Araştırma Makalesi

Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor

Sayı: 63 7 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor

Öz

Felsefede ilerleme konusu oldukça tartışmalıdır. Felsefede ilerleme tartışması genellikle bilimdeki ilerleme referans alınarak yapılır. Felsefenin ilerlediğini savunanlar gibi ilerlemediğini iddia edenler de bulunur. Bu iki uç kampta yer alanların yanı sıra, felsefede ilerlemenin bilimdeki gibi değerlendirilmemesi gerektiğini iddia edip ilerlemenin farklı anlamları olacağını savunan ılımlı bir grup da bulunur. Bu çalışmada felsefenin ilerlediğine dair bir savunma yapmıyorum; felsefenin yerinde saydığı ve ilerlemediğini de iddia etmiyorum. Bilimin ilerlediği kabulünden hareketle felsefe ve bilim arasındaki ilişkinin izlerini sürüyorum. Felsefe ve bilimin sanılanın aksine, oldukça yakın bir ilişki içerisinde olduklarını göstermeye çalışıyorum. Felsefenin, ilerleme üzerinden ele alınması gereken bir disiplin olduğunu kabul etmenin doğru bir kavrayış olmadığını iddia ediyorum. Felsefede ilerleme konusunda literatürdeki önemli çalışmaları inceleyerek felsefenin ne yaptığını; başka bir deyişle işlevinin ne olduğunu göstermeyi amaçlıyorum. İnsanın doğal bir özelliği olarak kabul edilen bilme ve anlama isteğinin karşılığı olan felsefenin (philo-sophia) ilerleyip gerilemeyeceği; aksine, bilgi arayışı serüveninde, insana bilgi birikimini artırma ve kendisiyle birlikte evreni anlama konusunda olumlu bir katkı yapacağını anlatmak istiyorum. Felsefenin; eleştirel bakış, sistematik düşünce, imgelem, güçlü sezgiler ve yaratıcılık gibi özellikleri içeren bir düşünsel aktivite olduğu söylenebilir. Dolayısıyla, bu özellikleri ile değerlendirildiğinde, felsefenin kendisinin ilerleyen bir disiplin olduğunu değil; fakat ilerlemeye katkı sağlayan itici güce sahip düşünsel bir aktivite olduğunu söylüyorum.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Aristoteles. Metafizik. Çeviren Ahmet Arslan, İstanbul: Sosyal Yayınlar, 1996. google scholar
  2. Blackmore, Susan. Bilinç Üzerine Konuşmalar. (2. baskı). Çeviren Seda Akbıyık. İstanbul: Küre Yayınları, 2021. google scholar
  3. Bardon, Adrian. A Brief History of the Philosophy of Time. Oxford: Oxford University Press, 2013. google scholar
  4. Brake, Elizabeth. “Making Philosophical Progress: The Big Questions, Applied Philosophy, and The Profession”. Social Philosophy and Policy, 34 (2), (2017): 23-45. google scholar
  5. Chalmers, David John. "Why isn't There More Progress in Philosophy?” PhilosophY, 90 (i), (2015): 3-31. google scholar
  6. Changeux, Jean-Pierre & Ricoeur, Paul. (2013). Neden Nasıl Düşünürüz? Etik, insan Doğası ve Beyin Üzerine Bir Tartışma. Çeviren İsmet Birkan. İstanbul: Metis Yayınları, 2013. google scholar
  7. Dellsen, Finnur, Lawler, Insa & Norton, James. “Thinking about Progress: From Science to Philosophy”. Noûs, 56(4), (2022): 814-840 google scholar
  8. Dietrich, Eric. “There is No Progress in Philosophy”, Essays in Philosophy, 12(2), (2011): 330-345. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

7 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

13 Mart 2025

Kabul Tarihi

30 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 63

Kaynak Göster

APA
Çifteci, V. (2026). Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor. Felsefe Arkivi, 63, 376-388. https://doi.org/10.26650/arcp.1657157
AMA
1.Çifteci V. Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor. Felsefe Arkivi. 2026;(63):376-388. doi:10.26650/arcp.1657157
Chicago
Çifteci, Volkan. 2026. “Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor”. Felsefe Arkivi, sy 63: 376-88. https://doi.org/10.26650/arcp.1657157.
EndNote
Çifteci V (01 Ocak 2026) Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor. Felsefe Arkivi 63 376–388.
IEEE
[1]V. Çifteci, “Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor”, Felsefe Arkivi, sy 63, ss. 376–388, Oca. 2026, doi: 10.26650/arcp.1657157.
ISNAD
Çifteci, Volkan. “Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor”. Felsefe Arkivi. 63 (01 Ocak 2026): 376-388. https://doi.org/10.26650/arcp.1657157.
JAMA
1.Çifteci V. Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor. Felsefe Arkivi. 2026;:376–388.
MLA
Çifteci, Volkan. “Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor”. Felsefe Arkivi, sy 63, Ocak 2026, ss. 376-88, doi:10.26650/arcp.1657157.
Vancouver
1.Volkan Çifteci. Felsefenin İlerlemediği İddiasına Bir Cevap: Felsefe İlerletiyor. Felsefe Arkivi. 01 Ocak 2026;(63):376-88. doi:10.26650/arcp.1657157