SOGD SANATINDA BAZI ZOOMORFİK ATRİBÜLER (SOME ZOOMORPHIC ATTRIBUTES IN THE ART OF SOGDIAN)
Öz
ÖZET
Sogdlar, Antik Çağ ve Orta Çağ’da Orta Asya’da kültürel, siyasi ve ekonomik açıdan etkili olmuş bir topluluktu. Sogdlar, ekonomik ve siyasi açıdan güçlü olduğu erken Orta Çağ’da Çin’den Orta Asya’yaya uzanan İpek Yolu’nda önemli sanat eserleri bıraktılar. İran’la yakından bağları olan Sogdlar üzerinde, değişik inançların etkileri olmasına karşın özellikle Zerdüştlüğü benimsediler ve bu inancı sanat eserlerine yansıttılar. Bu çalışmada, Sogd sanatında görülen zoomorfik atribüler ikonografik açıdan değerlendirildi ve bu atribülerin anlamları ile hangi ilahları simgeledikleri üzerinde duruldu. Bu zoomorfik atribüler ve onlarla ilişkili ilahlar, ağırlıklı olarak Zerdüştlük panteonundan alınmasına karşın Hindu ve Mezopotamya gibi değişik inançların panteonlarından da alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Orta Asya, Sogdlar, Sogdiana, sanat, atribü, zoomorfik.
ABSTRACT
Sogdians were a community that was very influential in the Antiquity, Middle Ages and Central Asia in in cultural, political and economic terms. They were economically and politically powerful in the early Middle Ages in the Silk Road, extending from the China to the Central Asia, and left significant works of art behind. Sogdians, despite different beliefs existed within their geography, practised Zoroastrianism and reflected the religion to their works of art. In this study zoomorphic attributes that are in Sogdian art are interpreted in terms of iconography and their meanings are analysed according to deities they symbolise. These zoomorphic attributes and deities associated with them are not only taken from Zoroastrian pantheon but also from Hindu and Mesopotamian examples.
Key Words: Central Asia, Sogdians, Sogdiana, art, attribute, zoomorphic
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albaum, L.İ. 1975. Jivopis Afrasiaba, , Taşkent: FAN.
- Anklesaria, B. T. 1956. Zand-Akasih, Iranian or Greater Bundahishn, Bombay.
- Azarpay, G. 1976. “Nana, The Sumero-Akkadian Goddess of Transoxiana”, Journal of the American Oriental Society, 96 (4): 536-542.
- Azarpay, G. 1981. Sogdian Painting: The Pictorial Epic in Oriental Art, Berkeley-Los Angeles-London: University of California Press.
- Belenizki, A. M., 1980, Mittelasien Kunst der Sogden, ,Leipzig: E. A. Seeman.
- Belenitskiy, A. M. and B. İ. Marşak. 1976. “Çertı Mirovozzreniya Sogdiytsev 7-8 vv. v İsskustve Pendjikenta”, İstoriya i Kultura Narodov Sredney Azii, Moskova, 75-89.
- Berdimuradov, A. E., G. İ. Bogomolov and N. O. Huşbakov. 2012. “Novaya Nahodka Ştampovannıh Ossuariev v Okrestnostyah Şahrisyabza”, O’zbekiston Arheologiyası (Arheologiya Uzbekistana), 2(5): 20-26.
- Boyce, M. 1975 A History of Zoroastrianism, The Early Period, Vol. 1, Leiden: E. J. Brill.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
20 Temmuz 2014
Gönderilme Tarihi
20 Temmuz 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Sayı: 2