Araştırma Makalesi

Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği

Cilt: 45 Sayı: 2 21 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği

Öz

Alan özelinde sosyalleştirme yaklaşımına göre, sosyalleştirme evrimsel ihtiyaçlara yanıt olarak ortaya çıkan, farklı durumlarda aktifleşen ve kendine özgü amaçları, mekanizmaları ve sonuçları olan farklı davranış sistemlerini içeren beş farklı alanda gerçekleşir: Koruma, karşılıklılık, kontrol, rehberlik ve grup katılımı. Bu çalışma, Türkiye’de yaşayan 3-6 yaş arasında çocuğu olan 50 annenin, çocuklarıyla olan etkileşimlerini beş farklı sosyalleştirme alanı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, annelere Sosyalleştirme Alanı Özelinde Ebeveyn Görüşmesi (SAÖEG) uygulanmıştır. Görüşmelerde annelerden günlük hayattan örnekler sunmaları ve bu örnekleri yaşanan olaylar, ebeveynlik yaklaşımları, duyguları, motivasyonları, çocuklarının tepkileri ve uzun vadeli etkileri açısından detaylandırmaları istenmiştir. Elde edilen veriler, tümdengelimli içerik analizi yöntemiyle incelenmiş, her bir sosyalleştirme alanı için ebeveynlik uygulamalarının ele alınış biçimleri, ebeveynlik hedefleri ve bu uygulamaların çocuklar üzerindeki etkileri belirlenmiştir. Bulgular, ebeveyn-çocuk etkileşimlerinin alan özelinde farklılaştığını ve ebeveynlerin çocuklarına sosyal değerleri, duygu düzenleme stratejilerini ve kültürel normları aktarmada çeşitli yöntemler kullandığını göstermektedir. Ayrıca, ebeveynlik uygulamalarının alan özelinde sosyalleştirme yaklaşımının temel ilkeleriyle büyük ölçüde örtüştüğü, ancak bazı alanlarda kuramsal çerçevede öngörülmeyen eğilimlerin de ortaya çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, alan özelinde sosyalleştirme yaklaşımının günlük hayattaki yansımalarına dair kapsamlı bilgi sunmakta ve ebeveyn-çocuk etkileşimlerinin bağlamsal değişkenlere bağlı olarak nasıl şekillendiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Kaynakça

  1. Baumrind, D. (1967). Child çare practices anteceding three patterns of preschool behavior. Genetic Psychology Monographs, 75(i) 43-88. google scholar
  2. Baumrind, D. (1971). Current patterns of parental authoritY. Developmental Psychology Monographs, 4(1) 1-103. google scholar
  3. Baumrind, D. (2012). Differentiating between confrontive and coercive kinds of parental power-assertive disciplinary practices. Human Development, 55(1) 35-51. google scholar
  4. Bornstein, M. H. (2012). Parenting and child deveLopment: Infancy through adoLescence. Child Development, 83(1), 8-20. https://doi.org/ 10.1111/j.1467-8624.2011.01613.x google scholar
  5. BowLbY, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books. google scholar
  6. BowLbY, J. (1982). Attachment and Loss: Retrospect and prospect. American Journal of Orthopsychiatry, 52(4), 664-678. https://doi.org/ 10.1111/j.1939-0025.1982.tb01456.x google scholar
  7. Crockenberg, S. ve Litman, C. (1990). Autonomy as competence in 2-Year-oLds: Maternal correlates of child defiance, compliance, and self-assertion. Developmental Psychology, 26(6), 961-971. google scholar
  8. Darling, N. ve Steinberg, L. (1993). Parenting styLe as context: An integrative model. Psychological Bulletin, 113(3), 487-496. https://doi. org/10.1037/0033-2909.113.3.487 google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilişsel ve Hesaplamalı Psikoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

7 Nisan 2023

Kabul Tarihi

30 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 45 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Alsancak Akbulut, C., Sarıtaş-atalar, D., Metin-orta, İ., Yön, F., & Yenen, Z. B. (2025). Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği. Studies in Psychology, 45(2), 237-270. https://doi.org/10.26650/SP2023-1255282
AMA
1.Alsancak Akbulut C, Sarıtaş-atalar D, Metin-orta İ, Yön F, Yenen ZB. Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği. Studies in Psychology. 2025;45(2):237-270. doi:10.26650/SP2023-1255282
Chicago
Alsancak Akbulut, Cansu, Dilek Sarıtaş-atalar, İrem Metin-orta, Feyzanur Yön, ve Zeynep Betül Yenen. 2025. “Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği”. Studies in Psychology 45 (2): 237-70. https://doi.org/10.26650/SP2023-1255282.
EndNote
Alsancak Akbulut C, Sarıtaş-atalar D, Metin-orta İ, Yön F, Yenen ZB (01 Ağustos 2025) Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği. Studies in Psychology 45 2 237–270.
IEEE
[1]C. Alsancak Akbulut, D. Sarıtaş-atalar, İ. Metin-orta, F. Yön, ve Z. B. Yenen, “Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği”, Studies in Psychology, c. 45, sy 2, ss. 237–270, Ağu. 2025, doi: 10.26650/SP2023-1255282.
ISNAD
Alsancak Akbulut, Cansu - Sarıtaş-atalar, Dilek - Metin-orta, İrem - Yön, Feyzanur - Yenen, Zeynep Betül. “Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği”. Studies in Psychology 45/2 (01 Ağustos 2025): 237-270. https://doi.org/10.26650/SP2023-1255282.
JAMA
1.Alsancak Akbulut C, Sarıtaş-atalar D, Metin-orta İ, Yön F, Yenen ZB. Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği. Studies in Psychology. 2025;45:237–270.
MLA
Alsancak Akbulut, Cansu, vd. “Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği”. Studies in Psychology, c. 45, sy 2, Ağustos 2025, ss. 237-70, doi:10.26650/SP2023-1255282.
Vancouver
1.Cansu Alsancak Akbulut, Dilek Sarıtaş-atalar, İrem Metin-orta, Feyzanur Yön, Zeynep Betül Yenen. Etkili Ebeveynliğin Alan Özelinde Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Ele Alınması: Türkiye Örnekleminde Nitel Bir Çalışma Örneği. Studies in Psychology. 01 Ağustos 2025;45(2):237-70. doi:10.26650/SP2023-1255282

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680