An Analysis of Hacımehmetli Village in Terms of Values and Toponymy

Öz

This study analyzes the story of Hacımehmetli Village in terms of values and toponymy by focusing on the origin of the village name and the cultural elements reflected in its narrative. Place names are important cultural indicators that preserve the historical memory, identity, and social values of communities. The name “Hacımehmetli” derives from Hacı Mehmet, the founder of the village, and represents a clear example of person-based toponymy in Turkish culture. Ottoman records referring to the “Hacımehmetli Yörüks” also support the historical and social background of the name. The study was conducted through qualitative research and document analysis using Aptullah Akbaş’s Life Stories in the Taurus Mountains as the main source. The findings demonstrate that positive Turkish cultural values such as attachment to land, diligence, solidarity, hospitality, religiosity, courage, and family loyalty are strongly emphasized throughout the narrative. The Yörük lifestyle, shaped by migration and animal husbandry, highlights the importance of cooperation, perseverance, and collective identity. Negative values such as aggression and selfishness appear mainly in conflict scenes, reinforcing socially accepted moral behavior. In conclusion, the story and place name of Hacımehmetli Village reflect cultural continuity, historical identity, and the transmission of traditional values across generations.

Anahtar Kelimeler

• Values
• toponymy
• folk narrative
• Hacımehmetli Village
• nomadic life

Hacımehmetli Köyü’nün Hikâyesinin Değerler ve Toponomi Açısından İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, Hacımehmetli Köyü’nün yer adının kökeni ve köyün tarihî-kültürel değerleri çerçevesinde toponomik bir inceleme sunmaktadır. İnsanların çevreyle kurduğu bağın bir göstergesi olarak yer adları, tarihî, kültürel ve sosyal unsurları yansıtan önemli belgeler niteliğindedir. Hacımehmetli köyü örneğinde, köy adı, kurucusu Hacı Mehmet’e atıfla oluşmuş olup şahıs adlarına dayalı toponomi geleneğinin tipik bir örneğini temsil etmektedir. 1810’larda yaşamış Hacı Mehmet’in bölgedeki nüfuzu ve Osmanlı kayıtlarında “Hacımehmetli Yörükleri” ifadesi, adın tarihî ve toplumsal temellerini güçlendirmektedir. Araştırmada, köyün kuruluş hikâyesi nitel araştırma ve doküman incelemesi yöntemleriyle ele alınmış, elde edilen veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışmada yalnızca Aptullah Akbaş’ın Toroslarda Yaşam Hikâyeleri adlı anlatıdan yararlanılmıştır. Hikâyede yörüklerin konar- göçer yaşamı, toprak ve üretime bağlılık, çalışkanlık, aile ve toplumsal dayanışma, misafirperverlik, dindarlık, yurtseverlik gibi olumlu Türk kültürel değerleri belirgin biçimde öne çıkmaktadır. Olumsuz değerler ise hikâyede daha çok çatışma sahnelerinde yer almakta ve toplumsal normlara uygun davranışların önemini göstermektedir. Sonuç olarak Hacımehmetli köyü’nün yer adı ve hikâyesi, yalnızca coğrafi bir tanımlama olmanın ötesinde, köyün kültürel kimliğini ve tarihsel değerlerini yansıtan bir toplumsal ve kültürel gösterge olarak değerlendirilebilir. Toponomik veriler ile köyün tarihî ve sosyal yapısı birlikte ele alındığında, birey, topluluk ve kültür etkileşiminin köy kimliğinin oluşumunda belirleyici rol oynadığı ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Değerler
• toponomi
• halk hikâyesi
• Hacımehmetli köyü
• konar-göçer

Kaynakça

1. Akbaş, Aptullah. Toroslar’da Yaşam Hikâyeleri. İstanbul: Nova Blue / Nova Art Yayınları, 2022. google scholar
2. Alanka, Dilek. “Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak İçerik Analizi: Teorik Bir Çerçeve”, Kronotop İletişim Dergisi 1 / 1 (2024): 62–82, Erişim 15 Nisan 2026, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3602435. google scholar
3. Arslanoğlu, İbrahim. “Türk Değerleri Üzerine Bir Değerlendirme”, Erişim 15 Nisan 2026, https://yenidenergenekon.com/wp-content/uploads/2018/04/turkdegerleriuzerine.pdf. google scholar
4. Aydın, Nuri. “Nitel Araştırma Yöntemleri: Etnoloji”, Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi 2/2 (2018), Erişim 13 Nisan 2026, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/614382. google scholar
5. Baltacı, Ali. “Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5/2 (2019): 368–388, Erişim 13 Nisan 2026, https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299. google scholar
6. Bulut, Serdar. “Alanya (Antalya) Yer Adlandırmalarında Renklerin Yeri”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19 / 3 (2022): 1310–1333. google scholar
7. Çelikpazu, Ebru Esra, ve Emine Aktaş. “MEB 6, 7 ve 8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Metinlerin Değer İletimi Açısından İncelenmesi”, Turkish Studies 6 / 2 (2011): 413–424. google scholar
8. Erdem, Ali Rıza. “Üniversite Kültüründe Önemli Bir Unsur: Değerler”, Değerler Eğitimi Dergisi 1 / 4 (2003): 55–72. google scholar

9. Gülensoy, Tuncer. “XXI. Yüzyılda Türkiye Kişi Adlarına Bir Bakış”, Year 3 / 5 (2010): 76–81. https://izlik.org/JA87LF27AX. google scholar
10. Kaplan, Mehmet. “Türk Milletinin Kültürel Değerleri”, Türk Dili Dergisi, 1987.http://turkdili.gen.tr. google scholar
11. Metin, Oğuzhan, ve Şaban Ünal. “İçerik Analizi Tekniği: İletişim Bilimlerinde ve Sosyolojide Doktora Tezlerinde Kullanımı”, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (Özel Sayı 2) (2022): 273–294. google scholar
12. Özkul, Osman. “Türk Kimliğini Oluşturan Ortak Kültürel Değerler”, Emek ve Toplum Dergisi 4 / 8 (2015). google scholar
13. Özkan, Uğur Batur. Eğitim Bilimleri Araştırmaları İçin Doküman İnceleme Yöntemi. Ankara: Pegem Akademi, 2019. google scholar
14. Sakaoğlu, Saim. “Türkçede Soyadları”, Edebiyat ve Beşeri Bilimler Dergisi 11 (1979): 375–422, Erişim 13 Nisan 2026, https://izlik.org/JA24RT33AN. google scholar
15. Süme, Mehmet. “Türklerde Yer Adı Verme Geleneği ve Oğuz Boylarının Bolu’daki İzleri”, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 18 / 1 (2018): 263–291. google scholar
16. Şahin, Gökhan. “Türkiye’de Yapılmış Toponimi Çalışmaları”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 3 / 4 (2010): 134–156. google scholar
17. Şenel, Mustafa, ve Ali Galip Önal. “Yer Adları (Toponimi) Açısından ‘Tarama Sözlüğü’.” Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 5 / 11 (2017): 152–168. google scholar
18. Top Yılmaz, Sevgi. “Türkiye Toponimi Çalışmalarında Semantik Tasnif Sorunu Üzerine Bir Değerlendirme”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 61 / 2 (2021): 1123–1161, Erişim 12 Nisan 2026, https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2021.61.2.22. google scholar
19. Tezcan, Mahmut. Türklerle İlgili Stereotipler (Kalıp Yargılar) ve Türk Değerleri Üzerine Bir Deneme. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 1974. google scholar
20. Tel, Mikail. “Türk Toplum Yaşantısında Fair Play”, International Journal of Science Culture and Sport, Special Issue 1 (2014): 694–701. google scholar
21. Ünal, Fatma. “İlköğretim Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Yer Alan Halk Kültürü Ögelerinin Değerlendirilmesi”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14 (2013): 611–644, Erişim 11 Nisan 2026, https://doi.org/10.14520/adyusbd.564. google scholar
22. Yavuz, Serdar, ve Mustafa Şenel. “Yer Adları (Toponim) Terimleri Sözlüğü”, Turkish Studie 8 / 8 (2013): 2239–2254, Erişim 11 Nisan 2026, https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.5504. google scholar
23. Yıldırım, Seyfullah. “Kazak Türklerinin Toponomik Efsaneleri”, Turkish Studies- International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 7 / 1 (Winter 2012): 2101–2121. google scholar