Türkiye’de Yüzyıl Ortası Modern Mobilyanın Materyalliği

Öz

Bu makale mobilyaların önemini, malzeme nitelikleri, üretim teknolojileri, zanaat bileşenleri ve zorlukları açısından araştırmaktadır. Makalede, mobilya tasarımı tarihinde, özellikle de materyal odaklı içerik açısından eşsiz bir örnek olarak, Türkiye'nin yüzyıl ortası modern mobilyaları incelenmektedir. Bu tarihî bağlamın maddi niteliklerini anlamak için sözlü tarih, üretim, çağdaş koşullar ve tasarımcıların kişisel deneyimlerinin arkasındaki felsefeyi kendi sözleriyle ortaya çıkarmak üzere çok önemli bir metodolojik araç sağlamış ve çalışmanın, modern mobilyalar ve özellikle Türkiye’deki malzemeler hakkındaki sınırlı bilgiye önemli ölçüde katkıda bulunmasına olanak vermiştir. Çalışma, üç bölüme ayrılmıştır: Malzemeler, üretim teknolojileri ve zorluklar. Çalışma, bir mobilya örneğinin maddi niteliklerini araştırmak suretiyle, formların veya stillerin ötesinde, ülkenin kalkınma ve gelişme çabalarını anlatan kültürel üretimlere uzanmakta ayrıca hem malzemelerin hem de üretim tekniklerinin gelişimini ortaya koymaktadır. Son olarak, bu hikâyeleri belirli mobilya örneklerine bağlayarak mobilyaları sadece bir eser olarak değil, aynı zamanda insan, malzeme ve teknikler bütününün sonuç ürünü olarak belgelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye’de modern mobilya
• yüzyıl ortası mobilya tarihi
• sözlü tarih
• mobilya malzemeleri
• tasarım

Materiality of Mid-Century Modern Furniture in Turkey

Öz

The modern interior emerged as a complex phenomenon, an interchange of modernity and its materiality. One of the constituent elements of this complexity is the progressive relationship with technology. This paper explores the materiality of furniture in terms of its material qualities, production technologies, craft component and inefficacies. The paper focuses on mid-century modern furniture in Turkey as a unique example in the history of furniture design, especially in terms of materiality. In order to understand the material qualities of this historical context, oral history provided a vital methodological tool to uncover the philosophy behind production, contemporary conditions and the designers’ personal experiences through their own words. This enables the study to add significantly to the limited knowledge about modern furniture and especially materials in Turkey. The analysis is divided into three parts: materials, production technologies and difficulties. By investigating the material qualities of a furniture piece, the study extends beyond mere forms or styles to cultural productions that narrate the country’s efforts to develop and thrive. In addition, it reveals the evolution of both materials and manufacturing techniques. Finally, by connecting these stories to specific furniture pieces, this study documents furniture not just as an artefact but also as the final product of an assemblage of people, materials, and techniques.

Anahtar Kelimeler

• Modern furniture in Turkey
• mid-century
• furniture history
• oral history
• furniture materials
• design

Kaynakça

1. Arslan Dinçay, Demet. “İç Mekân Tasarımında Malzeme ve Mekânda Anlam İlişkisi” Accessed 14 April 2020. https://yapidergisi.com/ic-mekan-tasarimininda-malzeme-ve-mekanda-anlam-iliskisi/
2. Boyla, Oya. “Mobilya”. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi. İstanbul: YEM Yayınları, 1997, 1285-1286.
3. Coles, John and Naomi House. The Fundamentals of Interior Architecture. West Sussex: AVA Publishing, 2007.
4. Durmuş, Serpil. “Türkiye’de Modern Mobilyanın Gelişimi.” M.A. thesis, Marmara University, 2005.
5. Gagg, Russel. İç Mimarlıkta Doku+Malzeme. İstanbul: Literatür Yayınları, 2012.
6. Hinchman, Mark. History of Furniture. A Global View. New York: Fairchild Books, 2009.
7. Lefteri, Chris. “Traditional Materials.” Designing Interior Architecture. Basel: Birkhauser Verlag GmbH, 2013, 157-175.
8. “Materiality.” Accessed 19 September 2020, https://www.merriam-webster.com/dictionary/materiality.

9. Nielson, Karla and David Taylor. Interiors. New York: McGraw-Hill Education, 2006.
10. Özkaraman Şen, Meltem. “Türkiye’de 1800-2004 Yılları Arasındaki Değişim Süreci İçinde Tasarımı Etkileyen Faktörler: Ve Bir Örnek Olarak Mobilya Üretimi Modeli.” PhD. dissertation, Mimar Sinan Fine Arts University, 2004.
11. Pek, Shun Ping. “Exploration of Materiality in Furniture Design.” Accessed 14 April 2020. https://dr.ntu.edu.sg/handle/10356/63316.
12. Raizman, David. A History of Modern Design: Graphics and Products since the Industrial Revolution. London: Laurence King, 2004.
13. Schröpfer, Thomas. Material Design: Informing Architecture by Materiality. Basel: Birkhäuser, 2011.
14. Senemoğlu, İrem. “Mobilya Tasarımında Tasarım ve Zanaat İlişkisi Üzerinden Kültürel Sürdürülebilirlik ve Türkiye’de Durum.” M.A. thesis, Mimar Sinan Fine Arts University, 2019.
15. Sully, Anthony. Interior Design: Conceptual Basis. Heidelberg, New York, Dordrecht, London: Springer International Publishing, 2015.
16. Uzunarslan, Şebnem. “Cumhuriyetin İlk Yirmi Yılında Mimarlık Alanındaki Gelişmelerin Mekân ve Mobilyaya Yansımaları,” Cumhuriyetin Mekanları / Zamanları / İnsanları. Ankara: Dipnot Yayınları, 2010, 169-186.
17. Verghese, George. “Architectural Heritage: Providing a Sense of Place Material Matters in a Modern Interior.” Paper presented at An Interdisciplinary Conference on Issues of Design Education, Business and Material Culture, Toronto, October 12-15, 2005.
18. Verghese, George. “Sensual Spaces Through Material Abstraction”, Thinking Inside The Box. London: Middlesex University, 2007, 197-206.
19. I: 1: Adem Yılmaz, born in 1953, university graduate, businessman.
20. I: 2: Arıl Cansel, born in 1962, Assoc. Prof. Dr. of Marketing, faculty member.
21. I: 3: Artun Boyacıyan, born in 1975, university graduate, product designer.
22. I: 4: Babür Kerim İncedayı, born in 1945, university graduate, interior architect.
23. I: 5: Bediz Koz, born in 1936, university graduate, interior architect.
24. I: 6: Erol Ata, born in 1953, university graduate, businessman.
25. I: 7: Mehmet İrfan Dolgun born in 1928 (d.2019), furniture artisan.
26. I: 8: Mustafa Plevne, born in 1930, furniture artisan.
27. I: 9: Neptün Öziş, born in 1970, architect, yacht designer, furniture designer.
28. I: 10: Önder Küçükerman, born in 1939, professor, interior architect.
29. I: 11: Sadık Aktar, university graduate, architect.
30. I: 12: Sadun Ersin, born in 1930, professor, interior architect and artist.
31. I: 13: Yavuz Irmak, born in 1950, university graduate, interior architect.
32. I: 14: Yıldırım Kocacıklıoğlu, born in 1937 (d. 2015), university graduate, interior architect.