Araştırma Makalesi

Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü

Cilt: 40 Sayı: 2 30 Eylül 2020
PDF İndir
TR EN

Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü

Öz

Üniversite uyumu, üniversiteye yeni başlayan gençlerin en sık karşılaştıkları yaşam zorlukları arasındadır. Uyum sürecini olumlu ya da olumsuz etkileyebilecek çeşitli bireysel farklılıklar olabilir. Bu farklılıkların ve uyumu kolaylaştırabilecek değişkenlerin belirlenmesi öğrencilerin yaşayabilecekleri zorlukların anlaşılması açısından önemli olacaktır ve erken müdahale imkanı sunacaktır. Buradan hareketle bu çalışma üniversiteye uyumda kişilik özelliklerinin ve mizah tarzlarının doğrudan etkisini ve kişilik özellikleri ile üniversiteye uyum arasındaki ilişkide mizah tarzlarının dolaylı etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Kişilik özellikleri Pekiştirmeye Duyarlılık Kuramı doğrultusunda önerilen davranışsal aktivasyon ve davranışsal inhibisyon sistemleri referans alınarak değerlendirilmiştir. Mizah tarzları ise kendini geliştirici, kendini yıkıcı, katılımcı ve saldırgan mizah olarak dört farklı boyutta ele alınmıştır. Türkiye’deki bir devlet üniversitesinde birinci sınıf okuyan 282 öğrenci araştırmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların 193’ü kadın, 87’si erkektir. Araştırmada Davranışsal Aktivasyon-İnhibisyon Ölçeği, Mizah Tarzları Ölçeği ve Üniversite Yaşamı Ölçeği kağıt-kalem formu olarak uygulanmıştır. Bulgular davranışsal inhibisyonun üniversiteye uyumu negatif, davranışsal aktivasyonun ise üniversiteye uyumu pozitif yönde yordadığını göstermiştir. Ayrıca kendini yıkıcı mizah tarzının üniversiteye uyumu negatif, kendini geliştirici ve katılımcı mizahın ise üniversiteye uyumu pozitif yönde yordadığı saptanmıştır. Yürütülen aracılık analizleri sonuçlarına göre davranışsal aktivasyon ile üniversiteye uyum arasındaki ilişkide kendini geliştirici ve katılımcı mizah tarzlarının kısmi aracı oldukları saptanmıştır. Ayrıca davranışsal inhibisyon ile üniversiteye uyum arasındaki ilişkide kendini yıkıcı mizahın aracı rolü incelenmiş, ancak analiz sonuçları kendini yıkıcı mizah tarzının aracı rolü olmadığını göstermiştir. Sonuçlara göre DİS ve kendini yerici mizah tarzı üniversite uyumu açısından risk faktörleri olarak değerlendirilebilirken DAS, kendini geliştirici ve katılımcı mizah tarzları uyum sürecini kolaylaştırabilir. Ödül duyarlılığı yüksek öğrenciler üniversiteye uyum sağlarken olumlu mizah tarzlarını kullanmakla birlikte, ceza duyarlılığı yüksek öğrencilerin uyum sürecinde yaşadıkları güçlüklerde olumsuz mizah tarzının rolü bulunmamaktadır. Bu sebeple bazı kişilik özelliklerinin üniversite uyumu için risk oluşturabileceğinin farkında olunmasının ve bir baş etme yöntemi olarak olumlu mizah tarzlarının geliştirilmesinin uyum sürecine katkıda bulunabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akdur, S. ve Durak-Batıgün, A. D. (2017). Mizah tarzları ile kişilik özellikleri, kişilerarası ilişki tarzları ve psikolojik sağlık arasındaki ilişkiler. Türk Psikoloji Yazıları, 20(39), 1-10.
  2. Akhunlar Turgut, M. N., Sarıot Ertürk, Ö., Karslı, F. ve Şakiroğlu, M. (2018). Algılanan stres ve üniversite yaşamına uyum ilişkisinde bir aracı değişken: Ayrılık anksiyetesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. doi: 10.16986/HUJE.2018044072
  3. Aladağ Bayrak, Ö. ve Bülbül, T. (2013). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin yükseköğretim yaşamına uyum düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Dergisi, 3(2), 6-20.
  4. Aladağ, M., Kağnıcı, D. Y., Tuna, M. E. ve Tezer, E. (2003). Üniversite yaşamı ölçeği: Ölçek geliştirme ve yapı geçerliliği üzerine bir çalışma. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi,2(20), 41-47.
  5. Alkan, N. (2014). Humor, loneliness and acceptance: Predictors of university drop-out intentions. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 152, 1079-1086.
  6. Aydın, G. (1993). İç-dış kontrol odağı inancı ile durumluk mizah tepkisi arasındaki ilişki. II. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi Bilimsel Çalışmaları (s. 87-98). Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  7. Baker, R. W. ve Siryk, B. (1984). Measuring adjustment to college. Journal of Counseling Psychology, 31, 179–189.
  8. Barlow, D. H., Sauer-Zavala, S., Carl, J. R., Bullis, J. R. ve Ellard, K. K. (2014). The nature, diagnosis, and treatment of neuroticism: Back to the future. Clinical Psychological Science, 2(3), 344-365.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

4 Temmuz 2019

Kabul Tarihi

11 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 40 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Sözer, Ö. T., Öztürk Dursun, S., Yortan, N., Güreşen, Ü., & Şakiroğlu, M. (2020). Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü. Studies in Psychology, 40(2), 533-559. https://doi.org/10.26650/SP2019-0047
AMA
1.Sözer ÖT, Öztürk Dursun S, Yortan N, Güreşen Ü, Şakiroğlu M. Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü. Studies in Psychology. 2020;40(2):533-559. doi:10.26650/SP2019-0047
Chicago
Sözer, Ömer Taha, Sinem Öztürk Dursun, Neslihan Yortan, Ülkü Güreşen, ve Mehmet Şakiroğlu. 2020. “Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü”. Studies in Psychology 40 (2): 533-59. https://doi.org/10.26650/SP2019-0047.
EndNote
Sözer ÖT, Öztürk Dursun S, Yortan N, Güreşen Ü, Şakiroğlu M (01 Eylül 2020) Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü. Studies in Psychology 40 2 533–559.
IEEE
[1]Ö. T. Sözer, S. Öztürk Dursun, N. Yortan, Ü. Güreşen, ve M. Şakiroğlu, “Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü”, Studies in Psychology, c. 40, sy 2, ss. 533–559, Eyl. 2020, doi: 10.26650/SP2019-0047.
ISNAD
Sözer, Ömer Taha - Öztürk Dursun, Sinem - Yortan, Neslihan - Güreşen, Ülkü - Şakiroğlu, Mehmet. “Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü”. Studies in Psychology 40/2 (01 Eylül 2020): 533-559. https://doi.org/10.26650/SP2019-0047.
JAMA
1.Sözer ÖT, Öztürk Dursun S, Yortan N, Güreşen Ü, Şakiroğlu M. Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü. Studies in Psychology. 2020;40:533–559.
MLA
Sözer, Ömer Taha, vd. “Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü”. Studies in Psychology, c. 40, sy 2, Eylül 2020, ss. 533-59, doi:10.26650/SP2019-0047.
Vancouver
1.Ömer Taha Sözer, Sinem Öztürk Dursun, Neslihan Yortan, Ülkü Güreşen, Mehmet Şakiroğlu. Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Üniversiteye Uyum Arasındaki Doğrudan ve Dolaylı İlişkiler: Mizah Tarzlarının Aracı Rolü. Studies in Psychology. 01 Eylül 2020;40(2):533-59. doi:10.26650/SP2019-0047

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680