Araştırma Makalesi

Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir

Sayı: 58 26 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir

Öz

Kategoriler’de, iki tür ontolojik yüklemleme ilişkisi ve karşılık gelen iki temel varlık ayrımı karşımıza çıkar. Aristoteles, bir taşıyıcı içinde olma ifadesiyle tözleri ilineklerden, bir taşıyıcı için söylenir olma ifadesiyle de tümelleri, özleri bakımından aynı olan tikellerinden ayırır. Anılan ayrımlar bize Aristoteles’in varlık görüşündeki iki temel prensibi verirler: Var olan çok anlamlıdır ve her zaman belirli bir şeydir. Bu bakımdan Kategoriler, şeylerin hem özlerini hem de ilineklerini açıklama ve böylece ilgili yüklemleme problemlerini çözme iddiasına sahiptir. Bu doğrultuda, metnin kendisinde doğrudan bir atıf bulunmasa da literatürde Kategoriler’in Platoncu formlara yönelik iki temel eleştiri getirdiği sonucuna varılır: (1) Formlar teorisi var olanları tek anlamlı varsayarak şeylerin ilineksel özelliklerini açıklamakta başarısız olur; (2) formlar teorisi ilişkisel bir yüklemleme modeli kabul ettiğinden şeylerin özlerini açıklamakta başarısız olur. Bu yazı, Kategoriler ve Platoncu formlar arasındaki bu eleştirel ilişkinin Metafizik’in A kitabında yer alan bir pasajda (990b22-991a3) açıkça görülebileceği iddiasını taşır. Bilhassa Afrodisyaslı Aleksandros’un şerhi ışığında ele alındığında, pasajda formlar teorisine yöneltilen karşıt argümanların kategoriler kuramını varsaydığı ve argümanlar ile tam da literatürde konu edilen iki eleştirinin yapıldığı görülür. Bunun devamı olarak pasajdan, Kategoriler’in kaçındığı fakat formlar teorisinin yüzleşmek zorunda olduğu bazı ontolojik zorlukları çıkarsamak da mümkündür. Bu yazı ile, anılan pasaj bir kanıt olarak sunulmakta ve böylece Kategoriler’de formlar teorisinin örtük bir eleştirisi bulunduğu yönündeki literatür okumalarına katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Bunun için önce Aristoteles’in bu metinde ortaya koyduğu yüklemleme kuramı açıklanmakta ve ardından anılan pasaj analiz edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ackrill, L. John. Aristotle: Categories and De Interpretatione. Oxford: Clarendon Press, 1963. google scholar
  2. Ackrill, L. John. Aristotle the Philosopher. Oxford: Oxford University Press, 1981. google scholar
  3. Alexander of Aphrodisias. On Aristotle’s Metaphysics 1. Translated With Notes by W.E. Dooley. S. J. Ithaca, New York: Cornell University Press, 1989. google scholar
  4. Allen, E. Reginald. “Individual Properties in Aristotle’s Categories”. Phronesis 14-1 (1969): 31-39. google scholar
  5. Anagnostopoulos, Georgios. “Aristotle’s Works and the Development of His Thought”. A Companion to Aristotle. Edited by G. Anagnostopoulos, 14-27. Oxford: Wiley-Blackwell, 2009. google scholar
  6. Annas, Julia. “Aristotle on Substance, Accident and Plato’s Forms”. Phronesis, 22-2 (1977): 146-160. google scholar
  7. Aristotle. Categories and De Interpretatione. Translated With Notes and Glossary by John L. Ackrill. Oxford: Clarendon Press, 1963. google scholar
  8. Aristoteles. Kategoriler. Çeviren Gurur Sev. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2019. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

9 Aralık 2022

Kabul Tarihi

17 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 58

Kaynak Göster

APA
Duran, Z. (2023). Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir. Felsefe Arkivi, 58, 111-133. https://izlik.org/JA27TH93ZL
AMA
1.Duran Z. Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir. Felsefe Arkivi. 2023;(58):111-133. https://izlik.org/JA27TH93ZL
Chicago
Duran, Zeynep. 2023. “Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir”. Felsefe Arkivi, sy 58: 111-33. https://izlik.org/JA27TH93ZL.
EndNote
Duran Z (01 Haziran 2023) Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir. Felsefe Arkivi 58 111–133.
IEEE
[1]Z. Duran, “Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir”, Felsefe Arkivi, sy 58, ss. 111–133, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27TH93ZL
ISNAD
Duran, Zeynep. “Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir”. Felsefe Arkivi. 58 (01 Haziran 2023): 111-133. https://izlik.org/JA27TH93ZL.
JAMA
1.Duran Z. Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir. Felsefe Arkivi. 2023;:111–133.
MLA
Duran, Zeynep. “Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir”. Felsefe Arkivi, sy 58, Haziran 2023, ss. 111-33, https://izlik.org/JA27TH93ZL.
Vancouver
1.Zeynep Duran. Aristoteles’in Kategoriler’i Formlar Teorisini Nasıl Eleştirir. Felsefe Arkivi [Internet]. 01 Haziran 2023;(58):111-33. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27TH93ZL