Seramik Tamamlamalarında Geleneksel Yöntemler ve 3D Dijital Teknolojilerin Kullanımı

Öz

Ana malzemesi kil olan, pişmiş toprak ve seramik türlerinde üretilen, ihtiyaca yönelik üretimleriyle oldukça çeşitli formlarda bulunan eserler, çoğunlukla toprak altından ve su altından bilimsel kazı çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarılmaktadır. Arkeolojik kazılarla ele geçen eserlerin büyük çoğunluğu genellikle kırık ve eksik parçalı hâldedir. Koruma-onarım uygulamalarından biri olan tamamlama, seramik eserlerin hem yapısal bütünlüğünü sağlayarak ayakta durmasına hem de görsel bütünlüğünü sağlayarak özgün görünümünün algılanmasına olanak tanımaktadır. Koruma-onarım mesleği geleneklere bağlıdır ve tarihî olarak bakıldığında kültürel miras objelerini onarmak için gerekli olan malzeme, bilgi ve el becerilerine dayanmaktadır, ancak zamanla disiplinler arası bir mesleğe dönüşmüştür. Özellikle günümüzde 3 boyutlu teknolojilerin koruma bilimine entegre olmasıyla tamamlama uygulaması, dijital tekniklere doğru ilerlemektedir. 

Bu çalışmada, geleneksel malzemeler ve yöntemler ile 3 boyutlu teknolojiler çerçevesinde seramik tamamlama uygulamalarını yeniden değerlendirmek ve deneysel uygulamayla 3 boyutlu teknolojiler kullanarak seramiklerde ileri teknolojinin uygulanabilirliğini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda, 3 boyutlu dijital teknolojilerle gerçekleştirilen tamamlama uygulamaları, seramik tamamlama yöntemlerine yeni bir yaklaşım olarak dâhil edilmiştir. Dolayısıyla, seramik tamamlama yöntemleri, getirilen farklı bir sınıflandırma çerçevesinde incelenmiştir. Ayrıca, iki adet seramik kabın 3 boyutlu dijital teknolojiler kullanılarak tamamlanmasıyla yöntemin uygulanabilirliği doğrulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Seramik
• Koruma ve Onarım
• Geleneksel Tamamlama
• 3 Boyutlu (3D) Baskı Tamamlama
• Sanal Tamamlama

Traditional Methods and Use of 3D Digital Technologies in Ceramic Reintegration

Öz

Artifacts, the main material of clay, produced in terracotta and ceramic types and available in a wide variety of forms with their need-oriented production, are mostly unearthed from underground and underwater through scientific excavations. The majority of artifacts recovered through archeological excavations are generally broken and incomplete. Reintegration, as a part of conservation-restoration, ensures the structural stability of ceramic artifacts, allowing them to stand, while also preserving their visual integrity to reflect their original appearance. The conservator-restorer profession is bound by tradition and historically based on the knowledge and manual skills required to repair cultural heritage objects; however, over time, it has evolved into an interdisciplinary profession. Especially today, with the integration of 3D technologies into conservation science, the practice of reintegration is moving toward digital techniques. 

This study aimed to re-evaluate ceramic reintegration practices within the framework of traditional materials and methods and 3D technologies and to determine the applicability of advanced technology in ceramics using 3D technologies with experimental application. In this context, reintegration applications carried out using 3D digital technologies have been incorporated as a new approach to ceramic reintegration methods. Consequently, ceramic reintegration methods have been examined within the framework of a different classification introduced. Furthermore, the applicability of the method has been verified by reintegrating two ceramic vessels using 3D digital technologies.

Anahtar Kelimeler

• Ceramic
• Conservation and Restoration
• Traditional Reintegration
• 3D Printing Reintegration
• Virtual Reintegration

Kaynakça

1. ABG3D. “PLA Filament.” Erişim 3 Nisan 2024. https://www.abg3d.com/beyaz-pla-filament-1.75-mm-. google scholar
2. Acke, Lien, Kristel De Vis, Stijn Verwulgen ve Jouke Verlinden. “Survey and Literature Study to Provide Insights on the Application of 3D Technologies in Objects Conservation and Restoration.” Journal of Cultural Heritage 49 (Mart 2021): 272-288. Erişim 14 Ocak 2024. https://doi.org/10.1016/j.culher.2020.12.003. google scholar
3. Acton, Lesley ve Paul McAuley. Repairing Pottery and Porcelain a Practical Guide. New York: Lyons ve Burford Publishers, 1996. google scholar
4. Ahunbay, Zeynep. Kültür Mirasını Koruma İlke ve Teknikleri. İstanbul: YEM Yayın, 2021. google scholar
5. Ahunbay, Zeynep. Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon. İstanbul: Yapı Yayın, 2004. google scholar
6. Akgümüş Gök, Dilşad, Serkan Kılıçtek, Serkan Gök ve Necdet Yakut. “Katmanlı İmalat Teknolojilerinin Karşılaştırılmasına Yönelik Bir Araştırma.” Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 13/3 (Temmuz 2023): 517-537. Erişim 23 Aralık 2025. https://doi.org/10.17714/gumusfenbil.1251130. google scholar
7. Anycubic. “Bitki Bazlı Reçine.” Erişim 1 Nisan 2024. https://cdn.shopify.com/s/files/1/0245/5519/2380/files/Anycubic_Plant-Based_Resin_User_Manual_V1.0-EN_1.pdf?v=1663574587. google scholar
8. Anycubic. “Standart Reçine.” Erişim 30 Mart 2024. https://store.anycubic.com/collections/materials/products/colored-uv-resin. google scholar

9. Arcasoy, Ateş. Seramik Teknolojisi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik Anasanat Dalı Yayınları, 1983. google scholar
10. Aura Castro, Elvira, Carmen Díaz Marín, Xavier Mas Barberà, Miguel Sánchez ve Eduardo Vendrell Vidal. “Characterization of 3D Printing Filaments Applied in Restoration of Sensitive Archaeological Objects Using Rapid Prototyping.” Rapid Prototyping Journal 27/4 (2021): 645-657. Erişim 10 Mart 2024. https://doi.org/10.1108/RPJ-06-2019-0153. google scholar
11. Autodesk. “Netfabb Yazılımı.” Erişim 19 Aralık 2025. https:www.autodesk.com/products/netfabb. google scholar
12. Bandini, Giovanna. “About ‘Chromatic Question’ of Lacunae in Decorated Ceramics.” Couleur et Temps, la Couleur en Conservation et Restauration. Ed. Regine Hocquette, Marcel Stefanaggi ve Gisele Tudela. Champs-sur-Marne: SFIIC, 2006. google scholar
13. Baykan, Ceren. “Nif Dağı Kazısında Bulunan Bir Hydrianın Koruma ve Onarımı.” Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 10/20 (Temmuz 2020): 263-276. Erişim 16 Aralık 2025. https://doi.org/10.33207/trkede.737075. google scholar
14. Blender. “Blender Yazılımı.” Erişim 19 Aralık 2025. https://www.blender.org/. google scholar
15. Bouyer, Eve. “A Study of Approaches to the Visible Restoration of Ceramics.” Recent Advances in Glass and Ceramics Conservation 2016. Ed. Hannelore Roemich ve Lauren Fair. Polonya: Pozcal, 2016. google scholar
16. Brandi, Cesare. Teoria del Restauro. Roma: Edizioni di Storia E Letteratura, 1963. google scholar
17. Buys, Susan ve Victoria Oakley. Conservation and Restoration of Ceramics. New York: Routledge, 2011. google scholar
18. Coon, Carolien, Boris Pretzel, Tom Lomax ve Matija Strlič. “Preserving Rapid Prototypes: A Review.” Heritage Science 4/40 (Kasım 2016): 1-16. Erişim 18 Ocak 2024. https://doi.org/10.1186/s40494-016-0097-y. google scholar
19. Çövenoğlu, Füsun. “Seramik Tamirciliği.” Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches 9/32 (Ağustos 2023): 1-14. Erişim 15 Aralık 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.8268088. google scholar
20. Dine, Haddon ve Susanne Ebbinghaus. “Finding Its Footing: The Puzzles of an Ancient Amphora.” Harvard Art Museum (Mart 2021). Erişim 24 Şubat 2024. https://harvardartmuseums.org/article/finding-its-footing-the-puzzles-of-an-ancient-amphora. google scholar
21. Ersen, Ahmet. “Cesare Brandi 1906-1988 ve Restorasyon Teorisi.” Restorasyon ve Konservasyon Çalışmaları Dergisi 7 (2011): 3-11. google scholar
22. Ertürk, Nevra. “The Conservation-Restoration History of Museum Collections in Turkey.” Museum History Journal 15/2 (2022): 176-192. Erişim 15 Aralık 2025. https://doi.org/10.1080/19369816.2022.2079810. google scholar
23. Eskici, Bekir. “Seramik Onarımlarında Bütünleme Yöntemleri Üzerine Bir Değerlendirme.” Sanat ve Tasarım Dergisi 22 (Aralık 2018): 135-153. google scholar
24. Forward AM. “Ultrafuse ASA Filament.” Erişim 4 Mart 2024. https://forward-am.com/material-portfolio/ultrafuse-filaments-for-fused-filaments-fabrication-fff/engineering-filaments/ultrafuse-asa/. google scholar
25. Fulcher, Kate. “The Diverse Use of AJK Dough in Conservation.” Journal of the Institute of Conservation 37/1 (2014): 1-11. google scholar
26. Geometrie Fluide. “Stamnos.” Erişim 22 Şubat 2024. https://www.geometriefluide.com/it/periodogeometrico-gen-graca-stili/. google scholar
27. Higueras, Maria, Francisco José Collado-Montero ve Victor Jesús Medina. “Colorimetric Evaluation of 3D Printing Polymers Exposed to Accelerated Aging for Cultural Heritage Applications.” Color Research & Application 48 (Şubat 2023): 283-295. Erişim 19 Ocak 2024, https://doi.org/10.1002/col.22846. google scholar
28. ICOMOS. “Seville İlkeleri 2017.” Erişim 7 Mart 2024. https://icomos.es/wp-content/uploads/2020/06/Seville-Principles-IN-ES-FR.pdf. google scholar
29. ICOMOS. “Venedik Tüzüğü 1964.” Erişim 20 Aralık 2025. https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0243603001536681730.pdf google scholar
30. Kantaros, Andreas, Theodore Ganetsos ve Florian Ion Tiberiu Petrescu. “Three-Dimensional Printing and 3D Scanning: Emerging Technologies Exhibiting High Potential in the Field of Cultural Heritage.” Applied Sciences 13/4777 (Nisan 2023): 1-25. Erişim 15 Ocak 2024. https://doi.org/10.3390/app13084777. google scholar
31. Kaygusuz, Burçin ve Sezer Özerinç. “3 Boyutlu Yazıcı ile Üretilen PLA Bazlı Yapıların Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi.” Makina Tasarım ve İmalat Dergisi 16/1 (Mayıs 2018): 1. google scholar
32. Konak, Işılay. “Anadolu Türk Çini Sanatı Bağlamında Restorasyonda Tamamlama Uygulamalarına İlişkin Örnek Üretimler.” Akdeniz Sanat 16/30 (Temmuz 2022): 305-324. Erişim 16 Aralık 2025. https://doi.org/10.48069/akdenizsanat.1119929. google scholar
33. Koob, Stephen. “Obsolete Fill Materials Found on Ceramics.” Journal of the American Institute for Conservation 37/1 (1998): 49-67. google scholar
34. Larney, Judith. “Ceramic Restoration in the Victoria and Albert Museum.” Studies in Conservation 16/2 (1971): 69-82. google scholar
35. Ledoux, Nicole Danielle. “An Investigation of Loss Compensation Materials for the Conservation of Coiled Basketry.” Yüksek Lisans tezi, Kaliforniya Üniversitesi, 2012. google scholar
36. London Charter. “Londra Tüzüğü 2009.” Erişim 6 Mart 2024. https://londoncharter.org/. google scholar
37. Maxon. “ZBrush Yazılımı.” Erişim 19 Aralık 2025. https://www.maxon.net/en/zbrush. google scholar
38. Osswald, Tim A. ve Georg Menges. Material Science of Polymers for Engineers. Münih: Carl Hanser Yayınevi, 2012. google scholar
39. Özer, Gökhan. “Eklemeli Üretim Teknolojileri Üzerine Bir Derleme.” Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 9/1 (Ocak 2020): 606-621. Erişim 23 Aralık 2025. https://doi.org/10.28948/ngumuh.626011. google scholar
40. Özsoy, Koray ve Burhan Duman. “Eklemeli İmalat (3 Boyutlu Baskı) Teknolojilerinin Eğitimde Kullanılabilirliği.” International Journal of 3D Printing Technologies and Digital Industry 1/1 (Aralık 2017): 36-48. google scholar
41. Regione Emilia-Romagna. “Piatto.” Erişim 27 Aralık 2025. https://bbcc.regione.emilia-romagna.it/pater/loadcard.do?id_card=89064. google scholar
42. Shah, Mussadiq, Abid Ullah, Kashif Azher, Asif Ur Rehman, Wang Juan, Nizami Aktürk, Celal Sami Tüfekci ve Metin U. Salamcı. “Vat Photopolymerization-Based 3D Printing of Polymer Nanocomposites: Current Trends and Applications.” RSC Advances 13 (Ocak 2023): 1456-1496. Erişim 17 Ocak 2024. https://doi.org/10.1039/D2RA06522C. google scholar
43. Soares, Luís. “Restoration of Works Display.” Monserrate Revisited: The Cook Collection in Portugal. Ed. Maria João Neto. Lizbon: Caleidoscópio, 2017. google scholar
44. Southampton Üniversitesi. “Roman Amphorae: a Digital Resource, (Crypta Balbi 2).” York: Archaeology Data Service, 2014. Erişim 26 Aralık 2025. https://doi.org/10.5284/1028192. google scholar
45. Spoerk, Martin, Joamin Gonzalez Gutierrez, Janak Sapkota, Stephan Schuschnigg ve Clemens Holzer. “Effect of the Printing Bed Temperature on the Adhesion of Parts Produced by Fused Filament Fabrication.” Plastics, Rubber and Composites: Macromolecular Engineering 47/1 (Şubat 2018): 17-24. Erişim 21 Aralık 2025. https://doi.org/10.1080/14658011.2017.1399531. google scholar
46. Şener, Yaşar Selçuk. “Mozaiklerin Korunmasında Temel Kriterler.” XI. Uluslararası Antik Mozaik Sempozyumu 16-20 Ekim 2009. Ed. Mustafa Şahin. İstanbul: Ege Yayınları, 2011, 873-882. google scholar
47. The Met. “Hippopotamus.” Erişim 16 Şubat 2024. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/544227. google scholar
48. The Met. “Ostrakon with Biblical Text and Liturgical Rubric.” Erişim 26 Aralık 2025. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/474752. google scholar
49. 3D3 Teknoloji. “Bitki Bazlı Reçine.” Erişim 1 Nisan 2024. https://dukkan.3d3teknoloji.com/anycubic-uv-bitki-bazli-gri-recine-1-kg-pmu1244. google scholar
50. 3D3 Teknoloji. “Standart Reçine.” Erişim 30 Mart 2024. https://dukkan.3d3teknoloji.com/anycubic-uv-gri-recine-1-kg-pmu460. google scholar
51. Vinçotte, Armand, Emmie Beauvoit, Nicolas Boyard ve Elodie Guilminot. “Effect of Solvent on PARALOID® B72 and B44 Acrylic Resins Used as Adhesives in Conservation.” Heritage Science 7/42 (Haziran 2019): 1-9. Erişim 22 Aralık 2025. https://doi.org/10.1186/s40494-019-0283-9. google scholar
52. Weyer, Angela, Pilar Roig Picazo, Daniel Pop, Joann Cassar, Aysun Özköse, Jean Marc Vallet ve Ivan Srša. EwaGlos-European Illustrated Glossary of Conservation Terms for Wall Paintings and Architectural Surfaces. Almanya: Michael Imhof Yayınevi, 2015. google scholar
53. Yarlıgaş, Vildan. “Türkiye’de Kültür Varlıkları Konservasyonunun Öncü Kurum ve Kişileri: Kimyahane ve İki Uzmanı Nurettin Akbulut ve Hadi Tamer.” Osmanlı Bilimi Araştırmaları 22/1 (2021): 121-138. Erişim 15 Aralık 2025. https://doi.org/10.26650/oba.733425. google scholar
54. Yetiş, Ezgin, Berna Çağlar Eryurt ve Bekir Eskici. “Optik Renk Karışımı ve Resim Restorasyonunda Tamamlama Yöntemleri.” Yedi 25 (Ocak 2021): 17-36. Erişim 24 Şubat 2024. https://doi.org/10.17484/yedi.771578. google scholar