TÜKENMİŞLİK (BURNOUT) SENDROMU

Öz

Tükenmişlik sendromunun özellikle sağlık çalışanlarının ruh sağlığına yönelik vurgulanması gereken önemli bir konu olması nedeniyle, bu derlemede tükenme kavramı, boyutları ve belirtileri ve tükenmişlik sendromu önleme ve başa çıkma stratejileri tartışılmıştır.

Kaynakça

1. Aslan H, Alpaslan NZ, Aslan O, Ünal M. Hemşirelerde tüken- me, iş doyumu ve ruhsal belirtiler. Nöro Psikiyatri Arşivi 1996; 33:192-199.
2. Constable CJF, Russell DW. The effect of social support and the work environment upon burnout among nurses. J Human Stress 1986; 12:20-26.
3. Cotton DHG. Stress Management - An Integrated Aproach to Therapy. Brunner/Mazel Publishers, New York (1990).
4. Cronin-Stubbs D, Rooks CA. The stress, social support and bur- nout of critical care nurses. Heart Lung 1985; 14:31-39.
5. Cullen A. Burnout.Why do we blame the nurse? Am J Nurs 1995; 95:22-27.
6. De Jonge J, Janssen PPM, Van Breukelen GJP. Testing the de- mand-control-support model among health care professionals: a structural equation model. Work Stress 1996;10:209-224.
7. Duquette A, Kerouac S, Sandhu BK, Beaudet L. Factors related to nursing burnout: a review of empirical knowledge. Issues Ment Health Nurs 1994;15:337-358.
8. Düzyürek S, Ünlüoğlu G. Hekimde tükenmişlik (burnout) send- romu. Psikiyatri Bülteni 1992; 1:108-112.

9. Ergin C. Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach Tüken- mişlik Ölçeği’nin uyarlanması. 7.Ulusal Psikoloji Kongresi Bi- limsel Çalışmaları 1992; 143-154.
10. Ergin C: Maslach Tükenmişlik Ölçeği’nin Türkiye sağlık perso- neli normları. 3P Dergisi 1996; 4:28-33.
11. Evans BK, Fischer DG. The nature of burnout: a study of the three-factor model of burnout in human and non-human service samples. J Occup Organizational Psychol 1993; 66:29-38.
12. Fawzy FI, Fawzy NW, Pasnau RO. Burnout in the health profes- sionals, “Handbook of Studies on General Hospital Psychiatry, editör: Judd FK, Burrows GD, Lipsitt DR, Elseiver Science Pub- lishers BV, Amsterdam (1991)”, p.119.
13. Felton JS. Burnout as a clinical entity-ıts ımportance in health ca- re workers. Occup Med 1998; 48:237-350.
14. Freudenberger HJ. Staff burnout. J Soc Issues 1974; 30:159-165.
15. Freudenberger HJ, Richelson G: Tükenmeye Rağmen Nasıl Ya- şanabilir? Çev.:Nesrin H. Şahin, Stresle Başa Çıkma Olumlu Bir Yaklaşım, Türk Psikologlar Derneği Yayınları No:2, 3.Basım, Ankara, 1998.
16. Gilloran A, McKinley A, McGlew T, McKee K, Robertson A. Staff nurses satisfaction in psychiatric wards. J Adv Nurs 1994; 20: 997-1003.
17. Goodell TT, Van Ess Coling H. Outcomes of nurses’ job satis- faction. JONA 1994; 24:36-41.
18. Gülseren Ş, Karaduman E, Kültür Ş. Hemşire ve teknisyenlerde tükenmişlik sendromu ve depresif belirti düzeyi. Kriz Dergisi 2000; 8:32-36.
19. Jeanneau M, Armelius K. Self-image and burnout in psychiatric staff. J Psychiatr Ment Health Nurs 2000;7:399-406.
20. Maslach C. Burned-out. Hum Behav 1976; 5:197-220.
21. Maslach C. Burnout: The Cost of Caring. New Jersey:Englewo- od Cliffs & Prentice Hall Inc. (1982).
22. Maslach C, Jackson SE. Maslach Burnout Inventory Manual. 2nd ed. Consulting Psychologist Press, Palo Alto, 1986.
23. Melchior ME, Bours GJ, Schmitz P, Wittich Y. Burnout in psychiatric nursing: a meta-analysis of related variables. J Psychiatr Ment Health Nurs 1997; 4:193-201.
24. Oehler JM, Davidson MG, Starr LE, Lee DA. Burnout, job stress, anxiety and perceived social support in neonatal nurses. Heart Lung 1991; 20:500-505.
25. Özgüven HD, Haran S. Tükenme. Kriz ve Krize Müdahale. An- kara Üniversitesi Psikiyatrik Kriz Uygulama ve Araştırma Mer- kezi Yayınları No:6, Ankara (2000), sayfa: 199.
26. Richadson AM, Burke RJ. Models of burnout: implications for intervention. Int J Stress Manag 1995; 2:31-43.
27. Sever AD. Hemşirelerin iş stresi ile başa çıkma yolları ve bunun sonuçlarının araştırılması. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 1997.
28. Taormina RJ, Law CM. Approaches to preventing burnout:the effects of personal stress management and organizational soci- alization. J Nurs Manag 2000; 8: 89-99.