Araştırma Makalesi

Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi

Cilt: 29 Sayı: 85 25 Ocak 2019
PDF İndir
TR EN

Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi

Öz

Birey davranışlarının irdelenmesi ve anlamlandırılması milattan önceki çağlara kadar uzanmasına ve ilkçağda yaşamış birçok filazofun düşünce akımlarında birey ve toplum davranışları ile ilgili incelemeler bulunmasına rağmen; endüstriyel psikoloji çerçevesinde birey davranışlarının örgüt bağlamında analiz edilmesi 19. yüzyılın sonlarına rastlamaktadır. Birey davranışlarının toplum veya daha sınırlı bir topluluk olan örgüt yönetiminde ne kadar önemli olduğu anlaşılmasıyla, gerek psikoloji gerek sosyoloji gerekse endüstriyel psikoloji alanlarında birey davranışlarını açıklayan birçok teori ve yaklaşım geliştirilmiştir. Bu teori ve yaklaşımlar farklı kapsam/bağlamlarda, belirli yönleriyle birbirini doğrulayan, belirli yönleriyle birbirinden ayrılan modeller sunmuştur. İlgili teori, yaklaşım ve modelleri bir çatı altında toplamak ve davranışın yapısını ortaya koyacak bir model oluşturmak amacıyla; üç aşamada gerçekleştirilen bu çalışmanın birinci aşamasında, birey davranışını farklı çerçevelerde değerlendiren 12 davranış teorisinin farklı bir bakış açısıyla incelenmesi sonucunda, birey davranışlarında yeni bir gruplamaya gitme ihtiyacı ortaya konulmuş ve birey davranışları bireysel, sosyal ve normatif açıdan üç ana kategoride gruplandırılmıştır. Bu gruplandırmanın ardından çalışmamızın ikinci aşamasında davranışları açıklayan, literatürde kabul görmüş 26 davranış teori, yaklaşım ve model, bireyin bireysel, sosyal ve normatif açıdan sergilediği davranışlar açısından incelenmiş ve bu davranışlar kavramsal bir çerçeveye oturtulmuştur. Üç grupta topladığımız bireyin davranışlarını açıklayan bir model önerisi geliştirmek bu çalışmanın temel motivasyonunu oluşturmuştur. Bu amaçla, çalışmamızın üçüncü aşamasında da, literatürde ilgili teoriler ve modeller ışığında bu üç grup birey davranışını açıklayan bir model, BSN Davranış Modeli (Bireysel, Sosyal ve Normatif Davranış Modeli) önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ajzen, I. (2005). Attitudes, personality, and behavior. Poland: Open University Press.
  2. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.
  3. Ajzen, I., ve Fishbein, M. (1980). Understanding attitudes and predicting social behavior, Prentice Hall.
  4. Allison, B. J., Voss, R. S., ve Dryer, S. (2001). Student classroom and career success: The role of organizational citizenship behavior. Journal of Education for Business, 76(5), 282-288.
  5. Ayyıldız-Ünnü, N. A. (2014). Rasyonel Perspektif Işığında Karar Verme Eylemi: Nitel Bir Analiz. Journal of Management and Economics Research (Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi), 24, 91-116.
  6. Bandura, A. (1989). Human agency in social cognitive theory. American Psychologist, 44(9), 1175.
  7. Bargh, J (1994). The Four Horsemen of Automaticity: awareness, intention, efficiency, and control in social cognition. In Wyer R and T Skrull (eds) Handbook of Social Cognition (2nd edition) Vol 1: Basic Processes. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
  8. Batson, C. D., ve Shaw, L. L. (1991). Evidence for altruism: Toward a pluralism of prosocial motives. Psychological Inquiry, 2(2), 107-122.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Ocak 2019

Gönderilme Tarihi

18 Kasım 2018

Kabul Tarihi

1 Aralık 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 29 Sayı: 85

Kaynak Göster

APA
Mendeş Pekdemir, İ., & Dönmez Turan, A. (2019). Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, 29(85), 127-186. https://izlik.org/JA35HM62UB
AMA
1.Mendeş Pekdemir İ, Dönmez Turan A. Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi. 2019;29(85):127-186. https://izlik.org/JA35HM62UB
Chicago
Mendeş Pekdemir, İşıl, ve Aygül Dönmez Turan. 2019. “Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi”. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi 29 (85): 127-86. https://izlik.org/JA35HM62UB.
EndNote
Mendeş Pekdemir İ, Dönmez Turan A (01 Ocak 2019) Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi 29 85 127–186.
IEEE
[1]İ. Mendeş Pekdemir ve A. Dönmez Turan, “Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi”, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, c. 29, sy 85, ss. 127–186, Oca. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35HM62UB
ISNAD
Mendeş Pekdemir, İşıl - Dönmez Turan, Aygül. “Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi”. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi 29/85 (01 Ocak 2019): 127-186. https://izlik.org/JA35HM62UB.
JAMA
1.Mendeş Pekdemir İ, Dönmez Turan A. Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi. 2019;29:127–186.
MLA
Mendeş Pekdemir, İşıl, ve Aygül Dönmez Turan. “Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi”. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, c. 29, sy 85, Ocak 2019, ss. 127-86, https://izlik.org/JA35HM62UB.
Vancouver
1.İşıl Mendeş Pekdemir, Aygül Dönmez Turan. Davranış Teorilerinin Bireysel, Sosyal ve Normatif Açıdan Kavramlaştırılması: BSN Davranış Modeli Önerisi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi [Internet]. 01 Ocak 2019;29(85):127-86. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35HM62UB