Araştırma Makalesi

100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi

Cilt: 45 Sayı: 2 21 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi

Öz

Sözcüklerin sıklık değerleri ve somutluk, imgelenebilirlik, duygusal değerlik veya uyarılmışlık gibi psikometrik özellikleri, başta deneysel ve bilişsel psikoloji araştırmaları olmak üzere psikolojinin birçok alanındaki çalışmalarda zihinsel süreçlerin işleyişini etkileyerek karıştırıcı etkiler oluşturabilmektedir. Bu nedenle, araştırmalarda kullanılması planlanan sözcüklere dair özelliklerin tespit edilip olası etkilerinin kontrol edilmesi oldukça önemlidir. Türkçe sözcüklerin sıklık, somutluk, imgelenebilirlik, duygusal değerlik ve uyarılmışlık gibi özellikleri üzerine yapılmış çalışmalar bulunmakla birlikte, Makedonca alanyazında bu tür çalışmalar eksiktir. Dolayısıyla, Türkçe ve Makedonca karşılaştırmalı araştırmalar için kullanılabilecek bir veri seti bulunmamaktadır. Buradan hareketle, bu çalışmada Türkçe ve Makedonca sözcüklerin karşılıklı olarak duygusal değerlik, somutluk ve sıklık düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Amacı gerçekleştirmeye yönelik, öncelikle Türkçe alanyazınında mevcut olan Tekcan ve Göz’ün (2005) çalışmasından faydalanılarak görece yaygın kullanılan ve somut sözcüklerden oluşan bir Türkçe sözcük listesi oluşturulmuştur. Ardından, Makedonca sözcüklerin kullanım sıklığı hesaplanmış ve Türkçe listedeki sözcükler baz alınarak yaygın kullanılan Makedonca karşılıklarından oluşan ikinci bir liste hazırlanmıştır. Toplamda 100 Türkçe sözcüğün ve Makedonca karşılıklarının yer aldığı iki liste oluşturulmuştur. Türkçe listedeki sözcüklerin duygusal değerliği ve Makedonca listedeki sözcüklerin duygusal değerlik ve somutluk değerleri iki farklı örneklem ile ölçülmüştür. Türkçe sözcüklerin değerlendirmesi ana dili Türkçe ve yaş ortalaması 24.63 olan 70 katılımcı (46 kadın, 24 erkek), Makedonca sözcüklerin değerlendirmesi ise ana dili Makedonca ve yaş ortalaması 24.04 olan 60 katılımcı ile (39 kadın, 21 erkek) yürütülmüştür. Çalışmadan elde edilen bulgular, Türkçe ve Makedonca dilleri için karşılaştırmalı olarak raporlanmış ve benzer güncel çalışmalar açısından detaylı bir şekilde tartışılmıştır. Mevcut araştırmanın, psikodilbilim alanında bir boşluğu doldurarak Makedonca dilindeki sözcüklerin psikometrik özelliklerini anlama ve Türkçe sözcüklerle karşılaştırmalı analizler yapma imkânı sağlaması bakımından önemli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aksan, Y., Aksan, M., Mersinli, Ü. ve Demirhan, U. U. (2016). A frequency dictionary of Turkish. Routledge. google scholar
  2. Balota, D. A. ve Chumbley, J. I. (1984). Are lexical decisions a good measure of lexical access? The role of word frequency in the neglected decision stage. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 10(3), 340–357. https://doi.org/10.1037// 0096-1523.10.3.340 google scholar
  3. Barton, J. J. S., Hanif, H. M., Eklinder Björnström, L. ve Hills, C. (2014). The word-length effect in reading: A review. Cognitive Neuropsy^ chology, 31(5–6), 378–412. https://doi.org/10.1080/02643294.2014.895314 google scholar
  4. Bradley, M. M. ve Lang, P. J. (1999). Affective norms for English words (ANEW): Instruction manual and affective ratings. Technical Report C-1, Gainesville, FL: The Center for Research in Psychophysiology, University of Florida. google scholar
  5. Brysbaert, M., Mandera, P. ve Keuleers, E. (2018). The word frequency effect in word processing: An updated review. Current Directions in Psychological Science, 27(1), 45-50. https://doi.org/10.1177/0963721417727521 google scholar
  6. Cop, U., Keuleers, E., Drieghe, D. ve Duyck, W. (2015). Frequency effects in monolingual and bilingual natural reading. Psychonomic Bulletin & Review, 22(5), 1216–1234. https://doi.org/10.3758/s13423-015-0819-2 google scholar
  7. Duyck, W., Vanderelst, D., Desmet, T. ve Hartsuiker, R. J. (2008). The frequency effect in second-language visual word recognition. Psychonomic Bulletin & Review, 15(4), 850–855. https://doi.org/10.3758/PBR.15.4.850 google scholar
  8. Eilola, T. M. ve Havelka, J. (2010). Affective norms for 210 British English and Finnish nouns. Behavior Research Methods, 42(1), 134-140. https://doi.org/10.3758/BRM.42.1.134 google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilişsel ve Hesaplamalı Psikoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

7 Eylül 2024

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 45 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yahya, M., & Şişman Bal, S. (2025). 100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi. Studies in Psychology, 45(2), 147-175. https://doi.org/10.26650/SP2024-1545232
AMA
1.Yahya M, Şişman Bal S. 100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi. Studies in Psychology. 2025;45(2):147-175. doi:10.26650/SP2024-1545232
Chicago
Yahya, Mevla, ve Simge Şişman Bal. 2025. “100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi”. Studies in Psychology 45 (2): 147-75. https://doi.org/10.26650/SP2024-1545232.
EndNote
Yahya M, Şişman Bal S (01 Ağustos 2025) 100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi. Studies in Psychology 45 2 147–175.
IEEE
[1]M. Yahya ve S. Şişman Bal, “100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi”, Studies in Psychology, c. 45, sy 2, ss. 147–175, Ağu. 2025, doi: 10.26650/SP2024-1545232.
ISNAD
Yahya, Mevla - Şişman Bal, Simge. “100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi”. Studies in Psychology 45/2 (01 Ağustos 2025): 147-175. https://doi.org/10.26650/SP2024-1545232.
JAMA
1.Yahya M, Şişman Bal S. 100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi. Studies in Psychology. 2025;45:147–175.
MLA
Yahya, Mevla, ve Simge Şişman Bal. “100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi”. Studies in Psychology, c. 45, sy 2, Ağustos 2025, ss. 147-75, doi:10.26650/SP2024-1545232.
Vancouver
1.Mevla Yahya, Simge Şişman Bal. 100 Türkçe ve Makedonca Sözcüğün Duygusal Değerlik, Somutluk ve Kullanım Sıklığı Düzeyinin Karşılaştırmalı İncelenmesi. Studies in Psychology. 01 Ağustos 2025;45(2):147-75. doi:10.26650/SP2024-1545232

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680