Turhan Baytop'un (1920-2002) Anadolu gezileri ve bitki koleksiyonu

Öz

Prof.Turhan Baytop (1920-2002), İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Eczacı Okulu mezunudur. Meslek konuları ile yakından ilgilenmiş olmakla beraber, eczacılık yapmamış, Üniversite'de kalmış, Farmakognozi dalında ilerlemiştir. Araştırmalarını Türkiye florası ve başlıca jeofitleri, tıbbi ve zehirli bitkiler, faydalı olanlar, bitkilerin yerli adları ve kullanılışları konularında yapmış, bu nedenle Anadolu'da çok gezmiştir. Gezileri çok verimli olmuş, araştırma sonuçlarını kitaplar halinde yayımlamıştır (Baytop, 1984, 1997, 1999, 2001). Bitki koleksiyonu, İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu'nda (ISTE) saklıdır. Burada 10750 örneği vardır. Jeofit örneklerinin sayısı 2200 kadardır. Flora of Turkey'de 950 örneği kayıtlıdır. Biri İstanbul’dan, bir diğeri Trakya'dan ve geri kalanı Batı, Doğu, Orta ve Güney Anadolu'dan toplanmış 32 tipörneğin toplayıcısıdır. Bundan başka, Doğu Anadolu bahçelerinden topladığı bir eski bahçe gülüne onun adı verilmiştir (Tan et Zielinski 2010). 5 takson, bilim için yeni olmamakla beraber, yalnızca onun toplamaları sayesinde, Flora of Turkey’de yer almıştır. ISTE dışında, E, EGE, G, K, ISTF ve Hb.Hub.-Mor.'da da örnekleri vardır. Gezilerde topladığı bitkilerle, bahçesinde canlı bir bitki koleksiyonu oluşturmuştur. Bugün gerilemiş durumda olan bu bahçe, en verimli zamanında 266’sı jeofit olmak üzere 500’den fazla bitki türü barındırmıştır (Baytop 2003). Av hayvanları ile de ilgilenmiş ve Anadolu’nun iki Panthera türü hakkında iki makale yayımlamıştır (Baytop 1973, 1974).

Anahtar Kelimeler

• Türkiye florası, bitki toplamaları, toplayıcılar, Turhan Baytop, botanik tarihi.

The Anatolian expeditions of Turhan Baytop (1920-2002) and his plant collection

Öz

Prof.Dr. Turhan Baytop (1920-2002) graduated from the School of Pharmacy of Istanbul University. He chose to stay at the University as an assistant in the Department of Pharmacognosy, where eventually he was to become the director. Prof. T. Baytop concentrated his research on the Turkish flora, especially on the geophytes, and the medicinal, poisonous and other indigenous plants, their vernacular names and uses. He travelled widely in Turkey, and his expeditions proved immensely rewarding. His findings were published in a series of volumes (Baytop 1984, 1997, 1999, 2000). Turhan Baytop’s plant collection which counts 10750 specimens, with geophytes numbering 2200, is currently housed in the Herbarium of the Faculty of Pharmacy of Istanbul University (ISTE). He also has specimens in other herbaria: E, EGE, G, K, ISTF, Hb.Hub.-Mor. Flora of Turkey (1965-2001) cites 950 of his specimens, including 32 types. Most of these types were collected from West, East, Central and Southern Anatolia, except two which were collected from Istanbul and Thrace. He is the type collector of an old garden rose of E. Anatolia, named Rosa ‘Professor Turhan Baytop’. Five internationally recognized taxa, that were new to Turkey entered in the Flora of Turkey thanks to T. Baytop’s specimens. He cultivated the bulbs he gathered during his travels in his own garden, and his personal herbarium comprised, at its full extent, more than 500 species, of which 266 belonged to bulbous plants (Baytop 2003). Prof. T. Baytop was also interested in wild animals, and wrote two articles on the Panthera species of Anatolia (Baytop, 1973, 1974)

Anahtar Kelimeler

• Turkish flora,botanical collections,collectors,Turhan Baytop,history of botany

Kaynakça

1. -