Araştırma Makalesi

Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine

Sayı: 55 31 Aralık 2021
PDF İndir
EN TR

Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine

Öz

Sağlamlık analizi (robustness analysis), çok sayıda birbirinden bağımsız prosedür aracılığıyla aynı sonucun elde edilmeye çalışıldığı epistemik bir stratejidir. Söz konusu strateji bilim pratiğinde açıklama verme ve öndeyi türetiminde başvurulan modellerde sıklıkla kullanılır. Bilimsel modellerin ne derece sağlam ve hassas olduğunun belirlenmesi ile ilgili bir yöntem olduğu için sağlamlık analizi hem bilim insanları hem de bilim felsefecileri açısından epistemik bir öneme sahiptir. Bu makalede öncelikle, sağlamlık analizleri tarihsel çerçevede ele alınmaktadır. Ardından literatürde yer alan farklı sağlamlık analizi sınıflandırmaları ve sağlamlık analizlerinin işlevleri tartışılıp, modeller sağlamlık analizleri ve model temelli açıklamalar arasındaki ilişki ile ilgili bir ayrım yapılmaktadır. Bu ayrım modeller hakkında akıl yürütme ile modeller ile akıl yürütme arasındaki farklılıklar ile ilgilidir. Bu ayrıma göre bilimsel açıklamalarda kullanılan modellerin doğruluğunun koşullarının belirlenmesi sağlamlık analizleri olarak değerlendirilirken, modellerin uygulanabilirliği modeller ile akıl yürütme ile ilgilidir..

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Parker, Wendy S. “When Climate Models Agree: The significance of Robust Model Predictions.” Philosophy of Science, 78(4) (2011): 579-600.
  2. Pirtle, Zachary -Ryan Meyer Ryan -Hamilton Andrew. “What Does it Mean When Climate Models Agree? A Case for Assessing Independence Among General Circulation Models.” Environmental Science and Policy, 13, (2010): 351–361.
  3. Edward Emory Leamer."Let's Take the Con Out of Econometrics." American Economic Review, 73, 1, (1983): 31-43.
  4. Karaca, Koray. “Two Senses of Experimental Robustness: Result Robustness and Procedure Robustness.” The British Journal for the Philosophy of Science, (2020), 1-29.
  5. Lisciandra, Chiara. “Robustness Analysis and Tractability in Modeling.” European Journal for Philosophy of Science, Vol.7, Issue 1, (2017): 79–95.
  6. McMullin, Ernan. “Galilean Idealization.” Studies in History and Philosophy of Science, 16, (1985): 247–273.
  7. Carwright, Nancy. “Replicability, Reproducibility and Robustness: Comments on Harry Collins.” History of Political Economy 23, (1991): 143–155.
  8. Achinstein, Peter. The Book of Evidence. Oxford: Oxford University Press, 2001.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

7 Aralık 2021

Kabul Tarihi

26 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 55

Kaynak Göster

APA
Çevik, A. D. (2021). Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine. Felsefe Arkivi, 55, 49-65. https://doi.org/10.26650/arcp.1033984
AMA
1.Çevik AD. Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine. Felsefe Arkivi. 2021;(55):49-65. doi:10.26650/arcp.1033984
Chicago
Çevik, Ahmet Dinçer. 2021. “Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine”. Felsefe Arkivi, sy 55: 49-65. https://doi.org/10.26650/arcp.1033984.
EndNote
Çevik AD (01 Aralık 2021) Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine. Felsefe Arkivi 55 49–65.
IEEE
[1]A. D. Çevik, “Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine”, Felsefe Arkivi, sy 55, ss. 49–65, Ara. 2021, doi: 10.26650/arcp.1033984.
ISNAD
Çevik, Ahmet Dinçer. “Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine”. Felsefe Arkivi. 55 (01 Aralık 2021): 49-65. https://doi.org/10.26650/arcp.1033984.
JAMA
1.Çevik AD. Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine. Felsefe Arkivi. 2021;:49–65.
MLA
Çevik, Ahmet Dinçer. “Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine”. Felsefe Arkivi, sy 55, Aralık 2021, ss. 49-65, doi:10.26650/arcp.1033984.
Vancouver
1.Ahmet Dinçer Çevik. Bilimsel Modellerin Sağlamlığı Üzerine. Felsefe Arkivi. 01 Aralık 2021;(55):49-65. doi:10.26650/arcp.1033984