Overview and Evaluation of Civil and Administrative Jurisdiction Within The Integrity of Jurisdiction

Öz

While substantive law determines rights and obligations, judicial law aims to resolve the dispute arising in an event of non-fulfillment and violation of these rights and obligations and eliminate the violation. Over time, different branches of jurisdiction have emerged for various reasons. The differences in the organization of the judiciary and the judicial bodies and the judicial procedures have become more distinct and evident in our country and worldwide. Each jurisdiction has its specific development process, principles, characteristics, rules, and terminology. However, all jurisdictions share some common concepts, objectives, and principles. These make a judgement a judgement. For example, every jurisdiction must observe a fair trial. Moreover, the Constitution frames the judiciary holistically by distinguishing between the legislative, executive, and judiciary. Although the specific characteristics of each jurisdiction were considered, this study investigated the jurisdictions in general and civil and administrative jurisdictions in particular within this integrity. The purpose of this study was not to reject this distinction but to draw attention to a common understanding, language, and approach in these fields, which have many common principles, rules, and practices, despite their differences. It also prepares the ground for both fields (especially those that affect each other) to produce solutions by discussing similar problems together.

Anahtar Kelimeler

• Judiciary
• Jurisdiction
• Civil jurisdiction
• Administrative jurisdiction
• Unity of jurisdiction
• Unity ofjurisprudence

Yargılama Bütünlüğü İçinde Medenî ve İdarî Yargıya Bakış ve Değerlendirme

Öz

Maddî hukuk hak ve yükümlülükleri belirlerken yargılama hukuku, bu hakların ve yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve ihlâli durumunda ortaya çıkan uyuşmazlığı giderme, ihlâli bertaraf etmeyi amaçlar. Zaman içinde farklı sebepler ve farklı zamanlarda ayrı yargılama kolları oluşmuştur. Hem yargı organizasyonu ve yargı organlarındaki farklılıklar hem de yargılama usûllerindeki farklılıklar, Ülkemiz gibi birçok ülkede artık iyice ayrışmış ve belirginleşmiştir. Her bir yargılama alanının kendine özgü gelişim süreci, ilkeleri, özellikleri, kuralları ve terminolojisi de mevcuttur. Ancak tüm yargılama alanlarının vazgeçemeyeceği ortak kavram, amaç ve ilkeleri de bulunmaktadır. Bunlar yargılamayı yargılama yapar. Örneğin, her yargılama alanı adil yargılanmayı gözetmek zorundadır. Ayrıca Anayasa, yasama, yürütme, yargı ayrımında, yargıyı bir bütünsellik içinde çerçevelemektedir. Bu çalışmada, her bir alanın kendine özgü özellikleri dikkate alınmakla birlikte, genelde yargılama alanları, özelde de medenî ve idarî yargıya bu bütünlük içinde bakılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın amacı bu ayrımı reddetmek değildir. Çalışmanın amacı farklılıkları olsa da, birçok ortak ilkesi, kuralı ve uygulaması olan bu alanların, bu ortak noktalarında ortak bir anlayış, dil ve yaklaşım sergilenmesine dikkat çekmektir. Yine her iki alanın (özellikle birbirini de etkileyen) benzer sorunlarını birlikte tartışarak çözüm üretmesine zemin hazırlamaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yargı
• Yargılama
• Medenî yargı
• İdarî yargı
• Yargı birliği
• İçtihat birliği

Kaynakça

1. Akıllıoğlu T, ‘Adalet Kavramı ve İnsan Hakları’, in Adnan Güriz (Editör), Adalet Kavramı (Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, 1994). google scholar
2. Akıllıoğlu T, ‘İdari Yargıda İçtihat Aykırılıkları Sorunu Hakkında Kavram Açıklaması: Zıtlık ve Hukuka Aykırılık’, 151. Yıl Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 2019). google scholar
3. Akıllıoğlu T, Hangi Hukuka Giriş (Hukuk Üst Dili İncelemesine Giriş) (4. Baskı, Yetkin Yayınları 2020). google scholar
4. Akkan M, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku (15. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2017). google scholar
5. Akyılmaz B Sezginer M ve Kaya C, Türk İdare Hukuku (17. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023). google scholar
6. Akyılmaz B Sezginer M ve Kaya C, Türk İdari Yargılama Hukuku (8. Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2023). google scholar
7. Arslan R, Yılmaz, E, Taşpınar Ayvaz S ve Hanağası E, Medenî Usul Hukuku (8. Baskı, Yetkin Yayınları 2022). google scholar
8. Atalay E, ‘Yargısal Temel Haklar’ in Prof. Dr. Şükrü Postacıoğlu’na Armağan (DEÜHF Yayınları 1997). google scholar

9. Atalı M, Ermenek İ, ve Erdoğan E, Medenî Usûl Hukuku (6. Bası, Yetkin Yayınları 2023). google scholar
10. Atalı M, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku (15. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2017). google scholar
11. Budak AC, Avrupa’da Hukuk Yargılamasının Kısa Tarihi (Filiz Kitabevi 2023). google scholar
12. Centel N ve Zafer H, Ceza Muhakemesi Hukuku (21. Bası, Beta Basım Yayın 2022). google scholar
13. Çiftçi P, Medenî Yargılama Hukukunda İspat Hakkı ve Sınırlamaları (Adalet Yayınevi 2018). google scholar
14. Duran L, ‘İdari Yargı Adlileşti’, Türkiye Yönetiminde Karmaşa (Çağdaş Yayınları 1988). google scholar
15. Erçin S, Yargının Kökleri (Zoe Kitap 2022). google scholar
16. Erdönmez G, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku (15. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2017). google scholar
17. Gözler K ve Kaplan G, İdare Hukuku Dersleri (25. Baskı, Ekin Yayınları 2023). google scholar
18. Gözler K, Hukuka Giriş (20. Baskı, Ekin Yayınevi 2023). google scholar
19. Gözübüyük AŞ ve Tan T, İdare Hukuku C. II (10. Baskı, Turhan Kitabevi 2022). google scholar
20. Günday M, İdari Yargılama Hukuku (2. Baskı, Turhan Kitabevi 2022). google scholar
21. Hanağası E, Davada Menfaat (Yetkin Yayınları 2009). google scholar
22. Karakehya H, Ceza Muhakemesi Hukuku (4. Baskı, Nisan Kitabevi 2022). google scholar
23. Karakoç Y, Vergi Yargılaması Hukuku (5. Baskı, Yetkin Yayınları 2021) 185 vd. google scholar
24. Kunter N, Muhakeme Hukuku Dalı Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku (9. Bası, Beta Yayınları 1989). google scholar
25. Kuru B ve Aydın B, Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı (8. Baskı, Yetkin Yayınları 2023). google scholar
26. Meriç N, Medenî Yargılama Hukukunda Tasarruf İlkesi (Yetkin Yayınları 2011). google scholar
27. Özbek VÖ, Doğan K ve Bacaksız P, Ceza Muhakemesi Hukuku (15. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2022). google scholar
28. Özekes M, ‘Medenî Usûl Hukukunda Yok ve Etkisiz Hüküm’ (2000) 26(4) Yargıtay Dergisi 676). google scholar
29. Özekes M, Temel Hukuk Bilgisi (13. Bası, On İki Levha Yayınevi 2023). google scholar
30. Öztürk B, Ceza Muhakemesi Hukuku (16. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2022). google scholar
31. Pekcanıtez H ve Nedim M, Medenî Usûl Hukukunda Fer’i Müdahale (2. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2020). google scholar
32. Pekcanıtez H, Atalay O ve Özekes M, Medenî Usûl Hukuku (10. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2023). google scholar
33. Pekcanıtez H, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku (15. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2017). google scholar
34. Pekcanıtez H, Yabancı Para Alacaklarının Tahsili (3. Baskı, Yetkin Yayınları 1998). google scholar
35. Pirie F, Hukuk Antropolojisi Kabile, Kadı, Yargıç (Çev Sedat Erçin, Fol Kitap 2022). google scholar
36. Sancakdar O ve Önüt LB, İdari Yargılama Hukuku (5. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023). google scholar
37. Sezginer M. ‘İdari Yargıda İçtihat Aykırılıklarının Giderilmesinde Danıştayın İçtihat Mahkemesi Rolünün Önemi’, 151. Yıl Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları 2019). google scholar
38. Simil C, Belirsiz Alacak Davası (On İki Levha Yayıncılık 2013). google scholar
39. Şahin C ve Göktürk N, Ceza Muhakemesi Hukuku (13. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2022). google scholar
40. Tan T ve Bayazıt B, İdare Hukuku (11. Baskı, Turhan Kitabevi, 2023). google scholar
41. Tanrıver S, Medenî Usûl Hukuku (5. Bası, Yetkin Yayınları 2023). google scholar
42. Tanrıver S, Yargı Teşkilâtı ve Görevlileri (Yetkin Yayınları 2022). google scholar
43. Taş Korkmaz H, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku (15. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2017). google scholar
44. Tezcan Erdal, Farklı Yargı Kollarına Mensup Mahkemeler Arasındaki Hüküm Uyuşmazlığı (Uyuşmazlık Mahkemesi Yayınları 2014). google scholar
45. Ünver Y ve Hakeri H, Ceza Muhakemesi Hukuku (19. Baskı, Adalet Yayınevi 2022). google scholar
46. Yenisey F ve Nuhoğlu AA, Ceza Muhakemesi Hukuku (10. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2022). google scholar