Composition Contests and Number of Compositions for the İstiklâl Marşı

Öz

After the lyrics of the National Anthem, written by Mehmet Akif Ersoy, were officially accepted by the Grand National Assembly of Turkey on March 12, 1921 with a “majority”, it was decided to organize a competition on March 13, 1921 for its composition. However, this competition could not be finalized due to various reasons such as ongoing war conditions and the fact that some of the participants in the competition were also qualified to be jury members. Approximately two years later, on July 19, 1923, Ali Rıfat Çağatay’s composition was prefferred; however, this composition was not adopted permanently for various reasons and a new composition competition was opened on May 19, 1924. In 1930, Osman Zeki Üngör’s composition was officially accepted and communicated to all official institutions with a circular. Between March 13, 1921 and 1930, a significant part of the developments regarding the composition of the National Anthem left some questions unanswerd. Two of these are particularly noteworthy: How many competitions were organized for the composition of the National Anthem and how many compositions were submitted to these competitions? This study aims to answer these two questions. It is thought that clarifying these questions in the historical process of the National Anthem, which symbolizes the independence of the state and the nation, will make a meaningful contribution to the subject and the literature. The research was structured acoording to the qualitative method in the “case study” design, the data were collected by document analysis method and analyzed according to the descriptive analysis method. Archival documents reveal that two composition competitions were official held, one in 1921 and the other in 1924. Although literature mentions competitions held in 1922 and 1923, no archival documents regarding these competitions have been found. Again, based on archival documents, it has been determined that a total of 85 compositions were submitted to the competitions.

Anahtar Kelimeler

• National Anthem
• Composition Competitions
• Number of National Anthem Compositions
• Composers

İstiklâl Marşı Beste Yarışmaları Ve Beste Sayıları

Öz

İstiklâl Marşı’nın Mehmet Âkif Ersoy tarafından yazılan güftesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 12 Mart 1921 tarihinde “ekseriyet-i azime” ile resmî olarak kabul edildikten sonra, bestelenmesi için 13 Mart 1921 tarihinde bir yarışma düzenlenmesine karar verilmiştir. Ancak devam eden savaş koşulları ve yarışmaya katılan bazı kişilerin aynı zamanda jüri üyesi olabilecek nitelikte olmaları gibi çeşitli nedenlerle bu yarışma sonuçlandırılamamıştır. Yaklaşık iki yıl sonra, Ali Rıfat Çağatay’ın bestesi 19 Temmuz 1923 tarihinde tercih edilmiş; ancak bu beste çeşitli gerekçelerle kalıcı olarak benimsenmemiş ve 19 Mayıs 1924 tarihinde yeni bir beste yarışması daha açılmıştır. 1930 yılına gelindiğinde ise resmî olarak Osman Zeki Üngör’ün bestesi kabul edilmiş ve yayımlanan bir genelge ile tüm resmî kurumlara iletilmiştir. 13 Mart 1921 ve 1930 yılları arasındaki süreçte, İstiklâl Marşı’nın bestelenmesine ilişkin gelişmelerin önemli bir kısmı, bazı soruların yanıtsız kalmasına yol açmıştır. Bunlardan özellikle ikisi dikkat çekmektedir: İstiklâl Marşı bestesi için kaç yarışma düzenlenmiştir ve bu yarışmalara kaç beste gönderilmiştir? Bu çalışma, söz konusu iki soruya cevap bulmak amacıyla yapılmıştır. Devletin ve milletin bağımsızlığını simgeleyen bir unsur olan İstiklâl Marşı’nın tarihsel sürecinde yer alan bu sorulara açıklık getirilmesinin, konuya ve literatüre anlamlı bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma, “durum çalışması” deseninde nitel yönteme göre yapılandırılmış, veriler belge tarama yöntemi ile toplanarak ve betimsel analiz yöntemine göre analiz edilmiştir. Arşiv belgeleri ışığında resmî olarak biri 1921’de diğeri 1924’te olmak üzere iki defa beste yarışması düzenlendiği tespit edilmiştir. Literatürde 1922 ve 1923 tarihlerinde açılan yarışmalardan da bahsedilmekle birlikte bu yarışmalara dair arşiv belgelerine ulaşılamamıştır. Yine arşiv belgeleri ışığında yarışmalara toplamda 85 adet bestenin gönderildiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İstiklâl Marşı
• Beste Yarışmaları
• Beste Sayıları
• Bestecileri

Kaynakça

1. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Kararlar Daire Başkanlığı 30.18.1.1/9.26.12-4, 19 Mayıs 1924. google scholar
2. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Kararlar Daire Başkanlığı 30.18.1.1/9.25.17, 14 Mayıs 1924. google scholar
3. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Kararlar Daire Başkanlığı 30.18.1.1/3.23.8-4, 13 Mart 1921. google scholar
4. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Millî Eğitim Bakanlığı, Genel 180.9.0.0/6.35.1-8, 9 Ağustos 1923. google scholar
5. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Millî Eğitim Bakanlığı, Genel 180.9.0.0/6.35.1-20, 22 Mart 1923. google scholar
6. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Millî Eğitim Bakanlığı, Genel 180.9.0.0/6.35.1-21, 22 Mart 1923. google scholar
7. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Millî Eğitim Bakanlığı, Genel 180.9.0.0/6.35.1-19, 22 Mart 1923. google scholar
8. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Millî Eğitim Bakanlığı, Genel 180.9.0.0/6.35.1-18, 21 Nisan 1923. google scholar

9. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Hariciye Nezareti, İstanbul Murahhaslığı, HR. İM/66.29.2, 22 Kanunusani 339 (22 Ocak 1923). google scholar
10. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Hariciye Nezareti, İstanbul Murahhaslığı, HR. İM/66.29.1, 3 Şubat 339 (3 Şubat 1923). google scholar
11. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Hariciye Nezareti, İstanbul Murahhaslığı, HR. İM/66.96, 5 Şubat 1923. google scholar
12. “İstiklâl Marşı.” Sebilü’r Reşad, 21 Mart 1337. google scholar
13. “Türk Şairlerinin Nazar-ı Dikkatine.” Hâkimiyet-i Millîye, 25 Teşrinievvel 1336. google scholar
14. Akıncı, Sema. Mehmet Âkif Ersoy Bibliyografyası. Hazırlayan Gülsen Dalkılıç, Nurhan Naneci ve Handan Gökağaç. Ankara: Millî Kütüphane Başkanlığı, 2005. google scholar
15. Alimdar, Selçuk. Osmanlı’da Batı Müziği. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2016. google scholar
16. Anderson, Benedict. Hayali Cemaatler: Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması. İstanbul: Metis Yayıncılık, 1995. google scholar
17. Antep, Ersin. “Osman Zeki Üngör ve Musiki İnkılâbı.” Yüksek Lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2009. google scholar
18. Ayvazoğlu, Beşir. İstiklâl Marşı Tarihi ve Manası. İstanbul: Tercüman Aile ve Kültür Kitaplığı Yayınları, 1986. google scholar
19. Bardakçı, Murat. “İstiklâl Marşı Adam Kayırma Geleneği ile mi Yaratıldı? Yasal Güfteye Torpilli Beste.” Hürriyet Pazar Eki, 3 Ekim 1993. google scholar
20. Çağbayır, Yaşar. İstiklâl Marşı’nın Tahlili. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2016. google scholar
21. Çantay, Hasan Basri. Âkifname (Mehmed Âkif). İstanbul: Ahmed Sait Matbaası-Mürşid Çantay, 1966. google scholar
22. Çetin, Mehmet. İstiklâl Marşı ve Mehmet Âkif Ersoy. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü Yayınları, 2003. google scholar
23. Çetin, Nurullah. İstiklâl Marşımızı Anlamak. Ankara: Öncü Kitap, 2013. google scholar
24. Dağdelen, Merve Çetin. “Ulus-Devletlerin Özet Metni Milli Marş Tezahürleri.” Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 30 (2022): 354-385. google scholar
25. Duru, Kâzım Nami. Cumhuriyet Devri Hatıralarım. [y.y.], 1958. google scholar
26. Er, Halil İbrahim. Mehmet Akif ve İstiklâl Marşı. Ankara: Elips Kitap, 2016. google scholar
27. Fergan, Eşref Edib. Mehmed Âkif Hayatı, Eserleri ve Yetmiş Muharririn Yazıları. Hazırlayan Fahrettin Gün. İstanbul: Beyan Yayınları, 2012. google scholar
28. Fukuyama, Francis. Ulus İnşası. Çev. Hasan Kaya. İstanbul: Profil Yayıncılık, 2008. google scholar
29. Karabekir, Kazım. İstiklal Harbimiz. İstanbul: Türkiye Yayınevi, 1960. google scholar
30. Kuntay, Mithat Cemal. Mehmet Akif Hayatı-Seciyesi-Sanatı. Hazırlayan Raşit Çavaş. İstanbul: Oğlak Yayıncılık, 2013. google scholar
31. Milli Mücadele ve Ankara Yıllarında Mehmet Akif 1920-1925, Hazırlayan Necmettin Turinay ve Selçuk Karakılıç. Ankara: TBMM Basımevi, 2022. google scholar
32. Mutlu, Fulya Açıksöz. “Cumhuriyetin İlanından Sonra Türkiye’de Çağdaş Müzik Politikaları (1923-1945).” Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, 2014. google scholar
33. Nalbantoğlu, Muhittin. İstiklâl Marşımızın Tarihi. İstanbul: Cem Yayınları, 1963. google scholar
34. Nur, Rıza. Hayat ve Hatıratım. 3. cilt. İstanbul: Altındağ Yayınevi, 1968. google scholar
35. Oransay, Gültekin. Atatürk ile Küğ Belgeler ve Veriler. İzmir: Küğ Yayını, 1985. google scholar
36. Önder, Mehmet. “İstiklâl Marşı Belgeleri.” Türk Edebiyatı, 158 (1986): 34-38. google scholar
37. Özcan, Nuri. “İstiklâl Marşı-Mûsiki.” TDV İslâm Ansiklopedisi 23: 356-358. İstanbul: TDV, 2001. google scholar
38. Özcan, Nuri. “Mehmed Âkif Ersoy’un Bestelenmiş Eserleri.” Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, 73 (2006): 154-161. google scholar
39. Özçelik, Mustafa. İstiklâl Marşı Tarihçesi, Anlamı ve Yorumu. İstanbul: Muhit Kitap, 2021. google scholar
40. Özçelik, Mustafa. Mehmet Âkif Ersoy ve İstiklâl Marşı. İstanbul: Bayrak Matbaası, 2003. google scholar
41. Özlü, Hüseyin. “İstiklal Marşı’nın Yazılışı ve Kabulü.” Atatürk Ansiklopedisi 1-6, Atatürk Araştırma Merkezi, 2021. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/697/ google scholar
42. Paçacı, Gönül. “Cumhuriyet’in Sesli Serüveni.” Cumhuriyet’in Sesleri, editör Gönül Paçacı içinde10-29. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları, 1999. google scholar
43. Sağer, Turan. “İstiklâl Marşı Besteleri,” Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5 (2010): 214-226. google scholar
44. Taştan, Zeki ve M. Arif Erzen. İstiklal Marşı 100 yıllık Bibliyografya. İstanbul: Hiperyayın, 2022. google scholar
45. TBMM Zabıt Ceridesi, 1. cilt, 1.11.1337. google scholar
46. TBMM Zabıt Ceridesi, 9. cilt, 12.3.1337. google scholar
47. Tepebaşılı, Fatih. “Kullanımlık Metin Türü Olarak Ulusal Marş Kavramı ve İşlevleri.” Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 17 (2005): 383-393. google scholar
48. Toker, Hikmet. “Ali Rifat Çağatay Evrakında Yer Alan İstiklal Marşı ile Alakalı Belgelerden Hareketle İlk Resmî İstiklal Marşı Bestemiz.” Musikinin Asrî Prensi Ali Rifat Çağatay, editor Tayfun ide, Hazırlayan Nilgün Doğrusöz ve Ali Ergur içinde 133-180, Ankara: Gece Kitaplığı, 2017. google scholar
49. Tuğlacı, Pars. Mehterhane’den Bando’ya. İstanbul: Cem Yayınevi, 1986. google scholar
50. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. Mehmet Akif Ersoy ve İstiklâl Marşı. Hazırlayan Orhan Özdil, Murat Babuçoğlu, Sena Gürlek. Ankara: Ayrıntı Basımevi, 2021. google scholar
51. Uludağ, Osman Şevki. “İstiklâl Marşı Hakkında.” Musiki Mecmuası, 74, (1954): 34-64. google scholar
52. Uslu, Mustafa. Milletin Sesi İstiklâl Marşı. İstanbul: Erkam Yayın, 2021. google scholar
53. Üngör, Ethem Ruhi. Türk Marşları. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1966. google scholar
54. Velid Ebüzziya. “İstiklâl Marşımız.” Tevhid-i Efkâr, 1 Haziran, 1922. google scholar
55. Wozniak, Audrey W. “Orienting a Nation: The Turkish National Anthem Controversies,” Music & Politics 17 (2023). doi: https://doi.org/10.3998/mp.4573 google scholar
56. Yıldırım, Ali ve Şimşek Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2026. google scholar
57. Yıldırım, Tahsin ve İbrahim Öztürkçü. Besteleriyle İstiklal Marşının Hikayesi. İstanbul: Bağcılar Belediyesi Kültür Yayınları, 2014. google scholar