Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ'da Zaman

Ahmet Alperen Can

Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ'da Zaman

Öz

Makâlenin ana iddiasına göre, İbn Sînâ’nın zaman anlayışı, Aristotelesçi zaman kavrayışının yeniden yapılandırılmış versiyonudur. İbn Sînâ zamanı, nicelikler arasındaki sürekli–süreksiz ilişkisine karşı, öncelikle hem büyüklük hem de ölçü olarak tartışılabilen miktâr kavramıyla kurar. Miktar sürekli olduğundan, zaman bizzat süreklidir; sayı ise arazi biçimde zamana eklenir. Ayrıca, miktar olması bakımından zaman, sayan nefsi zorunlu kılmaz. Bu makâle, İbn Sînâ’nın zaman kavramında gerçekleştirdiği yeniden yapılandırmasını; sayı, miktar, süreklilik ve göksel küreler üzerinden incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aristoteles, Fizik, çev. Saffet Babür, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2019. google scholar
Aristoteles, Gökyüzü Üzerine, cev. Saffet Babur, Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2013. google scholar
Aristoteles, Kategoriler, cev. Y. Gurur Sev, İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2019. google scholar
Aristoteles, Metafizik, çev. Y. Gurur Sev, İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2019. google scholar
Aristoteles, Physics, çev. Roben Waterfield, New York: Oxford University Press, 2008. google scholar
Aristoteles, Ruh Üzerine, çev. Zeki Özcan, Ankara: Sentez Yayıncılık, 2014. google scholar
Aristoteles, et-Tabî’a, cev. İshak b. Huneyn, haz. Abdurrahman Bedevi, Mısır: y.y., 1974. google scholar
Dağ, M., “İslâm Felsefesinde Aristocu Zaman Görüşü”, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 1973, c. XIX, s. 105. google scholar

Fârâbî, Kitâbu’l-Hurûf, çev. Omer Turker, İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Yayınları, 2015. google scholar
Güven, Ö., “Aristoteles’in Sayı Anlayışı” Kutadgubilig 34, 2017, 383-395. google scholar
Irâkî, Â., el-FelsefetÜt-tabîiyye ‘inde İbn Sînâ, Kahire: y.y., 1969. google scholar
İbn Bâcce, Şerhu’s-simâ: Aristoteles’in Fizik Şerhi, çev. C. Şenel, A. Taibi, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2022. google scholar
İbn Meymûn, Delâletu’l-Hâirîn, çev. Osman Bayder, Özcan Akdağ, İstanbul: Albaraka Yayınları, 2021. google scholar
İbn Rüşd, el-Cevâmi‘ fi’l-felsefe: Kitâbu’s-Simâü’t-tabî‘î, ed. Josep Puig; thk. A. Zimmermann, S. G. Nogales, Madrid: Instituto Hispana- Arabe de Cultura, 1983. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Fizik, çev. Muhittin Macit, Ferruh Özpilavcı, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2014. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Fizik II, çev. Muhittin Macit, Ferruh Özpilavcı, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2005. google scholar
İbn Sînâ, ‘Uyûnü’l-hikme, haz. Abdurrahman Bedevî, Beyrut: Dâru’l-kalem, 1980. google scholar
İbn Sînâ, İşaretler ve Tembihler, cev. Muhittin Macit, Ali Durusoy, Ekrem Demirli, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Kategoriler, cev. Muhittin Macit, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2010. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Metafizik, cev. Ekrem Demirli, Omer Turker, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Metafizik II, cev. Ekrem Demirli, Omer Turker, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. google scholar
İbn Sînâ, en-Necât: Felsefenin Temel Konuları, cev. Kubra Senel, İstanbul: Dergah Yayınları, 2018. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Oluş ve Bozuluş, cev. Muammer İskenderoglu, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2008. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: es-Simâü’t-tabî‘î, nşr. Saîd Zâyid, İbrâhim Medkûr, Kahire: el-İdâretü’l-‘Âmme li’s-Sekâfe, 1983. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’t-Talîkât, nşr. H. M. el-Âbîdî, Kum: Mektebetu’l-rlami’l-Islamf, 1981. google scholar
İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: İkinci Analitikler, çev. Ömer Türker, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2014. google scholar
Kindî, “Beş Terim Üzerine”, Felsefî Risâleler, cev. Mahmut Kaya, İstanbul: Klasik Yayınları, 2014. google scholar
Lammer, A., The Elements ofAvicenna’s Physics, Berlin: DeGruyter, 2018. google scholar
Lear, J. Aristoteles: Anlama Arzusu, çev. Ayşegül Yurdaçalış, İlknur Urkun Kelso, İstanbul: Alfa Yayınları, 2020. google scholar
Macit, M., İbn Sînâ’da Doğa Felsefesi ve Meşşâî Gelenekteki Yeri, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. google scholar
McGinnis, J. “Ibn Sina? on the Now: Text and Commentary” American Catholic Philosophical Quarterly, S. 73/1, 1999, s. 73-106. google scholar
McGinnis, J., “The Topology of Time: An Analysis of Medieval Islamic Accounts of Discrete and Continuous Time” The Modern Schoolman, 2003, 81(1), s. 5-25. google scholar
McGinnis, J., Time and Time Again: A Study of Aristotle and Ibn Sina’ Temporal Theories, Doktora Tezi, Philadelphia University, 1999. google scholar
Muhammed, A., Tasavvuru İbn Sînâ lî’z-zaman ve usûlihi’l-Yunâniyye, İskenderiye: Dâr’ül-Vefâ li’dünyâ el-tibâ ve’l-neşr, 2003. google scholar
Philoponus, J., On Aristotle Physics 4.10-14, çev. Sarah Broadie, Great Britain: Bloomsbury, 2011. google scholar
Râzî, F., el-Mebâhisü’l-Meşrikıyye fî ilmi’l-ilâhiyyât ve’t-tabî’iyyât, c. I, nşr. Muhammed Bağdâdî, Beyrut: Dârü’l-kitâbi’l-Arabî, 1990. google scholar
Ross, D., Aristoteles, cev. Ahmet Arslan, Istanbul: Kabalcı Yayıncılık, 2011. google scholar
Shayegan, Y., Avicenna on Time, Doktora Tezi, Harvard Üniversitesi, 1986. google scholar
Simplicius, On Aristotle Physics 4.1-5 and 10-14, cev. J. O. Urmson, Great Britain: Bloomsbury, 1992. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Alperen Can ^*
0000-0002-4739-4217
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

17 Nisan 2023

Kabul Tarihi

9 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 58

IZ

https://izlik.org/JA95GJ73FM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Can, A. A. (2023). Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman. Felsefe Arkivi, 58, 135-158. https://izlik.org/JA95GJ73FM

AMA

1.Can AA. Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman. Felsefe Arkivi. 2023;(58):135-158. https://izlik.org/JA95GJ73FM

Chicago

Can, Ahmet Alperen. 2023. “Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman”. Felsefe Arkivi, sy 58: 135-58. https://izlik.org/JA95GJ73FM.

EndNote

Can AA (01 Haziran 2023) Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman. Felsefe Arkivi 58 135–158.

IEEE

[1]A. A. Can, “Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman”, Felsefe Arkivi, sy 58, ss. 135–158, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95GJ73FM

ISNAD

Can, Ahmet Alperen. “Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman”. Felsefe Arkivi. 58 (01 Haziran 2023): 135-158. https://izlik.org/JA95GJ73FM.

JAMA

1.Can AA. Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman. Felsefe Arkivi. 2023;:135–158.

MLA

Can, Ahmet Alperen. “Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman”. Felsefe Arkivi, sy 58, Haziran 2023, ss. 135-58, https://izlik.org/JA95GJ73FM.

Vancouver

1.Ahmet Alperen Can. Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ’da Zaman. Felsefe Arkivi [Internet]. 01 Haziran 2023;(58):135-58. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95GJ73FM