Araştırma Makalesi

Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi

Cilt: 40 Sayı: 1 27 Mart 2020
  • Berivan Ece *
  • Sezin Öner
  • Sami Gülgöz
PDF İndir
TR EN

Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi

Öz

Araştırmanın temel amacı toplumsal olaylara dair episodik (EB) ve semantik bellek (SB) süreçleri ile heyecanlanma arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkinin yaş grupları arasında farklılıklar gösterip göstermediğini, öz-değerlendirmelere dayanan heyecanlanma ile fizyolojik ölçümlerle saptanan heyecanlanma düzeyi arasındaki tutarlılığı ve olayların fenomonolojik özelliklerini bellek türüne ve heyecanlanma düzeyine göre incelemektir. Bu amaçla, 18-25 yaş arası 32 genç yetişkin bireyden (Ort. = 20.60, SS = 2.22), 40-55 yaş arası 33 orta yaş yetişkin bireyden (Ort. = 47.32, SS = 6.60) ve 60-75 yaş arası 30 yaşlı bireylerden (Ort. = 69.97, SS = 6.16) veri toplanmıştır. Katılımcılardan kendilerine sunulan 10 adet toplumsal olay için hatırlama/bilme değerlendirmesi yapmaları istenmiştir. Sonrasında hem sunulan olayın içeriğine ilişkin (SB) hem de olayı haber alma bağlamının hatırlanmasına ilişkin (EB) soruları cevaplamışlardır. Son olarak, hatırlama sırasındaki heyecan düzeylerini belirtmiş ve olayları önem, duygusal yük ve yoğunluk gibi fenomonolojik özellikler açısından değerlendirmişlerdir. Heyecanlanma düzeyi GSR (Galvanic skin response) cihazı ile fizyolojik ölçümler yapılarak da değerlendirilmiştir. Öz-bildirime dayalı heyecanlanma düzeyinin SB süreçlerine kıyasla EB için yüksek olduğu gözlemlenirken, heyecanlanmanın beş fizyolojik gösterge için farklı örüntüler gösterdiği bulunmuştur. Heyecanlanma düzeyi arttıkça EB ve SB performansları da artmış ve genç bireyler diğer iki yaş grubuna kıyasla daha yüksek heyecanlanma seviyesi ve daha hızlı fizyolojik tepki göstermişlerdir. Fenomonolojik özellikler incelendiğinde ise hatırlanan olaylar, bilinenlere kıyasla daha önemli, duygusal olarak da daha yoğun ve olumsuz olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, heyecanlanma düzeyi arttıkça olayın öneminin, duygu yoğunluğunun ve olumsuzluk derecesinin arttığı görülmüştür. Bulgulara ek olarak, öz-bildirimlerin güvenilirliği ve objektif ölçümlerin önemi tartışılmıştır. Son olarak, bu çalışmadaki bulgular ve sınırlılıklar göz önünde bulundurularak gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Addis, D. R., Wong, A. T. ve Schacter, D. L. (2008). Age-related changes in the episodic simulation of future events. Psychological Science, 19(1), 33–41. doi: 10.1111/j.1467-9280.2008.02043.x.
  2. Adolphs, R., Denburg, N. L. ve Tranel, D. (2001). The amygdala’s role in long-term declarative memory for gist and detail. Behavioral Neuroscience, 115, 983–992. doi: 10.1037//0735-7044.115.5.983
  3. Anderson, A. K., Wais, P. E. ve Gabrieli, J. D. E. (2006). Emotion enhances remembrance of neutral events past. Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 103, 1599–1604. doi: 10.1073/ pnas.0506308103
  4. Atkinson, R. C. ve Shiffrin, R. M. (1971). The control of short-term memory. Scientific American, 225, 82-90. doi: 10.1038/scientificamerican0871-82
  5. Berntsen, D. (2002). Tunnel memories for autobiographical events: Central details are remembered more frequently from shocking than from happy experiences. Memory & Cognition, 30(7), 10101020. doi: 10.3758/BF03194319
  6. Borrini, G., Dall’ora, P., Della-Sala, S., Mainelli, L. ve Spinnler, H. (1989). Autobiographical memory: Sensitivity to age and education of a standardized enquiry. Psychological Medicine, 19, 215-224. doi: 10.1017/s0033291700011181
  7. Bradley, M. M., Codispoti, M., Sabatinelli, D., Cuthbert, B. N. ve Lang, P. J. (2001). Emotion and motivation II: Sex differences in picture processing. Emotion, 1(13), 300-319. doi: 10.1037//15283542.1.3.300
  8. Bradley, M. M., Greenwald, M. K., Petry, M. C. ve Lang, P. J. (1992). Remembering pictures: Pleasure and arousal in memory. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 18, 379–390. doi: 10.1037//0278-7393.18.2.379

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2020

Gönderilme Tarihi

12 Ekim 2018

Kabul Tarihi

13 Ocak 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 40 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Ece, B., Öner, S., & Gülgöz, S. (2020). Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi. Studies in Psychology, 40(1), 247-283. https://doi.org/10.26650/SP2018-0028
AMA
1.Ece B, Öner S, Gülgöz S. Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi. Studies in Psychology. 2020;40(1):247-283. doi:10.26650/SP2018-0028
Chicago
Ece, Berivan, Sezin Öner, ve Sami Gülgöz. 2020. “Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi”. Studies in Psychology 40 (1): 247-83. https://doi.org/10.26650/SP2018-0028.
EndNote
Ece B, Öner S, Gülgöz S (01 Mart 2020) Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi. Studies in Psychology 40 1 247–283.
IEEE
[1]B. Ece, S. Öner, ve S. Gülgöz, “Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi”, Studies in Psychology, c. 40, sy 1, ss. 247–283, Mar. 2020, doi: 10.26650/SP2018-0028.
ISNAD
Ece, Berivan - Öner, Sezin - Gülgöz, Sami. “Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi”. Studies in Psychology 40/1 (01 Mart 2020): 247-283. https://doi.org/10.26650/SP2018-0028.
JAMA
1.Ece B, Öner S, Gülgöz S. Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi. Studies in Psychology. 2020;40:247–283.
MLA
Ece, Berivan, vd. “Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi”. Studies in Psychology, c. 40, sy 1, Mart 2020, ss. 247-83, doi:10.26650/SP2018-0028.
Vancouver
1.Berivan Ece, Sezin Öner, Sami Gülgöz. Toplumsal Olaylara Dair Episodik ve Semantik Bellek Süreçlerinin Heyecanlanma Düzeyi ile İlişkisinin Yaş ve Heyecanın Ölçüm Türü Açısından İncelenmesi. Studies in Psychology. 01 Mart 2020;40(1):247-83. doi:10.26650/SP2018-0028

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680