Bilim insanlarının ülkelerarası yolculuğu: İstanbul Üniversitesi’nde dört yabancı astronom (1933-1958)

Öz

Bu çalışmanın esas hedefi, 1933’deki kuruluşunu izleyen yirmibeş yıl boyunca (1933-1958), İstanbul Üniversitesi Astronomi Enstitüsü’nü yöneten dört astronomun İstanbul’a gelmeden önce ve İstanbul’daki bilimsel ve eğitsel etkinliklerini ortaya koymaktır. Diğer taraftan, bu bilim adamlarını İstanbul’a getiren koşulları, beklentilerini, Astronomi Enstitüsü’nün gelişim sürecini ve bilimsel ortamını incelemektir. 1933-58 yılları arasında Astronomi Enstitüsü’nü yöneten dört yabancı profesör ve görev süreleri şunlardır: Erwin Finlay Freundlich (1933‒37); Hans Rosenberg (1938‒40); Thomas Royds (1942‒47); Wolfgang Gleissberg (1941’de vekâleten, 1948‒58 arası asaleten). Astronomi Enstitüsü’ne direktör olarak gelen Freundlich, Rosenberg ve Royds, İstanbul’a gelmeden önce araştırmalarıyla tanınmış ve son ikisi kendi ülkelerinde emekli olmuş kişilerdir. Gleissberg ise, İstanbul’a geldiğinde, doktorasını yeni bitirmiş (1930) genç bir astronomdur ve araştırmalarının hemen hepsini İstanbul Üniversitesi’nde yapmıştır. Bu, onu diğer kürsü direktörlerinden ayıran en önemli özelliktir.

Anahtar Kelimeler

• Atatürk Üniversite Reformu, İstanbul Üniversitesi, astronomi tarihi, Erwin Finlay Freundlich, Hans Rosenberg, Thomas Royds, Wolfgang Gleissberg

Transnational ‘cruising’ of scholars: European astronomers in Istanbul University (1933-1958)

Öz

The aim of the present paper is to highlight the activities of four foreign astronomers who undertook the administration of the Astronomical Institute of the Faculty of Science, Istanbul University during the twenty-five years following the Atatürk University Reformation of 1933. The circumstances that led them to come to Turkey, their expectations, the evolution of the Astronomical Institute, and the scientific medium will also be studied. The four astronomers who were directors of the Institute and their terms of office are as follows: Erwin Finlay Freundlich (1933-37); Hans Rosenberg (1938-40); Thomas Royds (1942-47); Wolfgang Gleissberg (1941, 1948-58). 

Freundlich, Rosenberg and Royds were well established astronomers before being nominated as the chair of the Institute. The latter two came to Istanbul after they had retired. Gleissberg, however was a newly diplomed PhD holder when he arrived to Istanbul University in 1934, as the “scientific assistant” to Prof. Freundlich. He conducted all his research in Istanbul in the post-war years. This is the primary caracteristic which distinguishes him from the previous foreign chairmen at the Institute. 

Anahtar Kelimeler

• Atatürk University Reformation,Istanbul University,history of astronomy,Erwin Finlay Freundlich,Hans Rosenberg,Thomas Royds,Wolfgang Gleissberg

Kaynakça

1. -