Araştırma Makalesi

Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı

Sayı: 56 5 Temmuz 2022
PDF İndir
EN TR

Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı

Öz

Bu çalışmanın amacı, Platon’un ruh (psykhē) anlayışına konuyla ilgili metinleri çerçevesinde bir çözümleme sunmaktır. Bu doğrultuda, öncelikle Platon’un ruh anlayışını evren tasavvurunun içine örgülediği vurgulanacak, bu nedenle doğrudan doğruya bu meselenin işlendiği Timaios diyaloğu ele alınıp orada tartışılan “cismani evrenin yaratılışı,” “evrenin ruhunun (psykhē pantos) teşkili” ve “evrenin ruhunun mayasından diğer ruhların yaratılışı” gibi konular irdelenecek, ayrıca bu süreçte zanaatkâr bir tanrı olarak Dēmiourgos ve diğer tanrıların üstlendiği rol üzerinde durulacaktır. Ardından Dēmiourgos’un evrenin ruhundan arta kalanlarla yarattığı ölümsüz ruha karşılık, diğer tanrıların eliyle şekillenen ölümlü ruhun mahiyeti incelenecektir. Bu bağlamda ölümsüz ruh ile ölümlü ruh veya beden arasındaki ilişki tartışmaya açılarak ruhun “akıl” (to logistikon), “heyecan” (to thymoeides) ve “iştah” (to epithymētikon) şeklinde adlandırılan bölümleri veya işlevleri açıklanacaktır. Ruhun bedenlenip cismani evrene inişi ve bu bedenlenme sürecinde söz konusu temel işlevlerinin bedenin hangi bölgelerinde konumlandırıldığı, yine Timaios diyaloğu ışığında gösterilmeye çalışılacaktır. Daha sonra ruhun üç bölümlü veya üç işlevli yapısı, Phaidros diyaloğunda işlenen “kanatlı at” mitosuyla örneklendirilecek, bu sayede ruhun bedenlenme sürecine ve bedenlenmeden önceki semavi yaşayışına, başka deyişle göğün üstünde bir mekânda (hyperouranion topon) yer alan idea’lar âlemini temaşa etme (theōria) anına ışık tutulacaktır. Böylelikle hem Timaios hem de Phaidros diyaloglarında yer alan anlatımlar birbiriyle ilişkilendirilerek Platon’un ruh anlayışı açıklığa kavuşturulacak; sonuç olarak Platon’a göre ruhun hakiki âlem ile bu dünya arasındaki bağlantıyı tesis edebilme imkânına sahip bir varlık olduğu, bu nedenle onun varlık ve bilgi anlayışının düğüm noktasını oluşturduğu ortaya konmaya çalışılacaktır. 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bett, Richard. “Immortality and the Nature of the Soul in the Phaedrus.” Editör Ellen Wagner, 335-365. Oxford: Lexington Books, 2001. google scholar
  2. Burnet, Ioannes. Platonis Opera. Tomus 2, Tetralogia III: Parmenides, Philebus, Symposium, Phaedrus. Oxonii: E Typographeo Clarendoniano, 1907. google scholar
  3. Burnet, Ioannes. Platonis Opera. Tomus 4, Tetralogia VIII: Clitopho, Respublica, Timaeus, Critias. Oxonii: E Typographeo Clarendoniano, 1907. google scholar
  4. Cornford, Francis MacDonald. Plato’s Cosmology: The Timaeus of Plato. Indianapolis/ Cambridge: Hackett Publishing Company, 1997. google scholar
  5. Dürüşken, Çiğdem, Antikçağ Felsefesi: Homeros’tan Augustinus’a Bir Düşünce Serüveni. İstanbul: Alfa Yayınları, 2014. google scholar
  6. Dürüşken, Çiğdem. “Antikçağda ‘Psykhe’ Kavramına Genel Bir Bakış I.” Felsefe Arkivi 29 (1994): 75-85. google scholar
  7. Lorenz, Hendrik. “Plato on the Soul.” The Oxford Handbook of Plato. Editör G. Fine, 507-529. Oxford: Oxford University Press, 2019. google scholar
  8. Peters, Francis. Greek Philosophical Terms. A Historical Lexicon. New York: New York University Press, 1967. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

5 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

9 Haziran 2022

Kabul Tarihi

20 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 56

Kaynak Göster

APA
Çoraklı, E. (2022). Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı. Felsefe Arkivi, 56, 13-28. https://doi.org/10.26650/arcp.1128359
AMA
1.Çoraklı E. Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı. Felsefe Arkivi. 2022;(56):13-28. doi:10.26650/arcp.1128359
Chicago
Çoraklı, Eyüp. 2022. “Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı”. Felsefe Arkivi, sy 56: 13-28. https://doi.org/10.26650/arcp.1128359.
EndNote
Çoraklı E (01 Temmuz 2022) Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı. Felsefe Arkivi 56 13–28.
IEEE
[1]E. Çoraklı, “Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı”, Felsefe Arkivi, sy 56, ss. 13–28, Tem. 2022, doi: 10.26650/arcp.1128359.
ISNAD
Çoraklı, Eyüp. “Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı”. Felsefe Arkivi. 56 (01 Temmuz 2022): 13-28. https://doi.org/10.26650/arcp.1128359.
JAMA
1.Çoraklı E. Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı. Felsefe Arkivi. 2022;:13–28.
MLA
Çoraklı, Eyüp. “Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı”. Felsefe Arkivi, sy 56, Temmuz 2022, ss. 13-28, doi:10.26650/arcp.1128359.
Vancouver
1.Eyüp Çoraklı. Platon’un Ruh (Psykhē) Anlayışı. Felsefe Arkivi. 01 Temmuz 2022;(56):13-28. doi:10.26650/arcp.1128359