Araştırma Makalesi

İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi?

Cilt: 24 Sayı: 2 6 Temmuz 2023
PDF İndir
TR EN

İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi?

Öz

Foucault sarkacı, Fransız fizikçi Léon Foucault’nun en önemli başarılarından biridir. Bu alet ile 1851 yılında gerçekleştirilen deney, Yer’in döndüğüne ilk somut kanıtı getirmiştir. Deneyin teknik basitliği ve güzelliği çok kere tekrarlanmasına ve bilimsel alet yapımcıları tarafından çok sayıda sarkacın üretilmesine sebep olmuştur. Böylelikle sarkaçlar, gerek öğretim amaçlı olarak gerekse estetiği sebebiyle eğitim kurumlarında kalıcı veya süreli olarak yer bulmuştur. İstanbul’daki Fener Rum Ortodoks Lisesi, Rum toplumunun bu şehirde faaliyette bulunan en eski okuludur. Kuruluşunu izleyen ilk dört yüz yıl içinde çok kez yer değiştiren okul, 1881’den beri Fener semtinde, özel mülk olan heybetli binasında eğitim vermektedir. Okulun çok zengin bir bilimsel alet koleksiyonu vardır. Aletlerin büyük kısmı 19. yüzyılın son çeyreği Fransız ve 20. yüzyıl başı Alman ve Avusturyalı üreticilerinin elinden çıkmıştır. Aralarında, Alman şirketi Max Kohl tarafından üretilen ve 1912’de satın alınan bir Foucault sarkacı vardır. Aletin gelmesiyle okulun binasında özel değişiklikler yapılmıştır. Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki ilk sarkaç olabileceğini düşündüğümüz aletin hikâyesini sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Brenni, Paolo. “The Evolution of Teaching Instruments and their Use Between 1800 and 1930.” Science & Education 21 (2012):191-226. google scholar
  2. Challis, J. “A Mathematical Theory of M. Foucault’s Pendulum Experiment.” The London, Edinburgh, and Dublin Philosophical Magazine and Journal of Science 3, 19 (1852), 331-334. google scholar
  3. Crane, Richard H. “The Foucault Pendulum as a Murder Weapon and a Physicist’s Delight.” The Physics Teacher 28, 5 (1990): 264-269. google scholar
  4. Eker, Zeki, Osman Demircan, Halil Kırbıyık, and Selçuk Bilir. “Astronomy in Modern Turkey.” In Organizations, People and Strategies in Astronomy, Vol. 2. Edited by Andre Heck, 195-216. Duttlenheim: Venngeist, 2013. google scholar
  5. Esmer Mine, Ömer Dabanlı, Ruba Kasmo, Lana Kudumovic, Aynur Çiftçi, and Cesur E. Selcen. “Mekteb-i Kebir ya da Kırmızı Mektebi Belgelemek.” Mimar.ist 22, 74 (2022): 72-82. google scholar
  6. Foucault, Leon. “Demonstration physique du Mouvement de Rotation de la Terre au Moyen du Pendule.” ComptesRendus de l’Academie des Sciences 32 (1851): 135-138. google scholar
  7. Kohl, Max. Physikalische Apparate, Preisliste 21. Chemnitz, 1905. google scholar
  8. Kruglak, Haym, Larry Oppliger, Rene Pittet, and Steele Stanley. “A Short Foucault Pendulum for a Hallway Exhibit.” American Journal of Physics 46 (1978): 438-440. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Türk Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

6 Temmuz 2023

Gönderilme Tarihi

17 Nisan 2023

Kabul Tarihi

30 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 24 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Lazos, P. (2023). İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi? Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science), 24(2), 723-741. https://doi.org/10.26650/oba.1284348
AMA
1.Lazos P. İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi? Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science). 2023;24(2):723-741. doi:10.26650/oba.1284348
Chicago
Lazos, Panagiotis. 2023. “İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi?”. Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science) 24 (2): 723-41. https://doi.org/10.26650/oba.1284348.
EndNote
Lazos P (01 Temmuz 2023) İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi? Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science) 24 2 723–741.
IEEE
[1]P. Lazos, “İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi?”, Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science), c. 24, sy 2, ss. 723–741, Tem. 2023, doi: 10.26650/oba.1284348.
ISNAD
Lazos, Panagiotis. “İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi?”. Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science) 24/2 (01 Temmuz 2023): 723-741. https://doi.org/10.26650/oba.1284348.
JAMA
1.Lazos P. İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi? Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science). 2023;24:723–741.
MLA
Lazos, Panagiotis. “İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi?”. Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science), c. 24, sy 2, Temmuz 2023, ss. 723-41, doi:10.26650/oba.1284348.
Vancouver
1.Panagiotis Lazos. İstanbul Fener Rum Ortodoks Lisesi’nin Foucault Sarkacı: İstanbul’da Bir İlk mi? Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science). 01 Temmuz 2023;24(2):723-41. doi:10.26650/oba.1284348