EN
TR
Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ'nün Ölçüm Değişmezliği
Öz
Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik kuramında, cinsiyetçiliğin düşmanca ve korumacı inançları içerdiği ve korumacı cinsiyetçiliğin korumacı ataerkillik, cinsiyetler arası tamamlayıcı farklılaştırma ve heteroseksüel yakınlıktan oluşan ikinci sıra faktör olduğu belirtmektedir. Kadınlara yönelik korumacı cinsiyetçiliğin alt boyutlarına yönelik ilgi ise yakın dönemde bir artış göstermiştir. Yakın dönem alan yazınında göze çarpan bu ilgi, Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun yapı geçerliliğini tekrar gözden geçirilmesini önemli kılmaktadır. Bu doğrultuda, mevcut çalışmada , korumacı cinsiyetçiliğin korumacı ataerkillik, cinsiyetler arası tamamlayıcı farklılaştırma ve heteroseksüel yakınlıktan oluşan ikinci sıra faktör olarak tanımlandığı tercih edilen yapısal modeli test etmek amaçlanmıştır. Ayrıca, ölçüm değişmezliği analizi yapılarak ölçeğin yapısının farklı örneklemlerdeki kararlılığını incelemek de amaçlanmıştır. 2009-2019 yılları arasında farklı çalışmalarda yer almış 1803 katılımcının (1194 kadın, 593 erkek, 16 cinsiyetini belirtmeyen) verileri birleştirilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi bulguları, dört faktörlü modelin (düşmanca cinsiyetçilik ve üç korumacılık türü), diğer modellerden (tek faktörlü model, iki faktörlü model ve “tercih edilen yapısal model”) daha iyi uyum gösterdiğine işaret etmiştir. Açıklayıcı yapısal eşitlik modellemesi temelinde yapılmış açıklayıcı faktör analizleri, korumacılık ve düşmanlık şeklinde iki faktörlü bir yapıya işaret etmiş, fakat ölçek içindeki iki maddenin psikometrik açıdan zayıf olduğunu göstermiştir. Son olarak, ölçüm değişmezliği analizleri, devlet ve vakıf üniversitesi örneklemleri arasında tam bir değişmezlik olduğunu; kadın ve erkek örneklerinde ise ortalama farkları dışında değişmezlik gözlendiğini göstermiştir. Kadın ve erkek karşılaştırmasında örneklemler arasında sadece ortalamalar açısından kuramsal olarak beklendik şekilde değişkenlik gözlenmiş ve erkeklerin cinsiyetler arası tamamlayıcı farklılaştırma dışındaki bütün alt ölçeklerde daha yüksek puanlara sahip olduğu bulunmuştur. Genel olarak bakıldığında, bulgular, çelişik duygulu cinsiyetçilik ölçeğinin yapı geçerliliği ve ölçüm değişmezliği ile ilgili önemli bir destek sağlamakla birlikte, ölçülen kuramsal yapının ve ölçek maddelerinin yeniden gözden geçirilmesi ile ilgili konulara dikkat çekmiştir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Çalışmanın veri setlerinin ikisinin toplanmasında emeği geçen Psk. Gülnihal Bilim ve Psk. Handesu Asker’e teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Abrams, D., Viki, G. T., Masser, B. ve Bohner, G. (2003). Perceptions of stranger and acquaintance rape: The role of benevolent and hostile sexism in victim blame and rape proclivity. Journal of Personality and Social Psychology, 84(1), 111-125. doi:10.1037/0022-3514.84.1.111 google scholar
- Angelone, D. J., Cantor, N. Marcantonio, T. ve Joppa, M. (2021). Does sexism mediate the gender and rape myth acceptance relationship? Violence Against Women, 27(6-7), 748-765. doi:10.1177/1077801220913632 google scholar
- Angelone, D. J., Mitchell, D. ve Smith, D. (2018). The influence of gender ideology, victim resistance, and spiking a drink on acquaintance rape attributions. Journal Interpersonal Violence, 33(20), 3186-3210. doi:10.1177/0886260516635318. google scholar
- Asparouhov, T. ve Muthen, B. (2009). Exploratory structural equation modeling. Structural Equation Modeling, 16(3), 397-438. doi:10.1080/10705510903008204 google scholar
- Barreto, M. ve Ellemers, N. (2005). The burden of benevolent sexism: How it contributes to the maintenance of gender inequalities. European Journal of Social Psychology, 35(5), 633642. doi:10.1002/ejsp.270 google scholar
- Barreto, M., Ellemers, N., Piebinga, L. ve Moya, M. (2010). How nice of us and how dumb of me: The effect of exposure to benevolent sexism on women’s task and relational self-descriptions. Sex Roles, 62(7-8), 532-544. doi:10.1007/s11199-009-9699-0 google scholar
- Bohner, G., Ahlborn, K. ve Steiner, R. (2010). How sexy are sexist men? Women’s perception of male response profiles in the ambivalent sexism inventory, Sex Roles, 62(7-8), 568-582. doi:10.1007/ s11199-009-9665-x google scholar
- Chen, F. F. (2007). Sensitivity of goodness of fir indexes to lack of measurement invariance. Structural Equation Modeling, 14(3), 464-504. doi:10.1080/10705510701301834 google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2022
Gönderilme Tarihi
3 Kasım 2020
Kabul Tarihi
5 Ocak 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 42 Sayı: 1
APA
Aktan, T., & Yalçındağ, B. (2022). Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği. Studies in Psychology, 42(1), 199-230. https://doi.org/10.26650/SP2022-820401
AMA
1.Aktan T, Yalçındağ B. Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği. Studies in Psychology. 2022;42(1):199-230. doi:10.26650/SP2022-820401
Chicago
Aktan, Timuçin, ve Bilge Yalçındağ. 2022. “Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği”. Studies in Psychology 42 (1): 199-230. https://doi.org/10.26650/SP2022-820401.
EndNote
Aktan T, Yalçındağ B (01 Nisan 2022) Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği. Studies in Psychology 42 1 199–230.
IEEE
[1]T. Aktan ve B. Yalçındağ, “Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği”, Studies in Psychology, c. 42, sy 1, ss. 199–230, Nis. 2022, doi: 10.26650/SP2022-820401.
ISNAD
Aktan, Timuçin - Yalçındağ, Bilge. “Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği”. Studies in Psychology 42/1 (01 Nisan 2022): 199-230. https://doi.org/10.26650/SP2022-820401.
JAMA
1.Aktan T, Yalçındağ B. Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği. Studies in Psychology. 2022;42:199–230.
MLA
Aktan, Timuçin, ve Bilge Yalçındağ. “Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği”. Studies in Psychology, c. 42, sy 1, Nisan 2022, ss. 199-30, doi:10.26650/SP2022-820401.
Vancouver
1.Timuçin Aktan, Bilge Yalçındağ. Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin (ÇDCÖ) Yeniden Gözden Geçirilmesi: Korumacı Cinsiyetçiliğin Yapı Geçerliliği ve ÇDCÖ’nün Ölçüm Değişmezliği. Studies in Psychology. 01 Nisan 2022;42(1):199-230. doi:10.26650/SP2022-820401