New Finds Shedding Light on the Archaic Period of Sipylos Magnesia

Öz

The ruins of the city of Sipylos Magnesia (Magnesia ad Sipylum) are located on the Topkale slope in the city center of Manisa and on Sandıkkale Hill, which is at the top of this slope. Sandıkkale and Topkale, located on the northern foothills of Spil Mountain, are the centers of the ancient settlement, and the necropolis area is expected to be on the northern foothills of the slope extending toward the plain. This study focuses on three terracotta works that are out of context and will be published for the first time. One of these is a small ceramic piece with concentric circle motifs found on the surface of the Topkale Slope, and the other two are a terracotta lekythos and two small pieces belonging to a terracotta sarcophagus found in the foundation excavation of a construction site in the Topçuasım District, in the northwest of the Topkale slope. This study aims to shed light on the little

Anahtar Kelimeler

• Magnesia at Sipylos
• The Archaic Period
• Lekythos
• Terracota Sarcophagus
• Ceramic
• Manisa

Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu

Öz

Sipylos Magnesiası (Magnesia ad Sipylum) kalıntıları Manisa il merkezindeki Topkale yamacı ile bu yamacın en üst noktasında yer alan Sandıkkale Tepesi üzerinde yer almaktadır. Spil Dağı’nın kuzey eteklerinde yer alan Sandıkkale ve Topkale, antik yerleşimin merkezi olup nekropol sahasının yamacın ovaya doğru uzanan kuzey eteklerinde olduğu tahmin edilmektedir. Bu çalışmada, ilk defa yayımlanacak olan üç adet pişmiş toprak eser üzerinde durulmuştur. Bunlardan biri Topkale Yamacı’nda yüzeyde bulunan iç içe konsantrik daire motifli küçük bir seramik parçası, diğer iki ise Topkale yamacının kuzeybatısındaki Topçuasım Mahallesi’nde yer alan bir inşaatın temel hafriyatından çıkan bir adet pişmiş toprak lekythos ve pişmiş toprak lahde ait kırık iki küçük pervaz parçasıdır. İncelenen Samos/Lydia Tipi lekythos ve onunla birlikte bulunan ion kyması bezemeli lahit parçaları ile Lydia kültürünün tipik seramikleri arasında yer alan kırmızı üzerine siyah bezemeli mal grubunun bir örneği olan konsantrik daire motifli seramik üzerinden Sipylos Magnesiası’nın az bilinen Arkaik Dönem kültürüne ışık tutmak amaçlanmıştır. Çalışmaya konu edilen pişmiş toprak eserler, daha önce antik yerleşimin yer aldığı Topkale Yamacı ile yakın çevre< sinde bulunan Arkaik Dönem eserleri ile kültürel bir bütünü tamamlamaktadır. Verilerden bir kısmı ana yerleşim alanı içinde yüzey malzemesi olarak bulunmuş bazıları ise yakın çevrede yer alan olası nekropolis ya da tekil mezar yapısına işaret eden bir veri alanını hatırlatır niteliktedir. Buna rağmen tüm bu veriler Sipylos Magnesiası kentinin MÖ 1. bin yılın ilk yarısına inen bir kültürel potansiyele sahip olduğunu göstermesi açısından son derece önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Sipylos Magnesiası
• Arkaik Dönem
• lekythos
• p.t. Lahit
• seramik
• Manisa

Kaynakça

1. Akşit, Oktay. Manisa Tarihi (Magnesia ad Sipylum) (Başlangıçtan M.S. 395 Yılına Kadar). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayını, 1983. google scholar
2. Altın, Mehmet Ali. “Nikaia Mezar Anıtları: 2013-2015 Yılları Arasında Gerçekleştirilen Yüzey Araştırmasına Dair Ön Rapor.” Nekropol ve Peyzaj Uygulamalar, Yaklaşımlar ve Öneriler. Ed. Mustafa Şahin, Güney Özkılınç ve A. Sinan Özbey. Bursa: Nilüfer Belediyesi Matbaası, 2019, 37-52 google scholar
3. Andreadaki-Vlazaki, Maria ve Eleni Papadopoulou. “Recent Evidence for the Destruction of the LM III C Habitation at Khamalevri, Rethymnon.” LH III C Chronology And Synchronisms. Ed. Sigrid Deger-Jalkotzy ve Michaela Zavadil. Viyana: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 2007, 27-54 google scholar
4. Aslan, Carolyn ve Gülşah Günata. “Troya: Protogeometrik, Geometrik ve Arkaik Dönemler.” OLBA 23 (2014): 81-116 google scholar
5. Baughan, Elizabeth. “Lydia Gömü Gelenekleri,” Lydialılar ve Dünyaları. Ed. Nick Cahill. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010, 273-304 google scholar
6. Brownlee, A. Blair. “Attic Black Figure from Corinth: III.” Hesperia 64/3 (1995): 337-182 google scholar
7. Buresch, Karl. Aus Lydien. Epigraphische, Geographische Reisefrüchte. Leipzig: B.G. Teubner, 189 google scholar
8. Cadoux, John. İlkçağ’da İzmir. Çev. Bilge Umar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2003 google scholar

9. Coldstream, John. Geometric Greece 900 700 BC. Londra: Routledge, 2003 google scholar
10. Coldstream, John. Greek Geometric Pottery, Pottery: a Survey of Ten Local Styles and their Chronology. Londra: Methuen,1968 google scholar
11. Cook, Robert Manuel ve Pierre Dupont. East Greek Pottery. Londra: Psychology Press, 1998 google scholar
12. Dakoronia, Fanouria. “LH III C Middle Pottery Repertoire of Kynos.” LH III C Chronology And Synchronisms. Ed. Sigrid Deger Jalkotzy ve Michaela Zavadil. Viyana: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 2007, 119-128 google scholar
13. Dalsoglio, Simona. The Amphorae Of The Kerameikos Cemetery At Athens From The Submycenaean To The Protogeometric Period. Oxford: BAR Yayınları, 2020 google scholar
14. Daniel, J. Andrew. “Etruscan Amphorae and Trade in the Western Mediterranean, 800-400 B.C.E.” Yüksek Lisans tezi, Texas A&M Üniversitesi, 2009 google scholar
15. Dickinson, Oliver. The Aegean from Bronze Age to Iron Age: Continuity and Change Between the Twelfth and Eighth Centuries BC. Newyork: Routledge, 2006 google scholar
16. Dinç, Rafet. “Sardes Yakınlarında Ortaya Çıkan Bir Hellenistik Devir Mezarlığı.” Arkeoloji Dergisi 5/1 (1991): 41-45 google scholar
17. Doğan, M. Umut. “Magnesia ad Sipylum, Arkeoloji, Topografya ve Tarihi Coğrafya İncelemesi.” Yüksek Lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, 2007 google scholar
18. Doğan, M. Umut. “Sipylos Magnesiası Arkeolojisine Işık Tutan Yeni Bulunmuş Bir Kabartma.” Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 78 (2008): 125-132 google scholar
19. Doksanaltı, Ertekin. “A Group of Black Figure Lekythos from Karaman Museum.” OLBA 19/1 (2011): 81-105. google scholar
20. Ermiş, Ü. Melda, Sema Gündüz Küskü ve Anıl Yılmaz. “Erken Demirçağ’ından Ortaçağ’a Manisa Kalesi.” Tüba-Ked 14 (2016): 247-259 google scholar
21. Evren, Adil. Tire ve Çevresinde Bulunan Pişmiş Toprak Lahitler. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 1985. google scholar
22. Genière, Juliette de la. “Parfumés Comme Crésus- De l'origine du Lécythe Attique.” Bulletin de Correspondance Hellénique 108 (1984): 91-98 google scholar
23. Georgiou, Lana Michelle. “Intimate Death: The Brandeis Fifth-Century Athenian Lekythos Evolution of Form, Ritual Practices and Use.” Yüksek Lisans tezi, Brandeis Üniversitesi, 2014 google scholar
24. Gomez Bellard, Carlos. “Lekythoi Samios y Botellas Sidonias Estudio de un Ejemplar de Ibiza.” SAGVNTNM 20 (1986): 43-56 google scholar
25. Greenewalt, Crawfort H. “Lydia Kozmetiği.” Lydialılar ve Dünyaları. Ed. Nicholas Cahill. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010, 201-216 google scholar
26. Greenewalt, Crawfort H. “Lydia'da Çömlekçilik.” Lydialılar ve Dünyaları. Ed. Nicholas Cahill. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010, 107-24 google scholar
27. Gündüz, Serkan ve Gözde Kırlı Özer. “Myndos Nekropol Alanları: Doğu Nekropolü Peyzaj Önerisi.” Nekropol ve Peyzaj Uygulamalar, google scholar
28. Yaklaşımlar ve Öneriler. Ed. Mustafa Şahin, Güney Özkılınç ve A. Sinan Özbey. Bursa: Nilüfer Belediyesi Matbaası, 2019, 107-124 google scholar
29. Gür, Barış. “Anadolu’da Geç Hellas IIIC Seramiği’ne İlişkin Bazı Gözlemler.” Arkeoloji ve Sanat Dergisi 140 (2012): 35-54. google scholar
30. Gürsel, Ayşen. “Beydağ İlçesi, Eski Çiftlik Köyü Tümülüsleri Kurtarma Kazısı.” 23. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu. Ed. Adil Özme. Ankara: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayınları, 2015, 29-46 google scholar
31. Gürtekin Demir, R. Gül ve Yasemin Polat. “Between Lydia and Caria: Iron Age Pottery from Kale-i Tavas, Ancient Tabae.” Keramos, Ceramics: google scholar
32. A Cultural Approach: Proceedings of the First International Conference at Ege University, May 9-13. 2011-İzmir. Ed. R. Gül Gürtekin google scholar
33. Demir, Hüseyin Cevizoğlu, Yasemin Polat ve Gürcan Polat. Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları, 2015, 115-293 google scholar
34. Gürtekin Demir, R. Gül. “An Eastern Mediterranean Painting Convention in Western Anatolia: Lydian Black-on-Red.” Intercultural Contacts google scholar
35. In the Ancient Mediterranean: Proceedings of the International Conference at theNetherlands-Flemish Institute in Cairo, 25th to 29th October 2008. Ed. Kim Duistermaat ve Ilona Regulski. Leuven: Peeters, 2011, 359-378 google scholar
36. Gürtekin Demir, R. Gül. “Lydian Painted Pottery at Daskyleion.” Anatolian Studies 52 (2002): 111-142 google scholar
37. Gürtekin Demir, R. Gül. “Provincial Production of Lydian Pottery.” Anatolian Iron Ages 6: The Proceedings of the Sixth Anatolian Iron Ages Symposium held at Eskişehir$Turkey, 16$19 August 2004. Ed. Altan Çilingiroğlu ve Antonia Sagona. Herent: Peeters, 2007, 47-77., google scholar
38. Gürtekin, Demir, R. Gül. “A Small Group of Pottery with Lydian Character from Gavurtepe, Alaşehir.” Arkeoloji Dergisi XV (2010): 41-48 google scholar
39. Gürtekin, R. Gül. “Lydia Seramiğindeki Yabancı Etkiler.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 1998 google scholar
40. Haggis, Donald, Margaret Mook, Rodney Fitzsimons, Margaret Scarry ve Lynn Snyder. “Excavations At Azoria 2003-2004. Part 1: The Archaic Civic Complex.” Hesperia 76 (2007): 243-321 google scholar
41. Head, Barclay. Historia Numorum. A Manual of Grek Numismatics. Oxford: Clarendon Yayınları, 1911 google scholar
42. Hürmüzlü, Bilge. “Burial Grounds at Klazomenai: Geometric through Hellenistic Periods.” Klazomenai, Teos and Abdera: Metropolis and google scholar
43. Colony. Proceedings of the113 International Symposium held at the Archaeological Museum of Abdera, 20-21 October 2001. Ed. Aliki google scholar
44. Moustaka, Eudokia Skarlatidou, Maria-Christina Tzannes ve Yaşar Ersoy. Selanik: University Studio Yayınları, 2004, 77-95 google scholar
45. Hürmüzlü, Bilge. “Klazomenai-Akpınar Nekropolisi.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2003 google scholar
46. Hürmüzlü, Bilge. Eski Yunan’da Ölü Gömme Gelenekleri. İstanbul: Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü, 2008 google scholar
47. Imholf Blumer, Friedrich. Kleinasiatische Münzen. 2. cilt. Viyana: Alfred Hölder, 1902 google scholar
48. Jeffery, Lilian. The Local Scripts of Archaic Greece. Oxford: Oxford Üniversitesi Yayınları, 1969 google scholar
49. Kalkan, Hatice ve Ayşen Coşkuntuna Gürsel. “Lydia’da Pers Etnisitesine Ait Arkeolojik Bir Veri Değerlendirmesi.” International Journal of Human Sciences 11/1 (2014): 836-845 google scholar
50. Koçak Yaldır, Aylin. “Daskyleion’da Doğu Yunan ve Doğu Yunan Etkili Seramik İthalatı.” Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (2011): 85-100 google scholar
51. Konakçı, Erim. “Büyük ve Küçük Menderes Havzalarındaki MÖ 2. Binyıl Kültürlerinin Yeni Veriler Işığında Değerlendirilmesi.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2012 google scholar
52. Magie, David. Roman Rule in Asia Minor. 1-2. cilt. New Jersey: Princeton Üniversitesi Yayınları, 1950 google scholar
53. Moore, Mary. The Athenian Agora, Attic Red$Figured and White$Ground Pottery. 30. cilt. Princeton: The American School of Classical Studies, 1997. google scholar
54. Mountjoy, Penolope. Mycenaean Pottery, An Introduction. Oxford: Oxford Üniversitesi Yayınları, 2001 google scholar
55. Neils, Jenifer. “Women Are White: White Ground and The Attic Funeral.” Papers on Special Techniques in Athenian Vases. Ed. Kenneth Lapatin. Los Angeles: The Paul Getty Müzesi Yayını, 2006, 61-72 google scholar
56. Oakley, John. Picturing Death in Classical Athens: The Evidence of the White Lekythoi. Cambridge: Cambridge Studies in Classical Art and Iconography, 2005 google scholar
57. Ozansoy, Esin. “Lydia Bölgesi’nin Tarihi Coğrafyası.” Sanat Tarihi Araştırmaları 11 (1992): 23-35 google scholar
58. Özbilen Güngör, Günsel. “Geometrik ve Bitkisel Bezemeli Klazomenai Lahitleri.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2016 google scholar
59. Özgünel, Coşkun. “Selçuk Arkeoloji Müzesinde Saklanan Miken Pyxisi ve düşündürdükleri.” Belleten LI/199-201(1987): 535-547 google scholar
60. Özgünel, Coşkun. Karia Geometrik Seramiği.1. cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1979 google scholar
61. Özver, Arzu. “Aigai’dan Ele Geçen Arkaik Dönem Seramikleri.” Yüksek Lisans tezi, Ege Üniversitesi, 2012 google scholar
62. Patacı, Sami ve Ergün Laflı. “Archaeology of the Southern Black Sea Area During the Period of Mithridates VI Eupator, Recent google scholar
63. Studies on the Archaeology of Anatolia.” Recent Studies on the Archaeology of Anatolia. Ed. Ergün Laflı ve Sami Patacı. Oxford: Archaeopress, British Archaeological Reports International Series 2750, 2015, 313-25 google scholar
64. Richter, Gisela. Yunan Sanatı. İstanbul: Cem Yayınevi, 1984 google scholar
65. Roosevelt, Cristopher H. “Lydian and Persian Period Settlements in Lydia.” Doktora tezi, Cornell Üniversitesi, 2003 google scholar
66. Ruge, Walther. “Magnesia am Sipylos.” Paulys Realencyclopädie der Classichen Altertumwissenschaft. C. XIV,1. Ed. Wilhelm Kroll. Stutgart: Alfred Druckenmüller Verlag, 1928, 472-473 google scholar
67. Sargın, Yasemin. “Epigrafik Belgeler ve Antik Edebi Eserler Işığında Magnesia ad Sipylum.” Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18 (2020): 439-453 google scholar
68. Sear, David. Greek Coins and their Values. 1. cilt. Londra: Seaby, 1979 google scholar
69. Steiner, Ann. “Pottery and Cult in Corinth Oil and Water at The Sacred Spring.” Hesperia 61/3 (1992): 385-408. google scholar
70. Şahin, Nuran. “Beyaz Lekythoslar Işığında Klasik Devir'de Atina'da Ölüm İkonografisi ve Ölü Kültü.” Arkeoloji Dergisi 4 (1996): 143-167. google scholar
71. Şenyurt, Hasan. “Yozgat’ta Bulunan Pişmiş Toprak Lahit: Erken Dönem Bir Galat Mezarı.” Understanding Transformations: Exploring the Black Sea Region and Northern Central Anatolia in Antiquity. Ed. Emine Sökmen ve Andreas Schachner. İstanbul: Ege Yayınları, 2018, 181-95 google scholar
72. Şirin, Orhan Alper. “Amisos’ta Lahit Mezar Geleneği.” Uluslararası Amisos Dergisi 2/3 (2017): 86-126 google scholar
73. Tulunay, Elif Tül. “Nif (Olympos) Dağı Kazı ve Araştırma Projesi: 2007 Yılı Kazısı,” 30. Kazı Sonuçları Toplantısı. 3. cilt. Ed. Adil Özme. Ankara: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayını, 2009, 411-426 google scholar
74. Turnbow, Heather. “Roman Sarcophagi.” Aphrodisias V: The Aphrodisias Regional Survey. Ed. Chirstopher Ratté and Peter De Staebler. Darmstadt/Mainz am Rhein: Von Zabern, 2012, 309-345 google scholar
75. Ulusoy, Polat. “Burial Customs of Clazomenae in the Iron Age (1100 – 500 BC).” Yüksek Lisans tezi, Bilkent Üniversitesi, 2010 google scholar
76. Umar, Bilge. Lydia. İstanbul: İnkılap Yayınları, 2001 google scholar
77. Ünsal, Nur Deniz. “Anadolu Miken Seramiği Geometrik Motif Repertuvarına Genel Bir Bakış.” Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9/1 (2016): 109-122 google scholar
78. Ürkmez, Özden. “Kızılbel Tümülüsü ve Klazomenai Lahitleri Üzerinde Betimlenen Sahneler Arasındaki İkonografik Benzerlikler Üzerine Bir Gözlem.” Arkeoloji ve Sanat Dergisi 150 (2015): 13-30 google scholar Uysal Tezer, Canan. “Nevşehir Camihöyük Hellenistik ve Roma Dönemi Seramikleri.” Yüksek Lisans tezi, Gazi Üniversitesi, 2011 google scholar
79. Uzun, Kozan. “Klazomenai Dalgalı Çizgi Bezekli Seramiği.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2007 google scholar
80. Weinberg, Saul S. Corinth, The Geometric and Orientalizing Pottery. C. 7/1 Cambridge/Massachusets: Harvard Üniversitesi Yayınları, 1943. google scholar
81. Wrigley, Susan. The Lydion: Revealing Connectivity across the Mediterranean in the Sixth Century B.C. Arkeoloji Anabilim Dalı Onur tezi, google scholar
82. Sydney Üniversitesi, 2011. Erişim 21 Ağustos 2023. https://epdf.tips/the-lydion-revealing-connectivity-across-the-mediterraneanin-the-sixth-century-.htm google scholar
83. Yurtseven, Figen. “Tarsus Köylü Garajı Mezarı Buluntuları.” Anadolu/Anatolia 31 (2006): 91-121 google scholar
84. Zeren Hasdağlı, Süheyla Melike. “Albertinum Grubu ve Çevresindeki Klazomenai Lahitleri.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2014 google scholar
85. Zeren Hasdağlı, Süheyla Melike. “İzmir Arkeoloji Müzesi’ndeki 2724 Numaralı Klazomenai Lahiti.” Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 4/7 (2014):157-181. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Görsel Sanatlar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Umut Murat Doğan ^*
0000-0003-1519-1551
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

27 Şubat 2025

Yayımlanma Tarihi

5 Şubat 2025

Gönderilme Tarihi

24 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

24 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 23

DOI

https://doi.org/10.26650/artsanat.2025.23.0003

IZ

https://izlik.org/JA53UJ66PF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Doğan, U. M. (2025). Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu. Art-Sanat, 23, 46-63. https://doi.org/10.26650/artsanat.2025.23.0003

AMA

1.Doğan UM. Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu. Art-Sanat. 2025;(23):46-63. doi:10.26650/artsanat.2025.23.0003

Chicago

Doğan, Umut Murat. 2025. “Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu”. Art-Sanat, sy 23: 46-63. https://doi.org/10.26650/artsanat.2025.23.0003.

EndNote

Doğan UM (01 Şubat 2025) Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu. Art-Sanat 23 46–63.

IEEE

[1]U. M. Doğan, “Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu”, Art-Sanat, sy 23, ss. 46–63, Şub. 2025, doi: 10.26650/artsanat.2025.23.0003.

ISNAD

Doğan, Umut Murat. “Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu”. Art-Sanat. 23 (01 Şubat 2025): 46-63. https://doi.org/10.26650/artsanat.2025.23.0003.

JAMA

1.Doğan UM. Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu. Art-Sanat. 2025;:46–63.

MLA

Doğan, Umut Murat. “Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu”. Art-Sanat, sy 23, Şubat 2025, ss. 46-63, doi:10.26650/artsanat.2025.23.0003.

Vancouver

1.Umut Murat Doğan. Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu. Art-Sanat. 01 Şubat 2025;(23):46-63. doi:10.26650/artsanat.2025.23.0003

Sipylos Magnesiası’nın Arkaik Dönemi’ne Işık Tutan Birkaç Yeni Buluntu

Öz

Sipylos Magnesiası (Magnesia ad Sipylum) kalıntıları Manisa il merkezindeki Topkale yamacı ile bu yamacın en üst noktasında yer alan Sandıkkale Tepesi üzerinde yer almaktadır. Spil Dağı’nın kuzey eteklerinde yer alan Sandıkkale ve Topkale, antik yerleşimin merkezi olup nekropol sahasının yamacın ovaya doğru uzanan kuzey eteklerinde olduğu tahmin edilmektedir. Bu çalışmada, ilk defa yayımlanacak olan üç adet pişmiş toprak eser üzerinde durulmuştur. Bunlardan biri Topkale Yamacı’nda yüzeyde bulunan iç içe konsantrik daire motifli küçük bir seramik parçası, diğer iki ise Topkale yamacının kuzeybatısındaki Topçuasım Mahallesi’nde yer alan bir inşaatın temel hafriyatından çıkan bir adet pişmiş toprak lekythos ve pişmiş toprak lahde ait kırık iki küçük pervaz parçasıdır. İncelenen Samos/Lydia Tipi lekythos ve onunla birlikte bulunan ion kyması bezemeli lahit parçaları ile Lydia kültürünün tipik seramikleri arasında yer alan kırmızı üzerine siyah bezemeli mal grubunun bir örneği olan konsantrik daire motifli seramik üzerinden Sipylos Magnesiası’nın az bilinen Arkaik Dönem kültürüne ışık tutmak amaçlanmıştır. Çalışmaya konu edilen pişmiş toprak eserler, daha önce antik yerleşimin yer aldığı Topkale Yamacı ile yakın çevre< sinde bulunan Arkaik Dönem eserleri ile kültürel bir bütünü tamamlamaktadır. Verilerden bir kısmı ana yerleşim alanı içinde yüzey malzemesi olarak bulunmuş bazıları ise yakın çevrede yer alan olası nekropolis ya da tekil mezar yapısına işaret eden bir veri alanını hatırlatır niteliktedir. Buna rağmen tüm bu veriler Sipylos Magnesiası kentinin MÖ 1. bin yılın ilk yarısına inen bir kültürel potansiyele sahip olduğunu göstermesi açısından son derece önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Sipylos Magnesiası
• Arkaik Dönem
• lekythos
• p.t. Lahit
• seramik
• Manisa

Kaynakça

1. Akşit, Oktay. Manisa Tarihi (Magnesia ad Sipylum) (Başlangıçtan M.S. 395 Yılına Kadar). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayını, 1983. google scholar
2. Altın, Mehmet Ali. “Nikaia Mezar Anıtları: 2013-2015 Yılları Arasında Gerçekleştirilen Yüzey Araştırmasına Dair Ön Rapor.” Nekropol ve Peyzaj Uygulamalar, Yaklaşımlar ve Öneriler. Ed. Mustafa Şahin, Güney Özkılınç ve A. Sinan Özbey. Bursa: Nilüfer Belediyesi Matbaası, 2019, 37-52 google scholar
3. Andreadaki-Vlazaki, Maria ve Eleni Papadopoulou. “Recent Evidence for the Destruction of the LM III C Habitation at Khamalevri, Rethymnon.” LH III C Chronology And Synchronisms. Ed. Sigrid Deger-Jalkotzy ve Michaela Zavadil. Viyana: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 2007, 27-54 google scholar
4. Aslan, Carolyn ve Gülşah Günata. “Troya: Protogeometrik, Geometrik ve Arkaik Dönemler.” OLBA 23 (2014): 81-116 google scholar
5. Baughan, Elizabeth. “Lydia Gömü Gelenekleri,” Lydialılar ve Dünyaları. Ed. Nick Cahill. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010, 273-304 google scholar
6. Brownlee, A. Blair. “Attic Black Figure from Corinth: III.” Hesperia 64/3 (1995): 337-182 google scholar
7. Buresch, Karl. Aus Lydien. Epigraphische, Geographische Reisefrüchte. Leipzig: B.G. Teubner, 189 google scholar
8. Cadoux, John. İlkçağ’da İzmir. Çev. Bilge Umar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2003 google scholar

9. Coldstream, John. Geometric Greece 900 700 BC. Londra: Routledge, 2003 google scholar
10. Coldstream, John. Greek Geometric Pottery, Pottery: a Survey of Ten Local Styles and their Chronology. Londra: Methuen,1968 google scholar
11. Cook, Robert Manuel ve Pierre Dupont. East Greek Pottery. Londra: Psychology Press, 1998 google scholar
12. Dakoronia, Fanouria. “LH III C Middle Pottery Repertoire of Kynos.” LH III C Chronology And Synchronisms. Ed. Sigrid Deger Jalkotzy ve Michaela Zavadil. Viyana: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 2007, 119-128 google scholar
13. Dalsoglio, Simona. The Amphorae Of The Kerameikos Cemetery At Athens From The Submycenaean To The Protogeometric Period. Oxford: BAR Yayınları, 2020 google scholar
14. Daniel, J. Andrew. “Etruscan Amphorae and Trade in the Western Mediterranean, 800-400 B.C.E.” Yüksek Lisans tezi, Texas A&M Üniversitesi, 2009 google scholar
15. Dickinson, Oliver. The Aegean from Bronze Age to Iron Age: Continuity and Change Between the Twelfth and Eighth Centuries BC. Newyork: Routledge, 2006 google scholar
16. Dinç, Rafet. “Sardes Yakınlarında Ortaya Çıkan Bir Hellenistik Devir Mezarlığı.” Arkeoloji Dergisi 5/1 (1991): 41-45 google scholar
17. Doğan, M. Umut. “Magnesia ad Sipylum, Arkeoloji, Topografya ve Tarihi Coğrafya İncelemesi.” Yüksek Lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, 2007 google scholar
18. Doğan, M. Umut. “Sipylos Magnesiası Arkeolojisine Işık Tutan Yeni Bulunmuş Bir Kabartma.” Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 78 (2008): 125-132 google scholar
19. Doksanaltı, Ertekin. “A Group of Black Figure Lekythos from Karaman Museum.” OLBA 19/1 (2011): 81-105. google scholar
20. Ermiş, Ü. Melda, Sema Gündüz Küskü ve Anıl Yılmaz. “Erken Demirçağ’ından Ortaçağ’a Manisa Kalesi.” Tüba-Ked 14 (2016): 247-259 google scholar
21. Evren, Adil. Tire ve Çevresinde Bulunan Pişmiş Toprak Lahitler. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 1985. google scholar
22. Genière, Juliette de la. “Parfumés Comme Crésus- De l'origine du Lécythe Attique.” Bulletin de Correspondance Hellénique 108 (1984): 91-98 google scholar
23. Georgiou, Lana Michelle. “Intimate Death: The Brandeis Fifth-Century Athenian Lekythos Evolution of Form, Ritual Practices and Use.” Yüksek Lisans tezi, Brandeis Üniversitesi, 2014 google scholar
24. Gomez Bellard, Carlos. “Lekythoi Samios y Botellas Sidonias Estudio de un Ejemplar de Ibiza.” SAGVNTNM 20 (1986): 43-56 google scholar
25. Greenewalt, Crawfort H. “Lydia Kozmetiği.” Lydialılar ve Dünyaları. Ed. Nicholas Cahill. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010, 201-216 google scholar
26. Greenewalt, Crawfort H. “Lydia'da Çömlekçilik.” Lydialılar ve Dünyaları. Ed. Nicholas Cahill. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010, 107-24 google scholar
27. Gündüz, Serkan ve Gözde Kırlı Özer. “Myndos Nekropol Alanları: Doğu Nekropolü Peyzaj Önerisi.” Nekropol ve Peyzaj Uygulamalar, google scholar
28. Yaklaşımlar ve Öneriler. Ed. Mustafa Şahin, Güney Özkılınç ve A. Sinan Özbey. Bursa: Nilüfer Belediyesi Matbaası, 2019, 107-124 google scholar
29. Gür, Barış. “Anadolu’da Geç Hellas IIIC Seramiği’ne İlişkin Bazı Gözlemler.” Arkeoloji ve Sanat Dergisi 140 (2012): 35-54. google scholar
30. Gürsel, Ayşen. “Beydağ İlçesi, Eski Çiftlik Köyü Tümülüsleri Kurtarma Kazısı.” 23. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu. Ed. Adil Özme. Ankara: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayınları, 2015, 29-46 google scholar
31. Gürtekin Demir, R. Gül ve Yasemin Polat. “Between Lydia and Caria: Iron Age Pottery from Kale-i Tavas, Ancient Tabae.” Keramos, Ceramics: google scholar
32. A Cultural Approach: Proceedings of the First International Conference at Ege University, May 9-13. 2011-İzmir. Ed. R. Gül Gürtekin google scholar
33. Demir, Hüseyin Cevizoğlu, Yasemin Polat ve Gürcan Polat. Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları, 2015, 115-293 google scholar
34. Gürtekin Demir, R. Gül. “An Eastern Mediterranean Painting Convention in Western Anatolia: Lydian Black-on-Red.” Intercultural Contacts google scholar
35. In the Ancient Mediterranean: Proceedings of the International Conference at theNetherlands-Flemish Institute in Cairo, 25th to 29th October 2008. Ed. Kim Duistermaat ve Ilona Regulski. Leuven: Peeters, 2011, 359-378 google scholar
36. Gürtekin Demir, R. Gül. “Lydian Painted Pottery at Daskyleion.” Anatolian Studies 52 (2002): 111-142 google scholar
37. Gürtekin Demir, R. Gül. “Provincial Production of Lydian Pottery.” Anatolian Iron Ages 6: The Proceedings of the Sixth Anatolian Iron Ages Symposium held at Eskişehir$Turkey, 16$19 August 2004. Ed. Altan Çilingiroğlu ve Antonia Sagona. Herent: Peeters, 2007, 47-77., google scholar
38. Gürtekin, Demir, R. Gül. “A Small Group of Pottery with Lydian Character from Gavurtepe, Alaşehir.” Arkeoloji Dergisi XV (2010): 41-48 google scholar
39. Gürtekin, R. Gül. “Lydia Seramiğindeki Yabancı Etkiler.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 1998 google scholar
40. Haggis, Donald, Margaret Mook, Rodney Fitzsimons, Margaret Scarry ve Lynn Snyder. “Excavations At Azoria 2003-2004. Part 1: The Archaic Civic Complex.” Hesperia 76 (2007): 243-321 google scholar
41. Head, Barclay. Historia Numorum. A Manual of Grek Numismatics. Oxford: Clarendon Yayınları, 1911 google scholar
42. Hürmüzlü, Bilge. “Burial Grounds at Klazomenai: Geometric through Hellenistic Periods.” Klazomenai, Teos and Abdera: Metropolis and google scholar
43. Colony. Proceedings of the113 International Symposium held at the Archaeological Museum of Abdera, 20-21 October 2001. Ed. Aliki google scholar
44. Moustaka, Eudokia Skarlatidou, Maria-Christina Tzannes ve Yaşar Ersoy. Selanik: University Studio Yayınları, 2004, 77-95 google scholar
45. Hürmüzlü, Bilge. “Klazomenai-Akpınar Nekropolisi.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2003 google scholar
46. Hürmüzlü, Bilge. Eski Yunan’da Ölü Gömme Gelenekleri. İstanbul: Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü, 2008 google scholar
47. Imholf Blumer, Friedrich. Kleinasiatische Münzen. 2. cilt. Viyana: Alfred Hölder, 1902 google scholar
48. Jeffery, Lilian. The Local Scripts of Archaic Greece. Oxford: Oxford Üniversitesi Yayınları, 1969 google scholar
49. Kalkan, Hatice ve Ayşen Coşkuntuna Gürsel. “Lydia’da Pers Etnisitesine Ait Arkeolojik Bir Veri Değerlendirmesi.” International Journal of Human Sciences 11/1 (2014): 836-845 google scholar
50. Koçak Yaldır, Aylin. “Daskyleion’da Doğu Yunan ve Doğu Yunan Etkili Seramik İthalatı.” Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8 (2011): 85-100 google scholar
51. Konakçı, Erim. “Büyük ve Küçük Menderes Havzalarındaki MÖ 2. Binyıl Kültürlerinin Yeni Veriler Işığında Değerlendirilmesi.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2012 google scholar
52. Magie, David. Roman Rule in Asia Minor. 1-2. cilt. New Jersey: Princeton Üniversitesi Yayınları, 1950 google scholar
53. Moore, Mary. The Athenian Agora, Attic Red$Figured and White$Ground Pottery. 30. cilt. Princeton: The American School of Classical Studies, 1997. google scholar
54. Mountjoy, Penolope. Mycenaean Pottery, An Introduction. Oxford: Oxford Üniversitesi Yayınları, 2001 google scholar
55. Neils, Jenifer. “Women Are White: White Ground and The Attic Funeral.” Papers on Special Techniques in Athenian Vases. Ed. Kenneth Lapatin. Los Angeles: The Paul Getty Müzesi Yayını, 2006, 61-72 google scholar
56. Oakley, John. Picturing Death in Classical Athens: The Evidence of the White Lekythoi. Cambridge: Cambridge Studies in Classical Art and Iconography, 2005 google scholar
57. Ozansoy, Esin. “Lydia Bölgesi’nin Tarihi Coğrafyası.” Sanat Tarihi Araştırmaları 11 (1992): 23-35 google scholar
58. Özbilen Güngör, Günsel. “Geometrik ve Bitkisel Bezemeli Klazomenai Lahitleri.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2016 google scholar
59. Özgünel, Coşkun. “Selçuk Arkeoloji Müzesinde Saklanan Miken Pyxisi ve düşündürdükleri.” Belleten LI/199-201(1987): 535-547 google scholar
60. Özgünel, Coşkun. Karia Geometrik Seramiği.1. cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1979 google scholar
61. Özver, Arzu. “Aigai’dan Ele Geçen Arkaik Dönem Seramikleri.” Yüksek Lisans tezi, Ege Üniversitesi, 2012 google scholar
62. Patacı, Sami ve Ergün Laflı. “Archaeology of the Southern Black Sea Area During the Period of Mithridates VI Eupator, Recent google scholar
63. Studies on the Archaeology of Anatolia.” Recent Studies on the Archaeology of Anatolia. Ed. Ergün Laflı ve Sami Patacı. Oxford: Archaeopress, British Archaeological Reports International Series 2750, 2015, 313-25 google scholar
64. Richter, Gisela. Yunan Sanatı. İstanbul: Cem Yayınevi, 1984 google scholar
65. Roosevelt, Cristopher H. “Lydian and Persian Period Settlements in Lydia.” Doktora tezi, Cornell Üniversitesi, 2003 google scholar
66. Ruge, Walther. “Magnesia am Sipylos.” Paulys Realencyclopädie der Classichen Altertumwissenschaft. C. XIV,1. Ed. Wilhelm Kroll. Stutgart: Alfred Druckenmüller Verlag, 1928, 472-473 google scholar
67. Sargın, Yasemin. “Epigrafik Belgeler ve Antik Edebi Eserler Işığında Magnesia ad Sipylum.” Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18 (2020): 439-453 google scholar
68. Sear, David. Greek Coins and their Values. 1. cilt. Londra: Seaby, 1979 google scholar
69. Steiner, Ann. “Pottery and Cult in Corinth Oil and Water at The Sacred Spring.” Hesperia 61/3 (1992): 385-408. google scholar
70. Şahin, Nuran. “Beyaz Lekythoslar Işığında Klasik Devir'de Atina'da Ölüm İkonografisi ve Ölü Kültü.” Arkeoloji Dergisi 4 (1996): 143-167. google scholar
71. Şenyurt, Hasan. “Yozgat’ta Bulunan Pişmiş Toprak Lahit: Erken Dönem Bir Galat Mezarı.” Understanding Transformations: Exploring the Black Sea Region and Northern Central Anatolia in Antiquity. Ed. Emine Sökmen ve Andreas Schachner. İstanbul: Ege Yayınları, 2018, 181-95 google scholar
72. Şirin, Orhan Alper. “Amisos’ta Lahit Mezar Geleneği.” Uluslararası Amisos Dergisi 2/3 (2017): 86-126 google scholar
73. Tulunay, Elif Tül. “Nif (Olympos) Dağı Kazı ve Araştırma Projesi: 2007 Yılı Kazısı,” 30. Kazı Sonuçları Toplantısı. 3. cilt. Ed. Adil Özme. Ankara: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayını, 2009, 411-426 google scholar
74. Turnbow, Heather. “Roman Sarcophagi.” Aphrodisias V: The Aphrodisias Regional Survey. Ed. Chirstopher Ratté and Peter De Staebler. Darmstadt/Mainz am Rhein: Von Zabern, 2012, 309-345 google scholar
75. Ulusoy, Polat. “Burial Customs of Clazomenae in the Iron Age (1100 – 500 BC).” Yüksek Lisans tezi, Bilkent Üniversitesi, 2010 google scholar
76. Umar, Bilge. Lydia. İstanbul: İnkılap Yayınları, 2001 google scholar
77. Ünsal, Nur Deniz. “Anadolu Miken Seramiği Geometrik Motif Repertuvarına Genel Bir Bakış.” Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9/1 (2016): 109-122 google scholar
78. Ürkmez, Özden. “Kızılbel Tümülüsü ve Klazomenai Lahitleri Üzerinde Betimlenen Sahneler Arasındaki İkonografik Benzerlikler Üzerine Bir Gözlem.” Arkeoloji ve Sanat Dergisi 150 (2015): 13-30 google scholar Uysal Tezer, Canan. “Nevşehir Camihöyük Hellenistik ve Roma Dönemi Seramikleri.” Yüksek Lisans tezi, Gazi Üniversitesi, 2011 google scholar
79. Uzun, Kozan. “Klazomenai Dalgalı Çizgi Bezekli Seramiği.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2007 google scholar
80. Weinberg, Saul S. Corinth, The Geometric and Orientalizing Pottery. C. 7/1 Cambridge/Massachusets: Harvard Üniversitesi Yayınları, 1943. google scholar
81. Wrigley, Susan. The Lydion: Revealing Connectivity across the Mediterranean in the Sixth Century B.C. Arkeoloji Anabilim Dalı Onur tezi, google scholar
82. Sydney Üniversitesi, 2011. Erişim 21 Ağustos 2023. https://epdf.tips/the-lydion-revealing-connectivity-across-the-mediterraneanin-the-sixth-century-.htm google scholar
83. Yurtseven, Figen. “Tarsus Köylü Garajı Mezarı Buluntuları.” Anadolu/Anatolia 31 (2006): 91-121 google scholar
84. Zeren Hasdağlı, Süheyla Melike. “Albertinum Grubu ve Çevresindeki Klazomenai Lahitleri.” Doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2014 google scholar
85. Zeren Hasdağlı, Süheyla Melike. “İzmir Arkeoloji Müzesi’ndeki 2724 Numaralı Klazomenai Lahiti.” Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 4/7 (2014):157-181. google scholar