EN
TR
Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer?
Öz
Duygu farklı bileşenleri olan, çok yönlü bir yapıya sahiptir. Bu bileşenlerden biri olan öznel deneyim hem duygunun tanımında hem de ölçülmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Duygunun öznel deneyiminin ölçümünde ise öz bildirim yöntemleri kullanılmaktadır. Fakat literatüre bakıldığında duygunun nöral ve davranışsal bileşenlerinin aksine öznel deneyimindeki niteliklerin görece daha az incelendiği görülmektedir. Oysa ölçümün daha doğru ve geçerli yapılabilmesi için ilgili yapının önce iyi kavramsallaştırılmış olması gerekmektedir. Bu anlamda derlemenin birinci kısmı duygu deneyiminin içeriğinin tam olarak neye tekabül ettiğine ilişkindir. Bu kısımda ilk olarak öznel deneyimin diğer duygu bileşenleriyle olan ilişkileri ve tek başına öznel deneyimin ne ifade ettiği detaylandırılmıştır. Sonrasında ise deneyime erişimin ve bu deneyimin ifadesinin nasıl mümkün olduğundan bahsedilmiştir. Son olarak öznel deneyimin ölçümünü için geliştirilmiş olan literatürde yaygın şekilde kullanılan farklı ölçekler üzerinde durulmuştur. Hem ulusal hem uluslararası literatürdeki ölçeklerin güncel durumları özetlenmiştir. Öznel deneyimin kavramsallaştırılmasının ardından ikinci kısım, daha doğru ve geçerli bir ölçüm için fayda sağlayabilecek önemli hususları içermektedir. Bu amaçla derlemenin ikinci kısmında öncelikle ölçümde dikkat edilmesi gereken zamansal hususlara yer verilmiştir. Önce ölçümün zamansal pozisyonunun geçmişte, gelecekte veya anlık olmasının sonuçlarına, sonrasında yönergede zamansal vurgudaki farkların sonuçlarına ve ölçümü nasıl etkilediğine dair çalışmalara değinilmiştir. Ardından duygunun deneyiminde yaşanan bireysel farklılıkların sistematik açıklamaları üzerinde durulmuştur. Duygunun ne ölçüde detaylı bir şekilde ifade edildiğine işaret eden duygusal detaycılık, farklı duyguların beraber yaşanma durumunu ifade eden duygusal diyalektisizm kavramları açıklanmıştır. Bu bireysel farklılıkların duygunun hem ölçümü hem de anlaşılmasına nasıl bir katkı sağlayabileceği ele alınmıştır. Tartışmada, duygunun öznel deneyimine dair farklı görüşler, zamansal hususların ve bireysel farklılıkların ölçüm için ne ifade edebileceği, ölçüm pratiklerinde nasıl katkılar sağlayabileceği tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adolphs, R. ve Anderson, D. J. (2018). The neuroscience of emotion: A new synthesis. Princeton University Press. https://doi.org/10.23943/9781400889914 google scholar
- Afacan, Y. (2021). Impacts of biophilic design on the development of gerotranscendence and the Profile of Mood States during the COVID-19 pandemic. Ageing & Society, 1-25. https://doi.org/10.1017/ S0144686X21001860 google scholar
- Arıkan İyilikci, E. ve Amado, S. (2018). The uncertainty appraisal enhances the prominent deck B effect in the Iowa gambling task. Motivation and Emotion, 42(1), 1-16. https://doi.org/10.1007/ s11031-017-9643-5 google scholar
- Aydın, A., Araz, A.ve Asan, A. (2011). Görsel Analog Ölçeği ve Duygu Kafesi: Kültürümüze uyarlama çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 14 (27), 1-13. google scholar
- Bachorowski, J. A. ve Owren, M. J. (1995). Vocal expression of emotion: Acoustic properties of speech are associated with motional intensity and context. Psychological Science, 6(4), 219-224. https:// doi.org/10.1111/j.1467-9280.1995.tb00596.x google scholar
- Bagozzi, R. P., Wong, N. ve Yi, Y. (1999). The role of culture and gender in the relationship between positive and negative affect. Cognition and Emotion, 13(6), 641-672. https:// doi:10.1080/026999399379023 google scholar
- Barrett, L. F. (2006a). Are emotions natural kinds? Perspectives on Psychological Science, 1(1), 28-58. https://doi:10.1111/j.1745-6916.2006.00003.x google scholar
- Barrett, L. F. (2006b). Solving the emotion paradox: Categorization and the experience of emotion. Personality and Social Psychology Review, 10, 20-46. https://doi:10.1207/s15327957pspr1001_2 google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyal Psikoloji
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
30 Eylül 2021
Kabul Tarihi
1 Ağustos 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 43 Sayı: 3
APA
Çalışkan, O., & Kapucu, A. (2023). Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer? Studies in Psychology, 43(3), 393-428. https://doi.org/10.26650/SP2021-1002572
AMA
1.Çalışkan O, Kapucu A. Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer? Studies in Psychology. 2023;43(3):393-428. doi:10.26650/SP2021-1002572
Chicago
Çalışkan, Onur, ve Aycan Kapucu. 2023. “Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer?”. Studies in Psychology 43 (3): 393-428. https://doi.org/10.26650/SP2021-1002572.
EndNote
Çalışkan O, Kapucu A (01 Aralık 2023) Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer? Studies in Psychology 43 3 393–428.
IEEE
[1]O. Çalışkan ve A. Kapucu, “Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer?”, Studies in Psychology, c. 43, sy 3, ss. 393–428, Ara. 2023, doi: 10.26650/SP2021-1002572.
ISNAD
Çalışkan, Onur - Kapucu, Aycan. “Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer?”. Studies in Psychology 43/3 (01 Aralık 2023): 393-428. https://doi.org/10.26650/SP2021-1002572.
JAMA
1.Çalışkan O, Kapucu A. Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer? Studies in Psychology. 2023;43:393–428.
MLA
Çalışkan, Onur, ve Aycan Kapucu. “Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer?”. Studies in Psychology, c. 43, sy 3, Aralık 2023, ss. 393-28, doi:10.26650/SP2021-1002572.
Vancouver
1.Onur Çalışkan, Aycan Kapucu. Duygu Ölçmede Kullanılan Öz Bildirim Yöntemleri: Neyi Ölçer? Nasıl Doğru Ölçer? Studies in Psychology. 01 Aralık 2023;43(3):393-428. doi:10.26650/SP2021-1002572