaney, D. (2013). The political economy of the ‘just transition’. Geogr. J., 179(2), 132–140. https://doi.org/10.1111/geoj.12008
- Nurunnabi, M. (2025). Reconnecting Climate Governance With Sustainable Development: Evidence From Three Decades of COP1 – COP29. Sustainable Development. https://doi.org/10.1002/sd.70349
- Pauw, W., Moslener, U., Zamarioli, L., Amerasinghe, N., Atela, J., Affana, J., Buchner, B., Klein, R., Mbeva, K., Puri, J., Roberts, J., Shawoo, Z., Watson, C., & Weikmans, R. (2022). Post-2025 climate finance target: how much more and how much better?. Climate Policy, 22,1241-1251. https://doi.org/10.1080/14693062.2022.2114985
- Pedersen, J. T. S., Gomes, C., O’Rourke, P., van Vuuren, D., Gupta, J., Santos, F. D., & Swart, R. (2025). Science-policy: UNFCCC policymakers’ perspective of scientific scenarios and their policy relevance. npj Climate Action, 4(1), Article 52. https://doi.org/10.1038/s44168-025-00250-5
- Poore, J., & Nemecek, T. (2018). Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987–992. https://doi.org/10.1126/science.aaq0216
- Roe, S., et al. (2021). Land-based measures to help fulfill the Paris Agreement. Nature Climate Change. https://doi.org/10.1111/gcb.15873
- Sezik, M., & Dokuyucu, E. (2025). İklim Değişikliği ve Türkiye’de Kentlerin İklim Değişikliği Politikalarına Uyum Sorunları. Kent Akademisi, 18(1), 540-562. https://doi.org/10.35674/kent.1481943
- Sharm el-Sheikh Joint Initiative. (2022). Food and Agriculture for Sustainable Transformation (FAST). https://www.fao.org/food-agriculture-sustainable-transformation-partnership/en
- Steckel, J., Jakob, M., Flachsland, C., Kornek, U., Lessmann, K., & Edenhofer, O. (2017). From climate finance toward sustainable development finance. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 8. https://doi.org/10.1002/wcc.437
- Swyngedouw, E. (2010). Apocalypse forever? Post-political populism and the specter of environmental disaster. Theory, Culture & Society, 27(2-3), 213-232. DOI: 10.1177/0263276409358728
- TBMM (2025). 7552 Sayılı İklim Kanunu. https://tbmm.gov.tr/Yasama/Kanun/a0d0d465-837b-41f0-bd57-0195237fad31
- The Lancet Regional Health – Europe. (2024). COP29: Incremental but insufficient progress on climate finance. The Lancet Regional Health - Europe, 47. https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2024.101169
- UNEP (United Nations Environment Programme) – Emissions Gap Report 2023 United Nations Environment Programme. (2023). Emissions Gap Report 2023: Broken Record – Temperatures hit new highs, yet world fails to cut emissions (again) (ISBN: 978-92-807-4098-1). UNEP. https://doi.org/10.59117/20.500.11822/43922
- UNEP (United Nations Environment Programme) – Emissions Gap Report 2024 United Nations Environment Programme. (2024). Emissions Gap Report 2024: No more hot air … please! (ISBN: 978-92-807-4185-8). UNEP. https://doi.org/10.59117/20.500.11822/46404. UNFCCC. (1992). United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/resource/docs/convkp/conveng.pdf
- UNFCCC. (1997). Kyoto Protocol to the United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/resource/docs/convkp/kpeng.pdf
- UNFCCC. (2015). Adoption of the Paris Agreement. https://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/eng/l09r01.pdf
- UNFCCC. (2023). Decision -/CMA.5: Outcome of the first global stocktake. https://unfccc.int/sites/default/files/resource/cma5_auv_4_gst.pdf Vermeulen, S. J., Dinesh, D., Howden, S. M., Cramer, L., & Thornton, P. K. (2019). Transformation of food systems under climate change. Frontiers in Sustainable Food Systems, 2, Article 16. https://doi.org/10.3389/fsufs.2018.00065
- WCED. (1987). Our Common Future. Oxford University Press. http://www.un-documents.net/our-common-future.pdf
- Wen, X., Zhao, X., Zhang, Z., Liu, Y., Li, Z., & Zhang, J. (2025). Strengthening the role and exploring the effectiveness of new climate finance target. Carbon Footprints. https://doi.org/10.20517/cf.2024.57
- Yapıcı Sapankaya, F. (2025). İklim değişikliği ile mücadelenin stratejik boyutu: Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin stratejik planları üzerinden bir inceleme. Sayıştay Dergisi, 36(137), 289–320. https://doi.org/10.52836/sayistay.1647561
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Çevre Mühendisliği (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 21 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 27 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 16 Nisan 2026 |
| IZ | https://izlik.org/JA56BH62MS |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 2026 |
Amaç ve Kapsam
Çevre, İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi için aşağıda sıralanan maddeler derginin temel amaçlarını oluşturmaktadır:
1. Çevre, İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik alanlarındaki Türkçe bilimsel yayın eksiğinin kapanmasına katkı sağlamak,
2. Tüm toplumun bilimsel ve teknolojik ilerlemesine katkı vermek,
3. Çevre, İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik konularında bilinci artırmak
Çevre, İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisinin kapsamını aşağıdaki maddelerde sıralanan konular oluşturmaktadır:
- İklim Değişikliği,
- Çevre Mühendisliği,
- Atık Yönetimi,
- Hava Kalitesi,
- Hidroklimatoloji,
- Hidroloji,
- Su Kaynakları,
- İklim ve Çevre Odaklı Sürdürülebilirlik
- Döngüsel Ekonomi
- Kirlilik
- Deniz, Okyanus Bilimleri
- Diğer çevre ve iklim değişikliği ile ilgili temel alanlar
Yazım Kuralları
Dergiye makale göndermek için;
- Site içerisinde yayınlanan şablon dosyasını indirilerek üzerinde çalışılmalı ve dergiye Microsoft Word uzantılı (.doc veya .docx) dosya şeklinde dergiye gönderilmesi,
- Şablon dosyasındaki yönergeler takip edilerek çalışma dosyasının hazırlanması,
- Kaynakça APA stilinde (Zotero , Endnote veya Mendeley gibi bir kaynak yönetim programı kullanılabilir) oluşturulması gerekmektedir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Derginin Etik İlkeleri ve Etik Kuralları
Dergimiz uluslararası standartlara ve COPE (Committee on Publication Ethics) standartlarına bağlı kalmakta ve makaleleri bunlara atıfta bulunarak yayınlamaktadır.
ETİK KURALLAR
Editörler için Yönergeler: Bir editör (editörler, yardımcı editörler, vb.), yayınlanmak üzere sunulan tüm makaleleri ırk, din, milliyet, cinsiyet, kıdem veya kurumsal bağlantıya bakmaksızın her birini kendi özelliğine göre değerlendirerek tarafsız bir şekilde değerlendirmelidir. Bir editör, yayınlanmak üzere gönderilen bir makaleyi makul bir hızla incelemeli ve ele almalıdır. Editör, bir makaleyi yayınlanmak üzere kabul etme veya reddetme konusunda tek sorumluluğa sahiptir. Editör, uzmanlıkları ve adil muhakemeleri nedeniyle seçilen uzmanlardan (hakem) makale üzerinde yardım isteyebilir. Değerlendirme süreci tamamlanana kadar, incelenmekte olan yazı hakkında herhangi bir bilgiyi yazar ve atanmış hakemler dışında kimseye açıklamamalıdır. Yazarların entelektüel bağımsızlığına saygı göstermelidir.
Yazarlar: Dergimiz, eserin en azından bir kısmından sorumlu olan kişiyi yazar olarak kabul eder. Yazarlar çalışmadaki sorunu derinlemesine açıklayabilmelidir. Dergimiz için tüm yazarlar gönderdikleri içerikten sorumludur. Sorumlu yazar, makalenin ilk gönderiminden itibaren tüm yazarların kabulünden ve gönderim süreci hakkında onları bilgilendirmekten sorumludur. Kabul edilmesi halinde tüm yazarlar adına yayımlama lisansını vermekle yükümlüdür. Dergimiz, makalenin gönderilmesinin tüm yazarların tam bir mutabakatı olduğunu varsayar. 8'den fazla yazarlı makalelerde, tüm yazarlar makaleye katkılarının ne olduğunu belirten bir beyanda bulunmalıdır. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik (İTÜCİS) dergimiz daha önce tamamen veya kısmen başka dergilerde yayınlanmış herhangi bir çalışmayı yayınlanmak üzere değerlendirmeye almamaktadır. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi’ne ve diğer herhangi bir dergiye eşzamanlı gönderimler, büyük bir davranış kusuru olarak kabul edilir ve tüm yazarlar kesinlikle yasaklanır ve Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi’ndeki önceki tüm yayınları kamuya açık bir şekilde geri çekilir. İntihal ve kendinden intihal aynı şekilde ele alınacaktır. Yakından ilgili konuları ve/veya değişkenleri ele alan birden fazla makale, tek bir makalede yer alabilecekleri sürece önerilmez.
Hayvanlardan ve insanlardan alınan biyolojik materyalleri içeren çalışmalar için, yazarlar makalelerinde (tercihen Teşekkür bölümünde) kurumlarının yetkili kurulundan ve ayrıca biyolojik materyal bağışlayan kişilerden veya yakınlarından çalışmayı Helsinki deklarasyonuna göre yaptıklarına dair beyan vermeli ve etik kuruldan bilgilendirilmiş onam formlarını sunmalıdır.
Hakemler: Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi, meslektaşlarını uzmanlıklarına, müfredatlarına ve gönüllü olarak gözden geçirme isteklerine dayanarak sunumlarını gözden geçirmeye davet eder. Bir taslağı gözden geçirmeyi kabul ederek, hakem bunu zamanında yapmayı taahhüt eder. Gecikmeler inceleme süreci için son derece olumsuzdur ve sürecin olması gerekenden çok daha uzun sürmesine neden olur. Bir hakemden davet e-postasını yanıtlaması istendiğinde, makaleyi incelemeye istekli olup olmadıklarını bildirerek nazik bir şekilde davet e-postasını yanıtlamaları istenir. Bu bir nezaket göstergesidir ve gecikmeleri de önler. Bir taslağı incelemeyi kabul ederek, hakem herhangi bir çıkar çatışması olmadığını ve incelemelerini bilimin zenginliği ve ilerlemesi için yaptıklarını beyan eder. Dergimizin taleplerini kabul edip etmemekle birlikte, kendilerine ayrılan süre içinde yanıtlayan ve son teslim tarihlerine saygı duyan hakemler olumlu olarak puanlanır ve Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi’ne yapacakları nihai gönderimlere öncelik verilir.
Derginin Açık Erişim Politikası: Dergimiz açık erişim esaslarına göre çalışmakta olup, Dergipark'ın açık erişim bildirimlerini kullanmaktadır. Makale yayınlanır yayınlanmaz açık erişime açılır ve herkes herhangi bir ücret ödemeden ulaşabilir. Bu konuda Budapeşte Açık Erişim Beyanı (BOAI) şöyledir:
“Bu literatüre 'açık erişim' ile, herhangi bir kullanıcının bu makalelerin tam metinlerini okumasına, indirmesine, kopyalamasına, dağıtmasına, yazdırmasına, aramasına veya bağlantı vermesine, indekslemek için taramasına izin veren, halka açık internetteki ücretsiz kullanılabilirliğini kastediyoruz. Bunlar veri olarak yazılıma aktarılamaz veya başka herhangi bir yasal amaç için, internete erişim elde etmenin ayrılmaz bir parçası olan mali, yasal veya teknik engeller dışında kullanılamaz. Çoğaltma ve dağıtım üzerindeki tek kısıtlama ve bu alandaki telif hakkının tek rolü, yazarlara çalışmalarının bütünlüğü üzerinde kontrol ve uygun şekilde kabul edilme ve alıntı yapma hakkı vermek olmalıdır.”
Derginin Yayın Politikası: Dergimiz sayfa ücreti, makale işlem ücreti vb. herhangi bir ücret talep etmemektedir. Dergi, makaleleri değerlendirmek için çift-kör hakemlik politikası kullanır. Yazar materyalini sunar ve bir sekreter bunun ilk değerlendirmesini yapar ve makalenin daha fazla işlem için uygun olup olmadığına veya bir ret kararı verilip verilmediğine karar verir. Aynı durum, iThenticate tarafından benzerlik puanı %30'dan yüksek olan tüm makaleler için de geçerlidir. Yazar, önemli ölçüde gözden geçirdikten sonra materyali yeniden göndermeye karar verirse memnuniyetle karşılanır. Makale hakem değerlendirmesi için kabul edildiğinde, alan editörünün kim olacağına baş editör karar verir ve makale dosyasını kendisine iletir. Alan editörü, alanında uzman en az iki hakem çağırır ve değerlendirmelerini bekler. Alan editörü, hakemlerden gelen değerlendirmeleri toplar, hakemlerin önerilerine ilişkin kısa bir liste yapar ve makale hakkındaki kararı (kabul, küçük düzeltme, büyük düzeltme, ret) ile birlikte yazara gönderir. Yazar raporu alır ve çalışmaya başlar, sorulara cevaplar verir ve düzeltilmiş makaleyi ve işlenmiş raporu gönderir. Bazı durumlarda, alan editörü bunu yeterli bulur ve gözden geçirilmiş materyali hakemlere göndermeye gerek duymaz. Aksi takdirde, hakemlere tekrar gönderir, hakemler yazarın gerçekleştirdiği revizyon hakkında yorum yapar ve nihai kararlarını verir. Gözden geçirilmiş bir taslağın ek düzeltme seanslarına ihtiyaç duyduğu ve sürecin yeniden başladığı ender durumlar vardır. Revizyonlardan sonra, makale büyük olasılıkla kabul edilir ve makalede düzeltmeler yapan kopya editörüne iletilir. Kopyalanan makale, taslağın son görünümünü ve son PDF dosyasını oluşturan Mizanpaj Düzenleyicisi’ne iletilir. Nihai PDF dosyası son okuyucuya aktarılır ve gerektiğinde düzeltmelerin bir listesi ya da doğrudan PDF üzerinde işaretleme olarak alınır. PDF dosyası düzeltilir ve yayına hazır olarak sunulur, PDF dosyasının kısa adı ayarlanır, referans listesi kontrol edilir, yazar listesi kontrol edilir ve ORCID ID'leri girilir. Son adım olarak başlık, özet, yayın tarihi ve sayfa aralığı kontrol edilerek Crossref'ten DOI adı istenir. Her şey başarılı olursa, dergi sistemi başvuranın bir DOI adına sahip olmasına izin verir, ardından makale bir dergi sayısına kaydedilir, sıralama belirlenir ve süreç onaylanır. Makale yayınlanır ve derginin web sitesinde görülebilir. Hâlâ düzeltilmesi gereken bir şey varsa, yukarıda anlatılan adımlar tekrarlanır ve düzeltilmiş makale PDF'si eskisinin yerine geçer. Sayı yayınlandıysa, değişiklik yapmak için fazladan 5 gün olduğu unutulmamalıdır. Bu süreden sonra herhangi bir değişikliğe izin verilmez ve Düzeltme (Erratum) belgesi düzenlenip bir sonraki sayıda yayımlanmalıdır.
Bir makalenin değerlendirilmesi için gereken süre makaleden makaleye değişir; ancak sonuç almak ortalama iki ile dört ay sürer. Bir hakem hızlı bir şekilde yanıt verdiğinde veya yazar raporu aldıktan birkaç gün sonra hazırladığında istisnalar meydana gelir. Bu durumlarda, değerlendirme sadece bir veya iki ay sürer. Öte yandan, hakem ve yazarların gecikmeleri de olabilir, bunun bir nedeni e-postanın önemsiz posta filtreleri tarafından yakalanması ve gelişmeden haberdar olamamalarıdır; bu nedenle istenmeyen gecikmeler yaşanır. Benzer bir sebep de hakemin veya yazarın e-posta adresinin engellenmiş veya kotayı aşmış olmasıdır, bu sebeple mesaj kullanıcıya ulaşmayabilir.
Yazar, makalesini yalnızca ön kontrol aşamasında geri çekebilir, başka bir aşamada geri çekme işlemini uygulayamaz.
Çıkar çatışması: Yazarlar (varsa) çıkar çatışmalarını makalenin sonunda beyan etmelidir. Çıkar çatışması olmaması da beyan edilmelidir.
Bir çıkar çatışması varsa, yazar veya yazarlar spesifik olmalı ve makalenin tüm yazarlarının herhangi bir sponsor kuruluşla ve kuruluşun temsil ettiği kâr amacı güden çıkarlarla veya kâr amacı güden herhangi bir ürünle olan herhangi bir mali ilişkisini belirtmelidir.
Geri Çekme: Dergipark tarafından editörlerin geri çekme sorunları ile ilgili olarak doldurabilecekleri bir form bulunmaktadır ve bu formu doldurarak ve süreci takip ederek Dergipark'a bilgi verilecektir.
Gereği için bilgilerinize rica ederim,
Prof. Dr. S. Levent KUZU
Dergi Baş Editörü, İTÜCİS Dergisi
Ücret Politikası
Dergi elektronik ortamda yayın yapmakla birlikte herhangi bir basım veya abonelik ücreti bulunmamaktadır.
