Interpreting the Phenomenon of Worldview with the Connectional Completeness Approach

Öz

Individuals make sense of the world by experiencing it from the point where they position themself in the society of which they are a part and the culture surrounding them, and their worldview emerges by interpreting the world in the form of a picture in their mind. Such a general definition of worldview was first mentioned in physics, then in philosophy and linguistics, and enlightens the paradigmatic and ontological aspects of the term. Connectional completeness is used to describe network structures formed by the information connections among the parts of a whole. Here, the importance of the term “connectome” emerges, which is the network in which the individual’s experiences are stored and formed through neural connections; it expresses the connectivity of the brain. As one of the important terms neuroscience studies have brought to the scientific world in the 21st century, connectional completeness allows the phenomenon of worldview to be clarified in all its aspects, especially in terms of its applicability to all areas of life. Both commonality and interdisciplinarity occur within the worldview, and this should be evaluated completely along the planes of thought, people, world, reality, culture, and language using the connectivity approach, which is connective due to its specific structure. In summary, the connectional completeness in the worldview phenomenon is thought to occur along the projection of language and culture, which are fundamental parts of the worldview network. In this context, the phenomenon of worldview is defined by the connectional completeness approach.

Anahtar Kelimeler

• Worldview
• connectional completeness
• connectome
• language
• culture

Dünya Görüşü Fenomeninin Bağlantısallık Yaklaşımıyla Yorumlanması

Öz

Birey, parçası olduğu toplum ve çevresini kuşatan kültürün içinde kendisini konumlandırdığı noktadan dünyayı deneyimleyerek anlamlandırmakta, zihninde dünyayı bir tablo biçiminde yorumlamasının sonucunda dünya görüşü ortaya çıkmaktadır. İlk olarak fizikte sözü edilen, daha sonra felsefe ve dilbilim disiplinlerinde araştırmalara konu edilen dünya görüşünün böyle genel bir tanımı, terimin paradigmatik ve ontolojik yönüne ışık tutmaktadır. Bağlantısal bütünsellik, her bir birimin bir üst birimin parçası olduğu ve aralarındaki enformasyon bağlantısı sayesinde bir bütün oluşturduğu ağ yapılarını tanımlamak için kullanılmaktadır. Burada bağlantısal bütünselliğin yanı sıra, bireyin deneyimlerinin depolandığı, nöronlar arası bağlantılar sayesinde meydana gelen ve beynin bağlantısallığını ifade eden ağ anlamına gelen konnektom teriminin önemi ortaya çıkmaktadır. 21. yüzyılda nörobilim çalışmalarının bilim dünyasına kazandırdığı önemli terimlerden biri olan bağlantısal bütünsellik terimi, yaşamın her alanına uygulanabilirliği açısından, dünya görüşü fenomenini de tüm yönleriyle açıklığa kavuşturmayı mümkün kılmaktadır. Düşünce, insan, dünya, gerçeklik, kültür ve dil düzleminde bütünsel açıdan ele alınması gereken dünya görüşü ile özgül yapısı gereği bütünsellik taşıyan bağlantısallık yaklaşımı arasında hem ortaklık hem de disiplinler arasılık söz konusudur. Özetle söylenecek olursa, dünya görüşü fenomeninde bağlantısal bütünselliğin dil ve kültür izdüşümü sonucunda meydana geldiği düşünülmektedir. Dil ve kültür, dünya görüşü ağının temel parçalarıdır. Bu bağlamda dünya görüşü fenomeni bağlantısal bütünsellik yaklaşımı vasıtasıyla açıklığa kavuşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Dünya görüşü
• bağlantısal bütünsellik
• konnektom
• dil
• kültür

Kaynakça

1. Ascoli, Giorgia A. Trees of the Brain, Roots of the Mind. Londra: The MIT Press, 2015. google scholar
2. Aerts, Diederik, Apostel, Leo, De Moor, Bart L. R., Hellemans, Staf, Maex, Edel, Van Belle, Hubert, Van Der Veken, Joeri. World Views: from Fragmentation to İntegration. Brüksel: VUB Press, 2007. google scholar
3. Akarsu, Bedia. Dil-Kültür Bağlantısı. İstanbul: İnkılap, 1998. google scholar
4. Alimjanova, Gauhar M. Karşılaştırmalı Kültürdilbilim (Dil-Kültür-İnsan). Çeviren Seyhan Uçar ve Şekip Aktay. Ankara: Gazi Kitabevi, 2016. google scholar
5. Altuğ, Taylan. Dile Gelen Felsefe. İstanbul: YKY, 2001. google scholar
6. Andryuchshenko, Olga. "Kontseptualnıy podhod k rassmotreniyu yazıkovoy kartinı mira." Linguistic Worldview: Cognitive, Linguistic and Axiological Analysis içinde, ed. Olga Andryuchshenko, 133. North Carolina: Lulu Press, 2015. google scholar
7. Aristoteles. Retorik. Çeviren Mehmet H. Doğan. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1995. google scholar
8. Bartminski, Jerzy. "Der Begriff des sprachlichen Weltbildes und die Methoden seiner Operationalisierung." Tekst i Dyskurs 5, no. 5 (2012): 261-289. google scholar

9. Bosova, L. M. "Kontseptualnaya kartina mira kak osnova ponimaniya smısla reçevogo proizvedeniya", erişim 26 Şubat 2020, http://elib.altstu.ru/journals/Files/pa1999_1/pages/30/pap_30.html. google scholar
10. Cassirer, Ernst. Kültür Bilimlerinin Mantığı Üzerine. Çeviren Milay Köktürk. Ankara: Hece, 2017. google scholar
11. —. Sembolik formlar Felsefesi I: Dil. Çeviren Milay Köktürk. Ankara: Hece, 2005. google scholar
12. Churchland, Patricia Smith. Nörofelsefe. Çeviren Özge Yılmaz. İstanbul: Alfa Yayınları, 2020. google scholar
13. Connerton, Paul. Toplumlar Nasıl Anımsar?. Çeviren Alaeddin Şenel. İstanbul: Ayrıntı, 2019. google scholar
14. Coşkun, Seyit. "Dil-Düşünce ve Dünya İlişkisi Bakımından Öznellik, Bireysellik ve Kimlik." Kaygı Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 23 (2014): 87-102. google scholar
15. Çolak, Gülcan. Toplumdilbilimi: Toplumsal Cinsiyet ve Dil. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2019. google scholar
16. Demir, Nurettin, ve Aslan, Sema. "Anlambilim." Türk Dili Yazılı ve Sözlü Anlatım içinde, ed. Nurettin Demir ve Emine Yılmaz, 137-148. Ankara: Nobel, 2017. google scholar
17. Dispenza, Joe. Kendiniz Olma Alışkanlığınızı Kırmak. Çeviren Birol Gündoğdu. İstanbul: Butik Yayıncılık, 2014. google scholar
18. Duman, Mehmet Akif. "Dil Felsefesi Kapsamında, Dilin Kökeni ve Adlandırma Meselesinin Tematik Sınıflandırması Üstüne Bir Deneme." Uluslararası Türk Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu Bildiri Tam Metin Kitabı 1. Cilt. Elazığ: Asos, 2022. 47-53. google scholar
19. Esenyel, Adnan. "Felsefenin Özünden Felsefenin Felsefesine: Dilthey’da Bir Dünya Görüşü Öğretisi Olarak Felsefe." Kaygı 19 (2020): 570-589. google scholar
20. Fatkullina, Flüza, ve Suleymanova, A. K. "Yazıkovaya kartina mira kak sposob kontseptualizatsii deystvitelnosti." Filologiya i iskusstvovedenie 16, no.3 (2011): 1002-1004. google scholar
21. Grinko, Y. N. "Kültürdilbilim: Özü ve Yöntemi." Kültürdilbilim Temel Kavramlar ve Sorunlar içinde, ed. Olena Kozan, 11-15. Ankara: Gazi Kitabevi, 2014. google scholar
22. Gündoğan, Ali Osman. "Dil -Düşünce ve Varlık İlişkisi." www.aliosmangundogan.com. Ocak 2018. http://aliosmangundogan.com/PDF/Makale/Ali-Osman-Gundogan-Dil-Dusunce-ve-Varlik-Iliskisi.pdf?i=1 (erişildi: Ocak 1, 2024). google scholar
23. Gvozdeva, Anna. "Yazıkovaya kartina mira: lingvokulturologiçeskie i gendernıe osobennosti." Doktora tezi, TGTU, 2004. google scholar
24. Hawking, Stepen. Ceviz Kabuğundaki Evren, çev. Kemal Çömlekçi İstanbul: Alfa, 2002. google scholar
25. Haydegger, Martin. "Vremya kartini mira", erişim 26 Şubat 2020, http://www.bibikhin.ru/vremya_kartiny_mira. google scholar
26. Heidegger, Martin. On The Way to Language. New York: Harper&Row, 1971. google scholar
27. İrğat, Muhammet. "Kuantum Metafiziğine Giriş: Kuantum Evreninin Ontik Yapısı." Adıyaman Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi İslami İlimler Araştırmaları Dergisi 1 (2017): 69-79. google scholar
28. Kant, Immanuel. Kritik der Urteilskraft. Leipzig: Verlag Von Felix Meiner, 1922. google scholar
29. Karasu, Aykut, Aygen, Gülşat, Sabancı, Pulat A., Sağlam, Gökhan, Civelek, Erdinç, ve Eskandar, Emad N. "Nörobilim Öyküleri: Aristo (M.Ö. 384-322)." Sinir Sistemi Cerrahisi Dergisi 4 (2008): 264-267. google scholar
30. Kılıç, Türker. Yeni Bilim: Bağlantısallık Yeni Kültür: Yaşamdaşlık. İstanbul: Ayrıntı, 2020. google scholar
31. Kıran, Zeynel, ve Eziler Kıran, Ayşe. Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin, 2018. google scholar
32. Kornilov, Oleg A. Yazıkovıe kartinı mira kak proizvodnıe natsionalnıh mentalitetov. Moskova: ÇeRo, 2003. google scholar
33. ozan, Olena. "Rus ve Türk Gazetelerindeki Haber Başlıklarının Kültürdilbilimsel Çözümlemesi". Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, 2012. google scholar
34. Mackiewicz, Jolanta. "Kategoryzacja A Jçzykowy Obraz swiata." Jçzykowy obraz swiata içinde, ed. Jerzy Bartminski, 47-55. Lublin: Maria Curie-Sklodowska Üniversitesi Yayımcılık,1999. google scholar
35. Maslova, Valentina A. Kognitivnaya lingvistika. Minsk: TetraSistems, 2004. google scholar
36. Mucchielli, Alex. Zihniyetler. Çeviren Ahmet Kotil. İstanbul: İletişim Yayınları, 1991. google scholar
37. Naugle, David K. "A History and Theory of The Concept of ‘Weltanschauung’ (Worldview)". Doktora tezi, Austin Teksas Üniversitesi, 1998. google scholar
38. Öner, Necati. Dil Üzerine. İstanbul: Divan Kitap, 2013 google scholar
39. Özkan, Fatih. "Dildeki Dünya Görüşü." Sosyal Bilimler Dergisi 2 (2012): 107-123. google scholar
40. Pajdzinska, Anna. "The Linguistic Worldview and Literature." The Linguistic Worldview Ethnolinguistics Cognition and Culture içinde, ed. Adam Glaz, David S. Danaher ve Przemyslaw Lozowski, 41-60. Londra: Versita, 2013. google scholar
41. apir, Edward. Culture, Language, and Personality (Selected Essays). Los Angeles: University of California Press, 1949. google scholar
42. —. "Conceptual Categories in Primitive Languages." Science 74 (1927): 578. google scholar
43. —. "The Status of Linguistics as a Science." Language 5 (1929): 207-14, https://doi.org/10.1525/9780520311893-004. google scholar
44. Serebrennikov, Boris, Vladimir, Kubryakova, Elena S., Postovalova, Valentina, Teliya, Veronika, ve Ufimtseva, Anna, Rol çeloveçeskogo faktora v yazıke. Moskova: Nauk, 1988. google scholar
45. Seung, Sebastian. Connectome: How the Brain’s Wiring Makes Us who We are. New York: Houghton Mifflin Harcourt, 2012. google scholar
46. Sigbayeva, Firuza. "Lingvokulturnıy kontsept "mehebbet" (lübov) v tatarskoy yazıkovoy kartine mira". Doktora tezi, Kazan Devlet Üniversitesi, 2009. google scholar
47. Sporns, Olaf. Discovering the Human Connectome. Londra: The MIT Press, 2012. google scholar
48. Tarlacı, Sultan. Kuantum Beyin: Bilinç Beyin Sorununa Yeni Bilimsel Yaklaşım. İzmir: Kişisel Yayınlar, 2009. google scholar
49. Taslaman, Caner. Kuantum Teorisi Felsefe ve Tanrı. İstanbul: İstanbul Yayınevi, 2008. google scholar
50. —. Tanrı Parçacığı: Felsefi ve Teolojik Değerlendirmeler. İstanbul: İstanbul Yayınevi, 2015. google scholar
51. Tully, Brent, He 'le’ne Courtois, Yehuda Hoffman, ve Daniel Pomare’de. "The Laniakea Supercluster of Galaxies." Nature 71 (2014). google scholar
52. Uygur, N. Dünya Görüşü. İstanbul: Elif Yayınları, 1963 google scholar
53. Uygur, Nermi. Kültür Kuramı. İstanbul: YKY, 2015. google scholar
54. Uygur, Nermi. Dilin Gücü. İstanbul: YKY, 2019. google scholar
55. Vorotnikov, Yuri. "Yazıkovaya kartina mira: traktovka ponyatiya." Gumanitarnoe Znanie: Tendentsii Razvitiya v XXI. veke. V Çest 70.letiya İgorya Mihayloviça İlyinskogo içinde, ed. Valeriy Lokov, 316-20. Moskova: İzd-vo-Nats. in-ta biznesa, 2006 . google scholar
56. Whorf, Benjamin Lee. Language, Thouhgt, and Reality. New York: The Technology Press of Massachusetts Institute of Technology, 1959. google scholar
57. Wilson, Robert Anton. Quantum Psychology- How Brain Software Programs You and Your World. Arizona: New Falcon Publications, 1990. google scholar
58. Yüksel, Atila. «Klasik İnsan/Kuantum İnsan- 2: Materyalizm-İdealizm, Atomizm-Holizm, Nedensellik-Eşzamanlılık, Rasyonellik-İrrasyonellik, Beden-Zihin, Bağımsızlık-Bağlantısallık.» Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi 19 (2022): 578-606. google scholar