Derleme

Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü

Cilt: 40 Sayı: 2 30 Eylül 2020
  • Aysu Mutlutürk *
PDF İndir
TR EN

Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü

Öz

Toplumsal bellek, sosyal bilimlerin sosyoloji, tarih, antropoloji ve siyaset bilimi gibi çeşitli disiplinlerinde kapsamlı biçimde çalışılmıştır. Bu durum, terim hakkında çok çeşitli tanımlamaların ortaya çıkmasıyla sonuçlanmıştır. Toplumsal belleğin disiplinler arasında kabul gören bir tanımı olmasa da terimin tüm kullanımlarını bağlayan ortak zemin, toplumsal belleğin bir grup tarafından paylaşılan, sosyal bağlam ya da kültürel ürünler tarafından yeniden şekillendirilen ve grup üyelerinin sosyal kimliği üzerinde önemli rolü olan bir bellek formu olmasıdır. Bellek süreçleri, psikologların temel ilgi alanlarından biridir. Ancak ilginç bir biçimde, toplumsal belleğin sorularının psikoloji alanında sistematik olarak araştırılmasına henüz yeni başlanmıştır. Bu derlemenin amacı, bilişsel psikoloji alanındaki deneysel çalışmalardan elde edilen bulguların toplumsal belleğin sorularına uygulanmasıdır. Bu derleme özellikle sosyal etkileşimin belleğin yeniden yapılandırılmasındaki ve farklı bireylerin bellek temsillerinin birbirine yakınsayarak ortak bir geçmiş temsiline dönüşmesindeki rolüne yönelik deneysel çalışmalara odaklanmaktadır. Deneysel ortamda gerçek yaşamın basitleştirilmiş simülasyonlarını oluşturan bu çalışmalar, belleğin sosyal bulaşıcılığı, ortaklaşa hatırlama, sosyal bağlamda seçici hatırlama ve hatırlamaya bağlı unutma gibi paradigmaların toplumun ortak anılarının oluşumu ve hatırlanmasının altında yatan bilişsel mekanizmaların bir temsili olabileceğini ileri sürer. Derleme, bu çalışmaları inceledikten sonra, toplumsal bellek üzerine gerçekleştirilen deneysel ve betimleyici çalışmaların bulguları arasındaki paralelliklere odaklanacaktır. Derleme, son olarak, laboratuvar ortamındaki deneysel çalışmaların, toplumsal olaylara ilişkin anıların oluşumu ve hatırlanmasına yönelik genel prensipler sunarak, toplumsal belleğin altında yatan bilişsel mekanizmaların anlaşılmasına ilişkin katkı sunabileceği görüşüyle sonlanacaktır. Bu derleme, bilişsel psikoloji bakış açısını benimsemekle birlikte, çeşitli disiplinlerin farklı anlayışlarını harmanlayarak toplumsal bellek çalışmalarında disiplinler arası bir yaklaşımı teşvik etmeyi ve toplumsal belleğin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacak yeni araştırma sorularına yön vermeyi ümit etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alpar, G., Er, N. ve Uçar Boyraz, F. U. (2007). Görgü tanıklığında bellek hataları: Olay sonrası bilginin ve tuzak soruların hatırlama ve kaynak izleme üzerindeki etkisi. Türk Psikoloji Yazıları, 10(20), 1-17.
  2. Anderson, M. C., Bjork, E. L. ve Bjork, R. A. (2000). Retrieval-induced forgetting: Evidence for a recall-specific mechanism. Psychonomic Bulletin & Review, 7(3), 522-530. https://doi.org/10.3758/bf03214366
  3. Anderson, M. C., Bjork, R. A. ve Bjork, E. L. (1994). Remembering can cause forgetting: retrieval dynamics in long-term memory. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 20(5), 1063-1087. https://doi.org/10.1037/0278-7393.20.5.1063
  4. Asch, S. E. (1956). Studies of independence and conformity: I. A minority of one against a unanimous majority. Psychological Monographs: General and Applied, 70, 1-70. https://doi.org/10.1037/h0093718Assmann, J. (1995). Collective memory and cultural identity. New German Critique, 65, 125-133.
  5. Barnier, A. J., Sutton, J., Harris, C. B. ve Wilson, R. A. (2008). A conceptual and empirical framework for the social distribution of cognition: The case of memory. Cognitive Systems Research, 9(1-2), 33-51. https://doi.org/10.1016/j.cogsys.2007.07.002
  6. Bartlett, F. C. (1932/1995). Remembering: A study in experimental and social psychology. Cambridge: Cambridge University Press.
  7. Basden, B. H., Basden, D. R., Bryner, S. ve Thomas III, R. L. (1997). A comparison of group and individual remembering: Does collaboration disrupt retrieval strategies? Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 23(5), 1176-1189. https://doi.org/10.1037/0278-7393.23.5.1176
  8. Basden, B. H., Basden, D. R. ve Henry, S. (2000). Costs and benefits of collaborative remembering. Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 14(6), 497-507. https://doi.org/10.1002/1099-0720(200011/12)14:6<497::aid-acp665>3.0.co;2-4

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Aysu Mutlutürk * Bu kişi benim
0000-0002-5217-3021
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

29 Ağustos 2019

Kabul Tarihi

13 Ocak 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 40 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Mutlutürk, A. (2020). Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü. Studies in Psychology, 40(2), 285-316. https://doi.org/10.26650/SP2019-0063
AMA
1.Mutlutürk A. Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü. Studies in Psychology. 2020;40(2):285-316. doi:10.26650/SP2019-0063
Chicago
Mutlutürk, Aysu. 2020. “Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü”. Studies in Psychology 40 (2): 285-316. https://doi.org/10.26650/SP2019-0063.
EndNote
Mutlutürk A (01 Eylül 2020) Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü. Studies in Psychology 40 2 285–316.
IEEE
[1]A. Mutlutürk, “Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü”, Studies in Psychology, c. 40, sy 2, ss. 285–316, Eyl. 2020, doi: 10.26650/SP2019-0063.
ISNAD
Mutlutürk, Aysu. “Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü”. Studies in Psychology 40/2 (01 Eylül 2020): 285-316. https://doi.org/10.26650/SP2019-0063.
JAMA
1.Mutlutürk A. Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü. Studies in Psychology. 2020;40:285–316.
MLA
Mutlutürk, Aysu. “Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü”. Studies in Psychology, c. 40, sy 2, Eylül 2020, ss. 285-16, doi:10.26650/SP2019-0063.
Vancouver
1.Aysu Mutlutürk. Bilişsel Psikoloji Bakış Açısından Sosyal Etkileşimin Toplumsal Bellek Üzerindeki Rolü. Studies in Psychology. 01 Eylül 2020;40(2):285-316. doi:10.26650/SP2019-0063

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680