Çevresel Tasarım Aracılığıyla Suçun Önlenmesi Teorisinin Dışa Kapalı Konut Yerleşim Örneğinde İncelemesi
Öz
Bu araştırma Ankara, Çankaya’da yer alan, dışa kapalı site Örneği olan Mesa Yonca Evler Sitesi’ni, Çevresel Tasarım Aracılığıyla Suçun Önlenme Teorisi (CPTED) bağlamında değerlendirmeyi amaçlamıştır. Çalışmada, CPTED’in beş temel ilkesi esas alınarak; Bölgesellik, Gözetim, Erişim Kontrolü, Etkinlik Desteği ve İmaj/Bakım/Yönetim ilkeleri incelenmiştir. Bu ilkeler, kriminoloji disiplini ile doğrudan ilişkilendirilmiş ve suçun mekânsal, çevresel unsurlarla önlenebileceği savına dayandırılmıştır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemi bağlamında değerlendirilmiş, saha gözlemi ve mekânsal analizi içermiştir. Böylelikle, site giriş-çıkışları, ortak alanlar, otopark ve çevresel düzenleme unsurları incelenmiştir. Literatürde doğrudan yer almayan, ancak CPTED kriterlerinden türetilmiş ve literatürde doğrudan bir örneği bulunmayan gözlem setine çalışmada yer verilmiştir. Bu set, araştırmacıların oluşturduğu bir form aracılığıyla beş temel ilkenin değerlendirilmesini sağlayacak şekilde yapılandırılmıştır. Gözlem formu, literatüre dayalı olarak temellendirilmiştir. Ancak standartlaştırılmış bir ölçek olmaması, çalışmanın sınırlılığı olarak belirtile bilir. Çalışmada doğal ve yapay gözetim olanakları, mevcut durumda yer alan gözetleme teknolojileri, erişim kontrolü ve aydınlatmaya bağlı güvenlik unsurlarının bütünün, yapısal bir değerlendirmeyle suç önleme teorisine olan katkısı araştırılmıştır. Araştırmanın bulguları arasında, CPTED prensipleri ile düzenlenmiş yapılı çevrenin hem fiziksel suç önleme hem de bireysel güvenlik algısı ve suç korkusunun azalması üzerinde olumlu etki gösterdiği gözlemlenmiştir. CPTED teorisi, suçun mekânsal ve çevresel unsurlarla ilişkilendirilmesi bakımından çevresel kriminoloji alanının önemli bir inceleme başlığı olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, güncel literatürle karşılaştırmalı olarak ele alınan örnek inceleme, gelecekteki çalışmalar için uygulamaya dönük bir kaynak oluşturmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdullah Aldrin, Salleh Mohd N M and Siti Sakip, “Fear of Crime in Gated and Non^gated Residential Areas” (2012) 35 Procedia - Social and Behavioral Sciences 63^69 google scholar
- American Public Transportation Association, Crime Prevention Through Environmental “Design for Transit Facilities”, APTA SS‑SIS‑RP‑007‑10 (rev 1, APTA 25 September 2020) 1^14 google scholar
- Andersen M. A., “The Place of Environmental Criminology Within Criminological Thought” in M A Andersen, P J Brantingham and J B Kinney (eds), Classics in Environmental Criminology (CRC Press 2010) 5–28 google scholar
- Armitage Rachel, “Crime Prevention Through Environmental Design” in Gerben Bruinsma and David Weisburd (eds), Encyclopedia of Criminology and Criminal Justice (1st edn Springer 2018). google scholar
- Armitage Rachel, Crime Prevention Through Housing Design, Policy and Practice (Pelgrave, 2013) google scholar
- Burke Roger Hopkins, An Introduction to Criminological Theory (4th edn, Routledge 2013).google scholar
- Ceccato Vania, “The Architecture of Crime and Fear of Crime: Research Evidence on Lighting, CCTV and CPTED Features” Crime and Fear In Pulic Places (Routledge 2020) 10 google scholar
- Cicerali E Ensari ve Cicerali Kaya L, “Çevre ve Suç: Şehir Güvenliğini Artırmada Çevre Psikoloji Yaklaşımı” Devlet Doğasının Değişimi: Güvenliğin Sınırları (TASAM 2023) 225 google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kriminoloji (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Özgür Taşdemir
0000-0001-5327-1822
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
29 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
15 Ekim 2024
Kabul Tarihi
6 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 2