TR
EN
Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi
Öz
Yeme bozuklukları, en temelde aşırı yeme ve yiyeceği aşırı kısıtlama olmak üzere iki farklı davranış örüntüsü ile kendini göstermektedir. Yeme bozukluklarına uygun müdahale yaklaşımlarının geliştirilmesinde yeme davranışının altında yatan bilişsel, sosyal ve duygusal motivasyonların anlaşılması ve yeme ile ilgili belirli problemlerin daha iyi tanınması önemlidir. Bu bakımdan bu çalışmada yeme davranışı ile ne tür kazanımların hedeflendiğini değerlendiren Yemeden Beklentiler Ölçeği (EEI) ile diyet davranışı ve zayıflık isteğinin altındaki beklentileri değerlendiren Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeği’nin (TREI) Türkçeye uyarlanması ve ölçeklerin psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemini 329 kadın üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Söz konusu ölçeklere ek olarak, ölçeklerin yapı geçerliklerini sınamak amacıyla Yeme Bozuklukları Değerlendirme Ölçeği, Üç Faktörlü Yeme Ölçeği, Edinburgh Bulimiya Araştırma Testi ve Lezzetli Şeyler Yeme Nedenleri Ölçekleri kullanılmıştır. Ölçekler için ayrı ayrı yürütülen doğrulayıcı faktör analizleri, EEI’nın Türkçe Formu (T-EEI) için beş faktör [χ2(94, N = 329) = 198,71 p <.000, χ2/df = 2.11, GFI =.93, NFI =.94, CFI = .97 RMSEA=.058]; TREI’nın Türkçe formu (T-TREI) için ise tek faktör [χ2 (2, N = 329) = 5,318 p <.000, χ2/df = 2.66, GFI =.99, NFI =.99, CFI = .99 RMSEA=.071] olmak üzere ölçeklerin orijinal faktörleri ile tutarlı yapıları ortaya koymuştur. Güvenirlik analizleri sonucunda, T-EEI’nın alt boyutları için Cronbach alfa iç tutarlılık katsayılarının .75 ile .95 arasında, test-tekrar test güvenirlik değerlerinin ise .63 ile .83 arasında değiştiği saptanmıştır. T-TREI’nin Cronbach alfa iç tutarlık katsayısının .98, test tekrar test güvenirlik katsayısının ise .70 olduğu bulunmuştur. Ölçüm araçlarının yapı geçerliklerini sınamak amacıyla kullanılan ölçeklerle pozitif yönde anlamlı korelasyonlar elde edilmiştir. Sonuçlar, her iki ölçeğin de Türkçe formlarının geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Alanyazınla tutarlı sonuçlardan hareketle, uyarlanan ölçüm araçlarının yeme bozuklukların teşhisi ve tedavisinde etkili birer değerlendirme aracı olarak kullanılabileceği önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri
Proje Numarası
17-EDB-012
Teşekkür
Bu çalışma Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonunca Desteklenmiştir.
Kaynakça
- Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal elkitabı: Beşinci baskı (DSM-5) tanı ölçütleri başvuru elkitabı (E. Köroğlu, Çev.). Ankara: Hekimler Yayın Birliği (Orijinal çalışma basım tarihi 2013). google scholar
- And, A., Sylvester, M. D., Turan, B. Irak, D. U., Ray, M. K. ve Boggiano, M. M. (2017). The Turkish Palatable Eating Motives Scale (T-PEMS): Utility in predicting binge-eating eating and obesity risk in university students. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 23(4), 527-531. https://doi.org/10.1007/s40519-017-0383-z. google scholar
- Annus, A. M., Smith, G. T., Fischer, S., Hendricks, M. ve Williams, S. F. (2007). Associations among family-of-origin food-related experiences, expectancies, and disordered eating. International Journal of Eating Disorders, 40(2), 179-186. doi: https://doi.org/10.1002/eat.20346 google scholar
- Annus, A. M., Smith, G. T. ve Masters, K. (2008). Manipulation of thinness and restricting expectancies: Further evidence for a causal role of thinness and restricting expectancies in the etiology of eating disorders. Psychology of Addictive Behaviors, 22(2), 278. https://doi.org/10.1037/0893164X.22.2.278 google scholar
- Arcelus, J., Mitchell, A. J., Wales, J. ve Nielsen, S. (2011). Mortality rates in patients with anorexia nervosa and other eating disorders: A meta-analysis of 36 studies. Archives of General Psychiatry, 68(7), 724-731. doi: 10.1001/archgenpsychiatry.2011.74 google scholar
- Brosof, L. C., Munn-Chernoff, M. A., Bulik, C. M. ve Baker, J. H. (2019). Associations between eating expectancies and Eating disorder symptoms in men and women. Appetite, 141. https://doi. org/10.1016/j.appet.2019.06.001 google scholar
- Burgess, E. E., Turan, B., Lokken, K. L., Morse, A. ve Boggiano, M. M. (2014). Profiling motives behind hedonic eating. Preliminary validation of the Palatable Eating Motives Scale. Appetite, 72, 66-72. doi: 10.1016/j.appet.2013.09.016 google scholar
- Büyüköztürk, Ş, (2004), Veri analizi el kitabı (4. Baskı). Pegem A Yayıncılık. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2022
Gönderilme Tarihi
22 Şubat 2021
Kabul Tarihi
23 Aralık 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 42 Sayı: 1
APA
Sapmaz Yurtsever, S., & Tekinsav Sütcü, G. S. (2022). Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi. Studies in Psychology, 42(1), 133-164. https://doi.org/10.26650/SP2022-884579
AMA
1.Sapmaz Yurtsever S, Tekinsav Sütcü GS. Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi. Studies in Psychology. 2022;42(1):133-164. doi:10.26650/SP2022-884579
Chicago
Sapmaz Yurtsever, Seda, ve Günay Serap Tekinsav Sütcü. 2022. “Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi”. Studies in Psychology 42 (1): 133-64. https://doi.org/10.26650/SP2022-884579.
EndNote
Sapmaz Yurtsever S, Tekinsav Sütcü GS (01 Nisan 2022) Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi. Studies in Psychology 42 1 133–164.
IEEE
[1]S. Sapmaz Yurtsever ve G. S. Tekinsav Sütcü, “Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi”, Studies in Psychology, c. 42, sy 1, ss. 133–164, Nis. 2022, doi: 10.26650/SP2022-884579.
ISNAD
Sapmaz Yurtsever, Seda - Tekinsav Sütcü, Günay Serap. “Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi”. Studies in Psychology 42/1 (01 Nisan 2022): 133-164. https://doi.org/10.26650/SP2022-884579.
JAMA
1.Sapmaz Yurtsever S, Tekinsav Sütcü GS. Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi. Studies in Psychology. 2022;42:133–164.
MLA
Sapmaz Yurtsever, Seda, ve Günay Serap Tekinsav Sütcü. “Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi”. Studies in Psychology, c. 42, sy 1, Nisan 2022, ss. 133-64, doi:10.26650/SP2022-884579.
Vancouver
1.Seda Sapmaz Yurtsever, Günay Serap Tekinsav Sütcü. Yemeden Beklentiler Ölçeği ile Zayıflıktan ve Yemeyi Kısıtlamaktan Beklentiler Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması ve Psı̇kometrı̇k Özellı̇klerı̇nı̇n İncelenmesi. Studies in Psychology. 01 Nisan 2022;42(1):133-64. doi:10.26650/SP2022-884579