Surrounding Wall of Mimar Sinan’s Mosques: Components and Construction Techniques

Öz

The aim of the study is to determine the original characteristics of Mimar Sinan's mosques' surrounding walls in Istanbul by examining their material, construction technique, and formation properties and also to document their construction technology for conservation. The surrounding walls, that define the boundaries of the structures, have been used in civil architecture for security and privacy purposes. In monumental architecture, it was used to determine the land borders without interrupting the relationship of the structure with its periphery and also to define the spiritual boundary according to some researchers. In the first stage of the study, the location of the surrounding walls and changes in the plan schemes in the historical process were examined with archival documents and its components explained. In the next stage, the components of nine Sinan mosque's windowed surrounding walls and their relations with each other were examined depending on their material, size, and shape, and presented with visuals. As a result, it is seen that the formation properties of the surrounding walls are differentiated depending on their location, topography, visual concern, and interventions. However, their construction techniques, materials, and components are similar.

Anahtar Kelimeler

• Mosque surrounding wall,Construction technique,Masonry wall,Coping,Iron grilled window,Mimar Sinan

Mimar Sinan Camilerinde Çevre Duvarı: Bileşenleri ve Yapım Teknikleri

Öz

Çalışmanın amacı, Mimar Sinan’ın İstanbul’da bulunan külliye camilerinin çevre duvarlarının malzeme, teknik ve biçimlenme özelliklerini inceleyerek özgün niteliklerini belirlemek ve yapım teknolojisinin korunması için belgeleme yapmaktır. Yapıların arazideki sınırlarını belirleyen çevre duvarları sivil mimaride güvenlik ve mahremiyet amaçları ile kullanılmıştır. Anıtsal mimaride ise yapının çevresi ile ilişkisini tamamen kesmeden hem yapının arazideki sınırını belirleyen hem de bazı araştırmacılara göre manevi sınırı tanımlamak amacıyla kullanılmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında çevre duvarlarının arazideki konumu ile tarihsel süreçte plan şemalarında meydana gelen değişimarşiv belgeleri eşliğinde incelenmiş, çevre duvarlarının bileşenleri anlatılmıştır. Sonraki aşamada ise çalışma kapsamında ele alınan dokuz Sinan külliye camisinin pencereli çevre duvarlarının bileşenleri ve birbirileriyle olan ilişkileri malzeme, boyut ve biçimlerine bağlı olarak arşiv belgeleri ve saha arştırmaları eşliğinde incelenmiştir. Elde edilen veriler sonucunda, çevre duvarlarının biçimlenme özelliklerinin konum, topografya, görsel kaygı ve müdahalelere bağlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Bununla birlikte, inşaat teknikleri, malzeme ve bileşenleri benzerdir. 

Anahtar Kelimeler

• Cami çevre duvarı,Yapım tekniği,Duvar örgüsü,Harpuşta,Lokma parmaklıklı pencere,Mimar Sinan

Kaynakça

1. Alman Mavileri 1913-1914 I. Dünya Savaşı Öncesi İstanbul Haritaları, Prepared by İbrahim Dağdelen, İstanbul, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü Yayınları, 2006.
2. ARSEVEN, Celal Esad, Sanat Ansiklopedisi, V. I, İstanbul 1983.
3. BARKAN, Ö. Lütfü, Süleymaniye Camii ve İmareti İnşaatı, V. 2, Ankara 1979.
4. CERASI, Maurice, “The Urban and Architectural Evoluation of the İstanbul Divan Yolu”, Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World, No. 22, 2005, pp. 217-218.
5. ÇELIK, Serpil, Süleymaniye Külliyesi Malzeme, Teknik ve Süreç, Ankara 2009.
6. EGEMEN, Affan, İstanbul’un Çeşme ve Sebilleri, İstanbul 1993.
7. EGLI, Hans G., Sinan an Interpretation, İstanbul 1997.
8. ELDEM, S. Hakkı, Yapı, İstanbul undated.

9. ERZEN, J. Nejdet, “Osmanlı Estetiği”, Osmanlı Kültür ve Sanat, Ed. G. Eren, V. 10. Ankara 1999, pp. 39-48.
10. ERZEN, J. Nejdet, Mimar Sinan Cami ve Külliyeleri Tasarım Süreci Üzerine Bir İnceleme, Ankara 1991.
11. EYİCE, Semavi, “Çeşme”, TDV İslam Ansiklopedisi, V. 8, 1993, pp. 277-287.
12. GURLITT, Cornelius, Die Baukunst Konstantinopels, Berlin 1912.
13. KOLAY, İlknur; ÇELİK, Serpil, “Malzeme ve Teknoloji”, Bir Şaheser Süleymaniye Külliyesi, Ed. Selçuk Mülayim, Ankara 2007, pp. 125-147.
14. KUBAN, Doğan, “Şehzade Külliyesi”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, V. 7, 1994, pp. 152-155.
15. NECİPOĞLU, Gülru, The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire, Princeton-Oxford 2005.
16. ORMAN, İsmail, “Şehzâde Camii Hazîresi: Osmanlı Mezar Geleneğine Aykırı Bir Hazîre Gelişimi”, Sanat Tarihi Araştırmaları Dergisi, No. 15, 2000, pp. 22-37.
17. ORMAN, İsmail, “Şehzade Külliyesi İstanbul’da XVI. Yüzyılın İlk Yarısı Sonunda İnşa Edilen Külliye”, TDV İslam Ansiklopedisi, V. 38, 2010, pp. 483-485.
18. PERVITITCH, J. Jacques, J. Jacques Pervititch Sigorta Haritalarında İstanbul, Istanbul 2000.
19. SÖNMEZ, Neslihan, Osmanlı Dönemi Yapı ve Malzeme Terimleri Sözlüğü, İstanbul 1997.
20. SÖZEN, Metin; TANYELİ, Uğur, Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul 1994.
21. TAYLA, Hüsrev, Geleneksel Türk Mimarisinde Yapı Sistem ve Elemanları, İstanbul 2007.
22. ÜLGEN, A. Saim, Mimar Sinan Yapıları (Katalog), Prepared by F. Yenişehirlioğlu, E. Madran, Ankara 1989.
23. ÜNSAL, Behçet, “İstanbul’un İmarı ve Eski Eser Kaybı”, Türk Sanatı Tarihi Araştırma ve İncelemeleri Dergisi, V. 2, 1969, pp. 6-60.
24. WIENER, Müller, İstanbul’un Tarihsel Topografyası, İstanbul 2001.
25. YORULMAZ, Müfit; AHUNBAY, Zeynep, “Sinan Camilerinde Taşıyıcı Sistem Konstrüksiyon”, II. International Congress on the History of Turkish and Islamic Science and Technology, V. 3, 1986, pp. 123-144.
26. I Istanbul Immovable Cultural and Natural Heritage Protection High Council
27. The Archives of the Republic of Turkey Prime Ministry Directorate General of Foundations https://saltonline.org/ Access Date: 02.10.2019
28. http://hdl.handle.net/10020/96r14_ref16792_tbp Access Date: 02.10.2019