Araştırma Makalesi

Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi

Sayı: 45 30 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi

Öz

Havzalarda aletli gözlemler havza süreçlerini anlamak için oldukça önemli bir konuma sahip olmasına rağmen tüm alanlarda aletli gözlem verilerini bulmak oldukça zordur. Bu çalışma ile akım gözlem istasyonu (AGİ) olmayan havzalarda düşük/yüksek akım karakteristiklerinin SWAT ile modellenmesi ve gözlemle arasındaki farklılıklarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Bartın Çayı havzası örnek alan olarak seçilmiş ve ALOS SYM temelinde 90 adet alt-havza çıkarılmıştır. Bu havzalarda arazi kullanımı, eğim ve toprak verisi çakıştırılarak Hidrolojik Tepki Birimleri/HRU elde edilmiştir. HRU ve havza içinde tüm hidrolojik süreçler su dengesi temelinde elde edilen meteorolojik verilerle simüle edilmiştir. Model sonuçları, E13A031 istasyonuna dayalı olarak SWAT-CUP vasıtasıyla kalibre edilmiştir. Modellenen sonuçların havza içi süreçleri modellemek için yeterli olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre hem düşük hem de yüksek akımlara ait farklı zaman serisi karakteristikleri (büyüklük, sıklık, süre, zamanlama) hesaplanmış ve gözlem verisiyle karşılaştırılmıştır. Modellenen düşük ve yüksek akım metrikleri genel olarak gözlem ile uyuşsa da, birçok belirsizlik kaynağından dolayı bazı akım metriklerini fazla veya düşük hesapladığını göstermiştir. Öte yandan, tüm alt-havzalara ait metrikler hesaplanmıştır. Sonuçlara göre, Kocanaz havzası diğer havzalara oranla düşük ve yüksek akım metriklerinde farklılık yansıtmıştır. Hidrolojik modellemeler bu bağlamda iklim değişikliği ve arazi kullanımı değişiminin anlaşılması açısından planlama ve havza yönetimi açısından fırsatlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bursa Uludağ Üniversitesi, Bilimsel Araştırmalar Proje Birimi

Proje Numarası

OUAP(F)-2019/13

Teşekkür

Bu çalışma Bursa Uludağ Üniversitesi, Bilimsel Araştırmalar Proje Birimi tarafından (Proje No: OUAP(F)-2019/13) tarafından desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. Abbaspour, K. C. (2013). SWAT-CUP 2012. SWAT Calibration and Uncertainty Program-A User Manual. google scholar
  2. Abbaspour, K. C., Rouholahnejad, E., Vaghefi,, Srinivasan, R., Yang, H., & Kl0ve, B. (2015). A continental-scale hydrology and water quality model for Europe: Calibration and uncertainty of a highresolution large-scale SWAT model. Journal of Hydrology, 524, 733-752. google scholar
  3. Addor, N., Nearing, G., Prieto, C., Newman, A. J., Le Vine, N., & Clark, M. P. (2018). A ranking of hydrological signatures based on their predictability in space. Water Resources Research, 54(11), 8792-8812. google scholar
  4. Arnold JG, Srinivasan R, Muttiah RS, Williams JR. 1998. Large area hydrologic modelling and assessment- Part I: model development. Journal of American Water Resources Association 34(1), 73-89. google scholar
  5. Arnold, J. G., Moriasi, D. N., Gassman, P. W., Abbaspour, K. C., White, M. J., Srinivasan, R., ... & Kannan, N. (2012). SWAT: Model use, calibration, and validation. Transactions of the ASABE, 55(4), 1491-1508. google scholar
  6. Akbas, A., Freer, J., Ozdemir, H., Bates, P. D., & Turp, M. T. (2020). What about reservoirs? Questioning anthropogenic and climatic interferences on water availability. Hydrological Processes, 34(26), 5441-5455. google scholar
  7. Amjad, M., Yilmaz, M. T., Yucel, I., & Yilmaz, K. K. (2020). Performance evaluation of satellite-and model-based precipitation products over varying climate and complex topography. Journal of Hydrology, 584, 124707. google scholar
  8. Beven, K. J. (2011). Rainfall-runoff modelling: the primer. John Wiley & Sons. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

17 Şubat 2022

Kabul Tarihi

1 Temmuz 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 45

Kaynak Göster

APA
Akbaş, A., & Özdemir, H. (2022). Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi. Journal of Geography, 45, 33-46. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-1075304
AMA
1.Akbaş A, Özdemir H. Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi. Journal of Geography. 2022;(45):33-46. doi:10.26650/JGEOG2022-1075304
Chicago
Akbaş, Abdullah, ve Hasan Özdemir. 2022. “Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi”. Journal of Geography, sy 45: 33-46. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-1075304.
EndNote
Akbaş A, Özdemir H (01 Aralık 2022) Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi. Journal of Geography 45 33–46.
IEEE
[1]A. Akbaş ve H. Özdemir, “Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi”, Journal of Geography, sy 45, ss. 33–46, Ara. 2022, doi: 10.26650/JGEOG2022-1075304.
ISNAD
Akbaş, Abdullah - Özdemir, Hasan. “Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi”. Journal of Geography. 45 (01 Aralık 2022): 33-46. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-1075304.
JAMA
1.Akbaş A, Özdemir H. Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi. Journal of Geography. 2022;:33–46.
MLA
Akbaş, Abdullah, ve Hasan Özdemir. “Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi”. Journal of Geography, sy 45, Aralık 2022, ss. 33-46, doi:10.26650/JGEOG2022-1075304.
Vancouver
1.Abdullah Akbaş, Hasan Özdemir. Tüm Modeller Yanlıştır, Ancak Bazıları Faydalıdır: Akım Gözlem İstasyonu Bulunmayan Havzalarda Düşük (Kurak) ve Yüksek (Taşkın) Akım Davranışlarının Belirlenmesi. Journal of Geography. 01 Aralık 2022;(45):33-46. doi:10.26650/JGEOG2022-1075304